Journals / Türkiyat Mecmuası / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 1

Ottoman Bank Manager Francis de Palézieux Falconnet’s Adventure in Constantinople (1856-1861)

Ottoman Bank Müdürü Francis de Palézieux Falconnet’nin İstanbul Serüveni (1856-1861)

Hasan Ali Çakmak(BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ)0000-0001-8846-0308
Pages
113–139
Publication Date
2024-06-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Based on this purpose, the current review is devoted to filling the gap regarding Falconnet’s life and activities in the Ottoman world by using a comparative method to evaluate the sources in Turkish and foreign languages.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The 19th century was a period in which the financial institutions in the Ottoman Empire, both in the administrative organization and the private sector, were westernized and emerged anew.
📊
Key Findings & Data:The empire also became acquainted with banking activities during this period, with the first serious step in this field being taken with the establishment of Dersaadet Bank in 1849 under the leadership of bankers Alléon and Baltazzi.
💡
Conclusion & Impact:Based on this purpose, the current review is devoted to filling the gap regarding Falconnet’s life and activities in the Ottoman world by using a comparative method to evaluate the sources in Turkish and foreign languages.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Francis de Palézieux Falconnet · Osmanlı Maliyesi · Osmanlı Bankası

Abstract

The 19th century was a period in which the financial institutions in the Ottoman Empire, both in the administrative organization and the private sector, were westernized and emerged anew. The empire also became acquainted with banking activities during this period, with the first serious step in this field being taken with the establishment of Dersaadet Bank in 1849 under the leadership of bankers Alléon and Baltazzi. After the declaration of the Ottoman Reform Edict of 1856, a period took place in which foreign entrepreneurs sought opportunities and established various institutions and organizations regarding banking in Ottoman lands. Although detailed studies are found on local bankers in the current literature, the studies on foreign bankers who joined the business and financial world in the Ottoman lands cannot be said to be at the desired level. In this regard, the current article covers the life and activities of the foreign banker and Ottoman Bank Manager Francis de Palézieux Falconnet in Constantinople. Revealing the services of Falconnet, who had come to the capital after the Crimean War and contributed to the monetary system and financial administration of the empire for about five years not only as a banker but also as a financial adviser, is an effort that will add a different dimension to financial history of the Empire. Based on this purpose, the current review is devoted to filling the gap regarding Falconnet’s life and activities in the Ottoman world by using a comparative method to evaluate the sources in Turkish and foreign languages.

Özet

On dokuzuncu yüzyıl Osmanlı Devleti’nde hem idari teşkilatta hem de özel sektörde finans kurumlarının batılılaştığı ve yenilerinin ortaya çıktığı bir dönemdir. Bankacılık faaliyetleri ile de imparatorluk bu dönemde tanışmıştır. 1849 yılında Alleon ve Baltazzi bankerlerin öncülüğünde Dersaadet Bankası’nın kurulması sonucunda bu alanda ilk ciddi adım atılmıştır. 1856 yılında Islahat Fermanı’nın ilan edilmesinden sonra ise bankacılıkta Osmanlı topraklarında yabancı girşimcilerin de imkân aradıkları ve muhtelif kurum ve kuruluşlar meydana getirdikleri bir süreç yaşanmıştır. Mevcut literatürde yerli bankerler/ bankacılara dair detaylı araştırmalar bulunmasına karşın Osmanlı topraklarında iş ve finans dünyasına katılan yabancı bankacılar hakkındaki incelemelerin temenni edilen boyutta olduğunu söylemek son derece güçtür. Bu bakımdan bu makalede söz konusu bankacılardan biri olan Ottoman Bank Müdürü Francis de Palézieux Falconnet’nin yaşamı ve İstanbul’daki icraatına yer ayrılmıştır. Kırım Savaşı’ndan sonra payitahta gelerek sadece bir bankacı olarak değil, aynı zamanda bir finans danışmanı olarak yaklaşık beş sene imparatorluğun finans sistemine ve mali idaresine katkılar sağlayan Falconnet’nin hizmetlerinin ortaya çıkarılması finans tarihi araştırmalarına farklı bir boyut kazandıracak bir çabadır. Bu amaçtan yola çıkan bu inceleme, yerli ve yabancı dildeki kaynakların karşılaştırmalı bir usul ile değerlendirilerek Falconnet’nin hayatı ve Osmanlı dünyasındaki faaliyetleri hakkında var olan boşluğun doldurulmasına hasredilmiştir.

