SavedAdd your journal

Journals / Türkiyat Mecmuası / 2026 / Cilt: 35 Sayı: 1

Rebuilding Regional Security in the Balkans on the Brink of World War II: The Example of the Salonika Agreement

İkinci Dünya Savaşı Eşiğinde Balkanlar’da Bölgesel Güvenliğin Yeniden İnşası: Selanik Antlaşması Örneği

Ayşe Küçük(İstanbul Gelişim University, Faculty of Economics, Administrative and Social Sciences, Department of Political Science and International Relations)0000-0003-4043-0550
Pages
223–239
Publication Date
2025-06-23
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study will examine the political strategies employed by Türkiye and Greece to achieve national security and assess the impact of the 1938 Salonika Agreement on the stability of both countries and the broader Balkan region.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the early 1930s, rapid armament within the international system, rising mistrust towards the League of Nations, and the swift spread of revisionism in Europe triggered major security concerns for newly independent Balkan states.
📊
Key Findings & Data:While smaller countries sought cooperation to protect treaty defined borders, those with limited armament or demilitarised zones began to feel increasingly vulnerable.
💡
Conclusion & Impact:The study will examine the political strategies employed by Türkiye and Greece to achieve national security and assess the impact of the 1938 Salonika Agreement on the stability of both countries and the broader Balkan region.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Balkanlar · Bölgesel Güvenlik · İki Savaş Arası Dönem

Abstract

In the early 1930s, rapid armament within the international system, rising mistrust towards the League of Nations, and the swift spread of revisionism in Europe triggered major security concerns for newly independent Balkan states. While smaller countries sought cooperation to protect treaty defined borders, those with limited armament or demilitarised zones began to feel increasingly vulnerable. In this context, Balkan and Eastern Mediterranean states aimed to align themselves within the emerging divide between revisionist powers and defenders of the status quo. This study examines the efforts of Türkiye and Greece, both alarmed by growing revisionist polarisation in the region, to maintain territorial integrity and ensure national security. Importantly, both nations positioned themselves within the status quo bloc. Although their motivations differed, Türkiye and Greece made a rational decision to pursue cooperation and solidarity in safeguarding their national interests. This period, marked as a unique “rapprochement phase” in bilateral relations, witnessed an exceptional level of diplomatic and military collaboration that transcended historical hostilities. The study will examine the political strategies employed by Türkiye and Greece to achieve national security and assess the impact of the 1938 Salonika Agreement on the stability of both countries and the broader Balkan region.

Özet

1930'lu yılların başından itibaren uluslararası sistemdeki hızlı silahlanma ve Milletler Cemiyeti sistemine duyulan güvensizlik Avrupa'da revizyonizmin hızlı yükselişi Balkanlarda bağımsızlığını yeni kazanmış ülkeler bakımından ciddi güvenlik endişelerini tetiklemiştir. Antlaşmalarla kararlaştırılmış ülkesel sınırlarını korumak için küçük ülkeler arasında dayanışma ve işbirliği çabaları sürerken silahlanma faaliyetleri kısıtlanmış ve ülkelerinin bir kısmı askersizleştirilmiş ülkeler güvenlik risklerini daha belirgin hissetmeye başlamışlardır. Bu bağlamda Balkanlar ve Doğu Akdeniz'de ülkelerin statüko yanlısı ve revizyonist ayrışması içerisinde kendilerine yer bulmaya çalıştığı gözlemlenir. Bu çalışmada Balkanlar ve Doğu Akdeniz'deki revizyonist kamplaşmadan endişe duyan Türkiye ve Yunanistan'ın ülkesel bütünlüklerini koruma ve güvenliklerini sağlamaya yönelik arayışları ele alınacaktır. Bu bağlamda dikkate değer unsur ise her iki ülkenin de statükocu kampta yer almış olmalarıdır. Her ne kadar farklı gerekçelere dayanmış olsa da hem Türkiye hem de Yunanistan rasyonel bir tercih yaparak ülkesel güvenliklerinin korunmasında işbirliği ve dayanışma içerisinde olmaya karar vermişlerdir. İkili ilişkilerde belirgin bir 'yakınlaşma dönemi' olarak işaretlenen bu dönem, Türkiye ve Yunanistan arasında tarihlerindeki düşmanlıkları aşan, benzeri görülmemiş diplomatik ve askeri iş birliğine sahne olmuştur. Bu çalışma Türkiye ve Yunanistan'ın ülkesel güvenliklerini sağlamak için kurguladıkları siyasi stratejilerin ne olduğunu ele alarak 1938 Selanik Anlaşması'nın bu ülkeler ve Balkanlar'ın güvenliği bakımından nasıl bir etki yapmış olduğunu tartışacaktır.

