Osmanlı’da Semâ, Raks ve Devrân Tartışmaları Bağlamında Şeyhülislâm Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye İsnat Edilen “Risale fi Hakkı’d-Devrân ve’r-Raks”ın Aidiyet Sorunu
Araştırma sonunda sûfî tezlerini temsil eden önemli bir belge niteliğinde olan risalenin Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye ait olmamasının güçlü bir ihtimal olarak öne çıktığı görülmektedir
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışma klasik literatürde Şeyhülislâm Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye isnat edilen “Risale fi hakkı'd-devrân ve'r-raks” adlı risalenin müellif ve muhtevâ açısındanaidiyeti sorununu incelemektedir.
📊
Key Findings & Data:Raks ve devrânın meşruiyeti konusu Osmanlı meşâyıh ve fukahâsı arasında en önemli tartışma konularından biridir.
💡
Conclusion & Impact:Araştırma sonunda sûfî tezlerini temsil eden önemli bir belge niteliğinde olan risalenin Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye ait olmamasının güçlü bir ihtimal olarak öne çıktığı görülmektedir
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Zenbilli Ali Cemâlî Efendi · Müfti Ali Çelebi · Risale
Özet
Bu çalışma klasik literatürde Şeyhülislâm Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye isnat edilen “Risale fi hakkı'd-devrân ve'r-raks” adlı risalenin müellif ve muhtevâ açısındanaidiyeti sorununu incelemektedir. Raks ve devrânın meşruiyeti konusu Osmanlı meşâyıh ve fukahâsı arasında en önemli tartışma konularından biridir. Araştırma sonunda sûfî tezlerini temsil eden önemli bir belge niteliğinde olan risalenin Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye ait olmamasının güçlü bir ihtimal olarak öne çıktığı görülmektedir
İNANIR, A. (2010). Osmanlı’da Semâ, Raks ve Devrân Tartışmaları Bağlamında Şeyhülislâm Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’ye İsnat Edilen “Risale fi Hakkı’d-Devrân ve’r-Raks”ın Aidiyet Sorunu. Usul İslam Araştırmaları, Sayı: 14, 155–178. https://ajindex.com/articles/117272
Abdülahad Nuri Efendi, “Risale fî devrâni's-sûfiyye”, (İsmail Erünsal özel kitaplığı). Akgündüz, Murat, Osmanlı Devleti’nde Şeyhülislâmlık, İstanbul, Beyan Yay., 2002.
Akün, Ömer Faruk, “Vâsi Alisi”, İA., Ankara 1982,c. XIII, ss. 226-230. Âşık Paşazâde, Osmanlı Tarihi, Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1332. Aşkar, Mustafa, “Bir Türk Tarikatı Olarak Halvetiyye’nin Tarihi Gelişimi ve Halvetiyye Silsilesinin Tahlili”, Ankara Üniv., İlahiyat Fak. Dergisi, c. XXXIX, ss. 49-80. Molla Fenârî ve Vahdet-i Vücûd Anlayışı, Ankara 1993.
Atar, Fahrettin, “Fetva” DİA, İstanbul, 1995, c. XII, ss. 486-496.
Aydoğdu, Orhan, “İstanbul Hakkında Bilinmeyen Bir Mesnevi: İstanbulnâme”, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Tur- kish or Turkic, Volume 4/7 Fall 2009, ss. 159-186. Bâbertî, Ekmelüddin, “Tercihü’l-Mezhebi’l-Hanefi ala Gayrihi”, Slm. Ktp., Nafiz Paşa, 212. Baltacı, Câhid, “Fahreddin-i Acemî” DİA, İstanbul, 1995, c. XII, ss. 82-83. XV. Ve XVI. AsırlarOsmanlı Medreseleri, İrfan Yay., İstanbul 1976.
Baysun, M. Cavid, "Cemâlî'', İA, c. III, ss. 69-81. Birgivî Takıyuddin Mehmed, et-Tarîkatü'l-Muhammediyye, yy., 1268. Cebecioğlu, Ethem, Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Rehber Yay., Ankara, 1997.
Çınar, Fatih, “İsmail es-Sivasi ve Sûfîlerin Raks/Devrânı Hakkında Verdiği Bir Fetvası”, C. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, XIII/1 – 2009, ss. 323-340. Çivizâde Muhyiddin Mehmed Efendi, “Risâle fi hakkı’d-devrân”, Pertev Paşa, 621. Düzdağ, M. Ertuğrul, Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi’nin Fetvalarına Göre, Kanunî Dev- rinde Osmanlı Hayatı, Şûle Yay., İstanbul, 1998. Ebussuûd, Mecmûatü’l-fetâvâ, (Derleyen Velî b. Yusuf), İstanbul Müftülüğü Kütüpha- nesi, 187. Ebussuûd Müfti Alî Çelebî, er-Risâletü'l-Cinân, Milli Ktp. Ankara Adnan Ötü- ken İl Halk Kütüphanesi, Arşiv No: 06 Hk 169/18, vr. 114b-118a. Gazzâlî, İhyâ-i ulûmi'd-dîn (nşr. Seyyid İbrahim), Dâru'l-Hadîs, Kahire 1412/1992.
Gel, Mehmet, “Birgivî Mehmed Efendi Araştırmalarına Bir Katkı: el-Kavlü’l-vasît beyne’l- ifrât ve’t-tefrît’in müellifi kimdir?”, İslâmî İlimler Dergisi, Yıl 7, Cilt 7, Sayı 2, Güz 2012, s. 59-74.Gribetz, Arthur, "The sama' controversy: Sûfî vs. Legalist", Studia Islamica, Paris, 1991, Sayı 74, s. 43-61.
Gürer, Dilaver, “Osmanlılar'da Sema, Devrân, Raks Tartışmaları ve İki Şeyhülislâm Risa- lesi”, Tasavvuf Dergisi, Ankara, 2oıo/2, Sayı: 26, s. 1-23.
Hasan Çelebi, Tezkiretüş’Şuarâ, Haz. İbrahim Kutluk, TTK, Ankara, 1989.