🔖

Cite This Article

Çakmak, H. A. (2024). Ottoman Bank Manager Francis de Palézieux Falconnet’s Adventure in Constantinople (1856-1861). Türkiyat Mecmuası, Cilt: 34 Sayı: 1, 113–139. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1413733

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (83)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) google scholar
  2. Bâbıâsâfi Name-i Hümayun Defterleri (A.DVNS.NMH.d.) 12/191. google scholar
  3. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi (HR.MKT.) 249/86; 372/11. google scholar
  4. Hariciye Nezareti İdari (HR.İD.) 194/68; 194/54; 261/15. google scholar
  5. Hariciye Nezareti Siyasi (HR.SYS.) 1890/31. google scholar
  6. İrade Dâhiliye (İ.DH), 373/24719. google scholar
  7. İrade Meclis-i Mahsus (İ.MMS.) 18/772; 12/505; 11/444; 17/713. google scholar
  8. Sadaret Mektubi Kalemi Mühimme (A.MKT.MHM.) 163/65. google scholar
  9. Sadaret Mektubi Kalemi Nezaret ve Devair (A.MKT.NZD.) 289/90. google scholar
  10. Sadaret Mektubi Kalemi Umum Vilayat (A.MKT.UM.) 297/61. google scholar
  11. Osmanlı Bankası Arşivi (OBA) google scholar
  12. LA23982. google scholar
  13. https://baring.access.preservica.com/uncategorized/IO_4a91be5a-7eef-44dc-94a0-32edf5b47236/. google scholar
  14. https://baring.access.preservica.com/index.php?name=SO_db9ef6e4-1005-4fc7-ad1a-370af1eb2faf. google scholar
  15. https://baring.access.preservica.com/uncategorized/SO_0a39dc2a-1b00-463e-a72d-88ef600bda10/. google scholar
  16. British Standard, Journal de Constantinople (JDC), La Presse, Morning Chronicle, Taranaki Herald, The Levant Herald (LH), The Times, Sun. google scholar
  17. Active Finans Merkezi, “Milli Banka Kurma Projeleri”. Active: Bankacılık ve Finans Dergisi. 21 (2001): 90-94. google scholar
  18. . “Mr. Falconnet’in Konsolidasyon Projesi”. Active: Bankacılık ve Finans Dergisi. 24 (2002): 86-89. google scholar
  19. Ahmed Lütfi Efendi, Vak’a-nüvis Ahmed Lutfî Efendi Tarihi. Hazırlayan Münir Aktepe. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1984, IX. google scholar
  20. Akar, Şevket ve Al, Hüseyin. Osmanlı Dış Borçları ve Gözetim Komisyonları (1854-1856). İstanbul: OBAAM, 2003. google scholar
  21. Akgündüz, Ahmed. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Sayıştay: Divan-ı Muhasebat. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2012. google scholar
  22. Akyıldız, Ali. Para Pul Oldu. İstanbul: İletişim, 2003. google scholar
  23. . Anka’nın Sonbaharı. İstanbul: İletişim, 2005. google scholar
  24. . Mümin ve Müsrif Bir Padişah Kızı Refia Sultan. İstanbul: Kapı, 2015. google scholar
  25. . Osmanlı Merkez Bürokrasisi. İstanbul: Timaş, 2018. google scholar
  26. . Haremin Padişahı Valide Sultan. İstanbul: Timaş, 2022. google scholar
  27. Al, Hüseyin. Uluslararası Sermaye ve Osmanlı Maliyesi: 1820-1875. İstanbul: OBAAM, 2007. google scholar
  28. . “Osmanlı Bankacılığı Üzerine Bir Kaynak Taraması”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi. Cilt 1, Sayı 1 (2003): 171-188. google scholar
  29. Al, Hüseyin ve Akar, Şevket K. Osmanlı’dan Günümüze Borsa: Galata Borsası 1830-1873. İstanbul: Borsa İstanbul, 2013. google scholar
  30. . “Uluslararası Finans Politik Açısından 1860-61 Suriye Bunalımı ve Mires Borçlanması”. Tarih Dergisi. 45 (2007): 83-87. google scholar
  31. . “Osmanlı Maliyesinde Kısır Döngü ve 1861 Ticarî Krizi”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 18 (2008), 51-86. google scholar