🔖

Cite This Article

Küçük, A. (2025). Rebuilding Regional Security in the Balkans on the Brink of World War II: The Example of the Salonika Agreement. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 35 Sayı: 1, 223–239. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1675090

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (68)

  1. Republic of Türkiye Directorate of State Archives Republician Archives (BCA), Institution Code: 30-18-1-2, Reference Info: 84-76-13. google scholar
  2. “Bulgaristan ve Balkan Antantı Arasında İmzalanan Anlaşma”, Ulus, 7 August 1938. google scholar
  3. “Convention Relating to the Regime of Straits”, https://www.mfa.gov.tr/ii_-convention-relating-to-the-regime-of-the-straits.en.mfa, [15.02.2025]. google scholar
  4. “Lausanne Peace Treaty”, https://www.mfa.gov.tr/lausanne-peace-treaty-part-i_-political-clauses.en.mfa, [12.02.2025]. google scholar
  5. “League of Nations Treaty Series”, 196 (1939): 372. google scholar
  6. “Selanik Antlaşması Kanunu Mecliste Kabul Edildi”, Vakit, 5 January 1939. google scholar
  7. “Selanik Antlaşması ve Bulgaristan”, Cumhuriyet, 16 August 1938. google scholar
  8. “Türk Askeri Edirne’ye Girecek”. Ulus. 20 August 1938. google scholar
  9. Daban, Cihad. “Selanikte İmza edilen Muadene”, Doğu, 3 August 1938. google scholar
  10. Montreux Boğazlar Konferansı Tutanaklar Belgeler, (Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları No: 390, 1976). google scholar
  11. Nadi, Yunus. “Bulgar Başvekili ile Mülakat”. Cumhuriyet, 24 February 1939. google scholar
  12. Soysal, İsmail. Türkiye’nin Siyasal Anlaşmaları 1920-1945. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1989. google scholar
  13. T.C. Resmî Gazete, 4109, 12 Kânunusani 1939. google scholar
  14. TBMM Gizli Celse Zabıtları, 25 Teşrinevvel 1934, Sekseninci İntikat, 2. Celse: 584-595. google scholar
  15. Türkiye Dış Politikasında 50 Yıl: Cumhuriyetin İlk On Yılı ve Balkan Paktı 1923 – 1934. Ankara: Dışişleri Bakanlığı Siyaset ve Planlama Genel Müdürlüğü, 1974. google scholar
  16. Ulus, 9 August 1938. google scholar
  17. Akın, Rıdvan. Türkiye’nin Siyasal Gelişmeleri 1923-2018. İstanbul: Nora Kitap, 2022. google scholar
  18. Aksu, Fuat and Yunus Çolak, Dış Politika Krizlerinde Algısal Güven[siz]lik: 1935 Bulgaristan Krizi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,1/2 (2017): 164-180. google scholar
  19. Aksu, Fuat. Türk-Yunan İlişkileri: İlişkilerin Yönelimini Etkileyen Faktörler Üzerine Bir İnceleme. Ankara: SAEMK Araştırma Projeleri Dizisi, 2001. google scholar
  20. Alexandris, Alexis. “Turkish Policy Towards Greece During the Second World War and Its Impact on Greek-Turkish Détente”, Balkan Studies, 23/1 (1982): 157-197. google scholar
  21. Alim, Eray. “Tarihsel Bir Perspektiften Türk Yunan İlişkileri Üzerine Üçüncü Aktörlerin Etkisi”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9/3 (2020): 2796-2824. google scholar
  22. Anthony. Payne. “Small States in the Global Politics of Development”, The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs, 376 (2004): 623-635. google scholar
  23. Atatürk'ün Dış Politikası Cilt II. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1994. google scholar
  24. Ayman Güler, Gülden. “İki Dünya Savaşı Arasındaki Silahsızlanma Girişimleri”, İki Dünya Savaşı Arasında Avrupa ve Balkanlar Sempozyumu. İstanbul: Aybay Yayınları, 1993: 111-120. google scholar
  25. Baba, Gürol and Murat Ünsoy, “Between Capability and Foreign Policy: Comparing Turkey’s Small Power and Middle Power Status”, Uluslararası İlişkiler, 13/51 (2016): 3-20. google scholar
  26. Balcı, Ali. Türkiye Dış Politikası İlkeler, Aktörler, Uygulamalar. İstanbul: Etkileşim Yayınları, 2013. google scholar
