AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn conclusion, the study reveals that divine love functions as a constitutive principle integrating being, knowledge, and action in Yesevî’s thought, and it offers an analytical interpretation of the human–love–God relationship grounded in the Divân-ı Hikmet.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines Ahmed Yesevî’s Sufi-oriented thought through the concepts of human, love, and God, based on the textual data of the Divân-ı Hikmet. Drawing on expressions found in the Divân-ı Hikmet, the study aims to analyze the constitutive role of love in the human being’s orientation toward God and to articulate Yesevî’s understanding of the human in a systematic manner within this conceptual framework. The research adopts a hermeneutic and text-centered analytical approach while taking historical context into consideration. The findings demonstrate that Yesevî’s teaching does not merely represent a mystical experience but offers an original anthropological model that integrates knowledge, action, and morality around divine love. Yesevî’s tawḥīd-centered conception of God grounds the human being as a valued entity defined by awareness of createdness and the capacity for transformation. The realization of this potential becomes possible through processes of disciplining the self, ethics of service, and orientation toward Truth through love. In conclusion, the study reveals that divine love functions as a constitutive principle integrating being, knowledge, and action in Yesevî’s thought, and it offers an analytical interpretation of the human–love–God relationship grounded in the Divân-ı Hikmet.
Özet
Bu çalışma, Ahmed Yesevî’nin tasavvuf merkezli düşüncesini Divân-ı Hikmet’in metinsel verilerine dayanarak insan, aşk ve Tanrı kavramları etrafında incelemektedir. Araştırma, Divân-ı Hikmet’te yer alan ifadeler ışığında insanın Tanrı’ya yönelişinde aşkın üstlendiği kurucu rolü analiz etmeyi ve Yesevî’nin bu kavramlar doğrultusunda geliştirdiği insan anlayışını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, tarihsel bağlamı göz ardı etmeksizin hermenötik ve metin merkezli bir çözümleme yaklaşımına dayanmaktadır. Bulgular, Yesevî öğretisinin yalnızca mistik bir deneyimi değil; bilgi, eylem ve ahlâkı ilâhî aşk etrafında bütünleştiren özgün bir antropolojik model sunduğunu göstermektedir. Yesevî’nin tevhid merkezli Tanrı tasavvuru, insanı yaratılmışlık bilinci ve dönüşme kapasitesiyle değer kazanan bir varlık olarak temellendirir. Bu potansiyelin açığa çıkması, nefs terbiyesi, hizmet ahlâkı ve aşk yoluyla Hakikat’e yöneliş süreçleriyle mümkündür. Sonuç olarak çalışma, Yesevî düşüncesinde ilâhî aşkın varlık, bilgi ve eylemi bütünleştiren kurucu bir ilke olduğunu ortaya koymakta ve insanaşk- Tanrı ilişkisine Divân-ı Hikmet temelli analitik bir yorum sunmaktadır.