  32. Al, Hüseyin, Akar, Şevket K. ve Bayraktar, Kaya. Osmanlı Finans Sisteminde Modernleşme: Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye’de Merkez Bankası Arayışları. Ankara: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2014, I. google scholar
  33. Antonin du Velay, Essai sur l’histoire fmanciere de la Turquie. Hazırlayan Arthur Rousseau. Paris, 1903. google scholar
  34. Autheman, Andre. Bank-ı Osmani-i Şahane: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Osmanlı Bankası. çev. Ali Berktay. İstanbul: OBAAM, 2002. google scholar
  35. Aydın, H. Veli. “Osmanlı Devletinde Yarım Kalmış Bir Devlet Bankası Kurma Girişimi: Türkistan Bankası”. Toplumsal Tarih. Sayı 62 (1999): 53-58. google scholar
  36. Bayraktar, Kaya. “Osmanlı Bankası’nın Kuruluşu, Faaliyetleri ve Osmanlı Devleti’nin Moratoryum İlanındaki Yeri (1863-1875).” Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, 2002. google scholar
  37. Belin, François Alphonse. Essaissur l’histoire economique de la Turquie. Paris: Imperimerie Imperiale, 1865. google scholar
  38. Biliotti, Adrien. La Banque Imperiale Ottomane. Paris: Henry Jouve, 1909. google scholar
  39. Blaisdell, Donald. C. European Financial Control in the Ottoman Empire. New York: Columbia University Press, 1929. google scholar
  40. Cevdet Paşa, Tezakir: 13-20. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1960. google scholar
  41. Clay, Christopher. Gold for the Sultan. London: I.B. Tauris, 2000. google scholar
  42. Costeloe, Michael P. “The Extraordinary Case of Mr. Falconnet and 2.500.000 Silver Dollars: London and Mexico, 1850-1853”. Mexican Studies. Vol: 15, No: 2 (1999): 261-289. google scholar
  43. Cronin, Patricia. “Excerpts from ‘Harriet Hosmer’: Lost and Found”. BOMB. No: 105 (2008): 20-23. google scholar
  44. Çakır, Coşkun. Tanzimat Dönemi Osmanlı Maliyesi. İstanbul: Küre Yayınları, 2001. google scholar
  45. Çakmak, Hasan Ali. Meclis-i Âlî-i Hazâin: teşkilat yapısı ve faaliyetleri (1860-1866). Konya: Çizgi Kitabevi, 2023. google scholar
  46. Doğan, Yetiş ve Esma Gül. Osmanlı İç Borçlanma Sisteminde Modernleşme (1839-1881). İstanbul: Vakıfbank, 2022. google scholar
  47. Eldem, Edhem. Osmanlı Bankası Tarihi. İstanbul: Tarih Vakfı, 2000. google scholar
  48. . Bankalar Caddesi: Osmanlı’dan Günümüze Voyvoda Caddesi. İstanbul: OBAAM, 2000. google scholar
  49. . Osmanlı Bankası Banknotları (1863-1914). İstanbul: Osmanlı Bankası, 1998. google scholar
  50. . 135 Yıllık Bir Hazine: Osmanlı Bankası Arşivinde Tarihten İzler. İstanbul: Osmanlı Bankası, 1997. google scholar
  51. . “Banking History in Turkey: Issues, Sources, Phases and Shortcomings”. European Banking Historiography: Past and Present. Athens: Alpha Bank, 2009, 41-61. google scholar
  52. . “The Imperial Ottoman Bank: Actor or Instrument of Ottoman Modernization?”. Modern Banking in the Balkans and West-European Capital in the Nineteenth and Twentieth Centuries. Editör Kostas P. Kostis, UK: Ashgate, 1999, 26-27. google scholar
  53. Farley, J. Lewis. Two Years in Syria. London: Saunders and Outrey, 1858. google scholar
  54. . The Resources of Turkey, London: Longman, Green and Roberts, 1862. google scholar
  55. Girardin, Saint Marc. “Les Voyageurs en Orient VI. de la Moralite Des Finances Turques”. Revue des Deux Mondes. 2 (15 Ocak 1861): 471-486. google scholar
  56. Guymer, Laurence Mark. “Curing The Sick Man: Sir Henry Bulwer and the Ottoman Empire, 1858-1865.” Doktora Tezi, University of East Anglia, 2009. google scholar
  57. Güran, Tevfik. Tanzimat Döneminde Osmanlı Maliyesi: Bütçeler ve Hazine Hesapları, (1841-1861). Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1989. google scholar