  27. Barlas, Dilek “Turkish Diplomacy in the Balkans and the Mediterranean. Opportunities and Limits for Middle-Power Activism in the 1930s”, Journal of Contemporary History, 40/5 (2005): 441-464. google scholar
  28. Barlas, Dilek and Andelko Vlasic. “The Balkan Entente in Turkish-Yugoslav Relations (1931-41): The Yugoslav Perspective”, Middle Eastern Studies, 52/6 (2016): 1011-1024. google scholar
  29. Barlas, Dilek, “Friends or Foes? Diplomatic Relations between Italy and Türkiye1923-36”, International Journal of Middle East Studies, 36/2 (2004): 231-252. google scholar
  30. Barlas, Dilek. “Atatürk Döneminde Türkiye’nin Balkan Politikası”, Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası. Yay. Haz. Berna Türkdoğan. Ankara: Atatürk Kültür, Dil, Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, 2000):275-280. google scholar
  31. Carr, Edward Hallet. Yirmi Yıl Krizi 1919-1939. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2010. google scholar
  32. Coufoudakis, Van. “Greek-Turkish Relations, 1973-1983: The View from Athens”, International Security, 9/4 (Spring 1985): 185-217. google scholar
  33. Cox, Michael. Giriş. Yirmi Yıl Krizi 1919-1939. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2010. google scholar
  34. Crampton, R. J. Bulgaria. Oxford: Oxford University Press, 2007. google scholar
  35. Fırat, Melek. “Yunanistan’la İlişkiler”, Türk Dış Politikası Cilt 1: 1919-1980, Ed. Baskın Oran (İstanbul: İletişim Yayınları, 2004): 325-356. google scholar
  36. Gönlübol, Mehmet and Cem Sar, Atatürk ve Türkiye’nin Dış Politikası, (Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 1997). google scholar
  37. Gürel, Şükrü Sina. Tarihsel Boyutları İçinde Türk-Yunan İlişkileri 1821-1993. Ankara; İmge Yayınevi, 2018. google scholar
  38. Hale, William. Turkish Foreign Policy Since 1774. London: Routledge, 2003. google scholar
  39. Hatzivassiliou, Evanthis. “The 1930 Greek-Turkish Naval Protocol”, Diplomacy and Statecraft 9/1 (1998): 89-111. google scholar
  40. Kaliopulos, John and Thanos M. Veramis, Modern Greece: A History Since 1821, (Wiley and Blackwell, 2010). google scholar
  41. Katsoulas, Spyros, The United States and Greek-Turkish Relations: Guardian’s Dilemma, London: Routledge, 2022. google scholar
  42. Kissoudi, P. “Balkan Politics: Relations between Greece and the Balkan States in the Inter-war Years and the Role of the Great Powers in the Region”, The International Journal of the History of Sport, 25/13 (2008): 1707-1739. google scholar
  43. Klapsis, Antonis. “1930’larda Yunan Dış Politikası ve Türkiye ile İlişkiler”, Tarih ve Uluslararası İlişkiler Pespektifinden Türk-Yunan İlişkileri 1821-2021, ed. Esra Özsüer, İstanbul: Boyut Yayınları, 2022: 68-75. google scholar
  44. Klapsis, Antonis. “Greek Foreign Policy and Rapprochement with Turkey in the 1930s”, Diplomacy and Statecraft, 34/2, (2023): 208-220. Koliopoulos, John S. “Greece and the Balkans: A Historical Perspective”, Southeast European and Black Sea Studies, 2/3, (2002): 25-38. Kösebalaban, Hasan. Türk Dış Politikası, Çev. Hüsamettin İnaç İstanbul: BigBang Yayınları, 2014. google scholar
  45. Kotelis, Andreas. “Preconditions for Successful Rapprochement: A Comparative Analysis of the Greek-Turkish Rapprochement Process”, Unpublished PhD Thesis (Ankara: İhsan Doğramacı Bilkent University, 2013). google scholar
  46. Öksüz, Hikmet. “Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin Atatürk Dönemindeki Balkan Politikası (1923-1938), Unpublished PhD Thesis, (İstanbul: İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, 1996). google scholar
  47. Oran, Baskın. Türk Dış Politikası Cilt 1: 1919-1980. İstanbul: İletişim Yayınları, 2004. google scholar
