AI Summary & Key Takeaways
AI InsightFurthermore, it is concluded that har-zarîf, meaning “the crudest of the elegant, one who pretends to be elegant, or who is as graceful as a donkey” is used to refer to someone more rude and inappropriate than sitem-zarîf.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Works brought to light from the perspective of literary history bring with them a world of meaning shaped by various linguistic units that carry both information and cultural values. Tracing the linguistic structures encountered within this world of meaning implies both a mental separation and, on the other hand, a unification and reconciliation. Ottoman humorous language is a field of recreation, adorned with different aspects of real life, contrary to the traditional understanding of beauty in classical Turkish literature. Humorous jokes, told for entertainment, are stories that present various passages from the daily lives of well-known and ordinary people. In this field sitemzarîf which appears in Hadâ’iku’l-Cinân that Salbaşzâde Abdurrahman Hıbrî Efendi’s humorous narrative, has attracted particular attention due to its absence from Turkish dictionaries. This suggests that the word did not have widespread usage, as it has been encountered only in the preface of Alî Şîr Nevâyî’s work Muhâkemetü’l- Lugateyn. Defined in Dihhudâ and Steingass as “a person who reproaches with a veil of elegance, who practices tyranny in a subtle and dexterous way” the word is a compound adjective obtained by dropping the kesre from the adjective phrase sitem-i zarîf. The elements sitem and zarîf are explained and exemplified separately. After that, the equivalents for sitem-zarîf has been determined that “pretending to be a poet; pedantic; impolite; foul-mouthed/ blasphemous”. Also in obscene language, it was used to mean “homosexual man”. Furthermore, it is concluded that har-zarîf, meaning “the crudest of the elegant, one who pretends to be elegant, or who is as graceful as a donkey” is used to refer to someone more rude and inappropriate than sitem-zarîf.
Özet
Edebiyat tarihi açısından gün ışığına çıkarılan eserler, bilgi ve kültür değerleri taşıyan çeşitli dil birimleri arasında şekillenmiş bir anlam dünyasını beraberinde getirir. Bu anlam dünyasında karşılaşılan dil yapılarının izini sürmek, zihince bir ayırma, öte yandan birleştirme ve bağdaştırma demektir. Osmanlı mizah dili, klasik Türk edebiyatının geleneksel güzellik anlayışının tersine, gerçek hayatın farklı görünüşleriyle süslenmiş bir yeniden yaratma alanıdır. Mizahi türler arasında sayılan, eğlence olsun diye söylenen latifeler, tanınmış ve sıradan insanların hayatlarından elvan türlü pasajlar sunan hikâyelerdir. İşte bu sahada Salbaşzâde Abdurrahman Hıbrî Efendi’nin mizahi anlatısı Hadâ’iku’l-Cinân adlı letâyif-nâmesinde geçen sitem-zarîf kelimesi, bilhassa başvurulan Türkçe sözlüklerde yer almaması bakımından dikkatleri çekmiştir. Bu durum, kelimenin yaygın bir kullanımının olmadığını düşündürmüştür ki söz konusu kelimeyle ancak Alî Şîr Nevâyî’nin Muhâkemetü’l-Lugateyn adlı eserinin mukaddemesinde karşılaşılmıştır. Dihhudâ ve Steingass’ta “zarafet perdesiyle sitem/eziyet eden, zorbalığı incelikli ve ustaca uygulayan kişi” olarak tanımlanan kelime, sitem-i zarîf şeklindeki sıfat tamlamasından kesrenin düşürülmesiyle elde edilmiş bir birleşik sıfattır. Sitem ve zarîf unsurları ayrı ayrı açıklanarak örneklenmiştir. Ardından sitem-zarîfin “müteşâir; bilgiçlik taslayan; münasebetsiz/densiz; ağzı bozuk/küfürbaz” anlamlarına geldiği, müstehcen ifadelere daha çok yer verildiğinde ise “eşcinsel erkek” karşılığında kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca “zarîflerin en kabası, zarîfmiş gibi yapan ya da eşek zarafetli” demek olan har-zarîfin sitem-zarîften daha kaba, daha münasebetsizler için kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.