  58. . Osmanlı Mali İstatistikleri Bütçeler, 1841-1918. Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü, 2003. google scholar
  59. Hulkiender, Murat. Bir Galata Bankerinin Portresi: George Zarifi (1806-1884). İstanbul: OBAAM, 2003. google scholar
  60. Kömürcan, Kirkor. Türkiye İmparatorluk Devri Dış Borçlar Tarihçesi. Ankara: MEB, 1948. google scholar
  61. Le Baron I. De Testa, Recueil des traites de la Porte ottomane avec les puissances etrangeres, depuis le premier traite conclu, en 1536, entre SüleymanI etFrançoisI jusqu’a nos jours. Paris: Amyot, 1864, IV, 47-64. google scholar
  62. Le Baronne Durand de Fontmagne, Un Sejour a l’ambassade de France a Constantinople sous le second empire. Paris: Libraire Plon, 1902. google scholar
  63. Manav, Nursel. Osmanlı Maliyesi ve Baltazziler. İstanbul: Libra, 2019. google scholar
  64. . “19. Yüzyıl Galata’sından Bir Banker: Darphane-i Âmire ve Sefaretler Bankeri Jacques Alleon”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. IV/7 (2018): 89-105. google scholar
  65. Morawitz, Charles. Le Finances de la Turquie. Paris: Guillaumin et Cie, 1902. google scholar
  66. Ortabağ, Erol. Osmanlı İmparatorluğu’nda Bankacılığın Gelişimi ve Regülasyon. İstanbul: Türkiye Bankalar Birliği, 2018. google scholar
  67. Ochsenwald, W. L. “The Jidda Massacre of 1858”. Middle Eastern Studies. No: 3 (1977): 314-326. google scholar
  68. Papers Relating to Administrational ve Financial Reforms in Turkey (1859-1861). London: Harrison and Sons, 1861. google scholar
  69. Papers Relating to the Outbreak at Jeddah in June 1858. London: Foreign Office, 1859. google scholar
  70. Perrot, Georges. Souvenir d’un Voyage en AsieMineur. Paris: Michel Levy Freres, 1864. google scholar
  71. Platt, D.C.M. “British Finance in Mexico, 1821-1867”. Bulletin of Latin American Resarch. Vol: 3, No: 1 (1984): 45-62. google scholar
  72. Poujade, Eugene. “De La Prochaine Consolidation de la Dette Ottomane”. Journal desEconomistes. 18 (12 Ocak 1858): 268-271. google scholar
  73. Raccagni, Michelle. “The Frence Economic Interests in the Ottoman Empire”. International Journal of Middle East Studies. Vol 11, No: 3 (1980): 339-376. google scholar
  74. Sayar, Nihat. Türkiye’de İmparatorluk Dönemi Siyasi, Askeri, İdari ve Mali Olayları. İstanbul: Nihad Sayar Vakfı, 1977. google scholar
  75. Senior, Nassau William. Bir İktisatçı Gözüyle Osmanlı. Çeviren Hüseyin Al. Ankara: Birleşik, 2011. google scholar
  76. Stephenson, Macdonald. The Railways in Turkey. London: John Weale, 1859. google scholar
  77. Şener, Abdüllatif. Sona Doğru Osmanlı, Ankara: Birleşik, 2007. google scholar
  78. Tekeli, İlhan ve Selim İlkin, Para ve Kredi Sisteminin Oluşumunda Bir Aşama: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Ankara: TCMB, 1997. google scholar
  79. Toprak, Zafer. “From Imperial Debt to Global Offerings: The History of the Istanbul Stock Exchange”. From Imperial Debt to Global Offerings-The Rise of the Istanbul Stock Exchange. Istanbul; Mepa, 1995, 14-55. google scholar
  80. Ziegler, Philip. The Sixth Great Power. New York: Alfred A. Knoff, 1988. google scholar
  81. https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/019578/2011-11-09/. google scholar
  82. http://www.churches-of rome.info/CoR_Info/SAdF%20064/pages/Chap15/DSC6438.html. google scholar
  83. https://www.milliyet.com.tr/tatil/arkeoloji/bankadan-kot-pantolona-renkli-bir-tarih-han-duvarlari-dile-gelse-6810771. google scholar