  48. Oran, Baskın. Turkish Foreign Policy 1919-2006: Facts and Analysis with Documents. Salt Lake City: University of Utah Press, 2006. google scholar
  49. Papuççular, Hazal. Cumhuriyetin Dış Politikası: Olaylar, Aktörler, Kurumlar 1923-2003, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2003. google scholar
  50. Papuççular, Hazal. Türkiye ve On İki Ada 1912-1947. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020. google scholar
  51. Raphalides, S. J. “Separate Spheres: An Overview of United States Policy in the Interwar Years Toward Greece and Turkey." The Journal of Modern Hellenism, 8 (1991): 117-130. google scholar
  52. S.A.H. “Bulgaria and Balkan Entente”, Bulletin of International News, 15/16 (1938): 677-681. google scholar
  53. Sander, Oral. Siyasi Tarih 1918-1994 Ankara: İmge Kitabevi, 2013. google scholar
  54. Sarıkoyuncu, Ali. “Mustafa Kemal Atatürk Döneminde Türk-Bulgar Siyasî İlişkileri (1920-1938)”. XX. Yüzyılın İlk Yarısında Türk-Bulgar Askerî-Siyasî İlişkileri, (Ankara: Genelkurmay ATASE ve Genelkurmay Denetleme Başkanlığı Yayınları, 2005): 143-160. google scholar
  55. Sarınay, Yusuf. “İkıı̇ Savaş Arası Dönemde Türkıı̇ye'nıı̇n Balkan Ülkelerıı̇ ile Münasebetlerıı̇ (1919-1939)”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2/1, (1987): 232-259. google scholar
  56. Sönmezoğlu, Faruk. İki Savaş Sırası ve Arasında Türk Dış Politikası. İstanbul: Der Yayınları, 2011. google scholar
  57. Soysal, İsmail. “Atatürks Policy of Peace and Its Impact in the World”, Between East and West: Studies of Turkish Foreign Relations, (İstanbul: The ISIS Press, 2001): 135-144. google scholar
  58. Tulça, Enis. Atatürk, Venizelos ve Bir Diplomat Enis Bey. İstanbul: Simurg Yayınları, 2003. google scholar Türkeş, Mustafa. “The Balkan Pact and Its Immediate Implications for the Balkan States, 1930-34”, Middle Eastern Studies, 30/1 (1994): 123-144. google scholar
  59. Tütüncü, Ayşe Nur. “Montrö (Montreux) Sözleşmesinin Güncel Sorunlar Işığında Değerlendirilmesi”, Tarafların Bakışlarıyla Lozan Sempozyumu, 9-10 Mayıs, 2014 İstanbul, ed. Cezmi Eraslan and others, Bildiriler Kitabı,172-188. google scholar
  60. Uçarol, Rıfat. Siyasi Tarih Ankara, Filiz Kitabevi, 2000. google scholar
  61. Ülgül, Murat. “Personal Diplomacy and Greek Foreign Policy”, Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi 13/2 (2023): 561-585. google scholar
  62. Ülman, A. Haluk. “Türk Dış Politikasına Yön Veren Etmenler 1923-1968”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 23/3, (1968): 241-274. google scholar
  63. Ulusoy, Kıvanç. “The Montreux Convention: A Key for Understanding the Geopolitics of the Eastern Mediterranean and Black Sea”, Southeast European and Black Sea Studies, (Vol:1, No:18, 2024): 1-18. google scholar
  64. Vardağlı, Emine Tutku. “Turkish-Greek Raproahment in the 1930s: The British Factor as a Third Party”, Akademik İncelemeler Dergisi, 16/1 (2021): 74-91. google scholar
  65. Wandycz, Piotr. “The Little Entente: Sixty Years Later”, The Slavonic and East European Review 59/4, (1981): 548-564. google scholar
  66. Webster, Andrew. “From Versailles to Geneva: The Many Forms of Interwar Disarmament”, The Journal of Strategic Studies, 29/2 (2006): 225-246. google scholar
  67. Winrow, Gareth M. “The Balkans in International Politics: An Examination of Inter-war Period”, İki Dünya Savaşı Arasında Avrupa ve Balkanlar Sempozyumu (İstanbul: Aybay Yayınları, 1993): 81-98. google scholar
  68. Yel, Selma. “Montrö Boğazlar Sözleşmesi”, Değişen Dünya Şartlarında Karadeniz ve Boğazlar Meselesi 1923-2008, (Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 2009): 94-129. google scholar