SavedAdd your journal

Journals / Türkiyat Mecmuası / 2026 / Cilt: 36 Sayı: 1

The Testaments of Sultan Qalawun and a Different Perspective on the Administrative Mechanism of the Mamluk State

Sultân Kalâvûn’un Vasiyetleri ve Memlûk Devleti’nin İdarî Mekanizmasına Farklı Bir Bakış

Yunus Emre Aydın(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2111-4018
Pages
19–44
Publication Date
2026-09-24
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Through these texts, the article aims to elucidate the functioning of Mamluk central administrative practice and to identify administrative policies not explicitly recorded even in the insha sources.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article examines the testament (wasiyya) texts commissioned by the Mamluk Sultan Qalawun for his heir apparent al-Malik al-Salih Ala al-Din Ali before his departure for military campaigns.
📊
Key Findings & Data:Prepared before three separate expeditions, these texts consist of 32 sections.
💡
Conclusion & Impact:Through these texts, the article aims to elucidate the functioning of Mamluk central administrative practice and to identify administrative policies not explicitly recorded even in the insha sources.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Memlûk Devleti · Sultân Kalâvûn · el-Melik es-Sâlih Alâeddîn Ali

Abstract

This article examines the testament (wasiyya) texts commissioned by the Mamluk Sultan Qalawun for his heir apparent al-Malik al-Salih Ala al-Din Ali before his departure for military campaigns. Prepared before three separate expeditions, these texts consist of 32 sections. The first was written by Muhyiddīn b. Abd al-Zahir, the second by Fath al-Din b. Abd al-Zahir, and the third by Shafi b. Ali. In this study, these texts are analyzed in terms of their content and function to determine their place within the framework of Mamluk administrative thought. The analysis demonstrated that although these testaments bear similarities to classical siyasatnama works, they also exhibit certain distinctive features. In this respect, it may be argued that the testaments were composed in the form of a concise law code and a practical guide to governance. The texts address in detail such issues as citadel security, the barid (postal-intelligence) system, military command and administration, waterways, agricultural regulations, trade protection, the maintenance of public order, and the functioning of judicial mechanisms. From this perspective, the tezkire texts appear to constitute not merely works of princely advice, but rather instructions intended to ensure the continuity of central administration. It is particularly noteworthy that Qalawun expected a comprehensive system of control and supervision designed to prevent disruptions in state affairs during his absence. Through these texts, the article aims to elucidate the functioning of Mamluk central administrative practice and to identify administrative policies not explicitly recorded even in the insha sources.

Özet

Bu makale, Memlûk Sultanı Kalâvûn’un sefere çıkmadan önce veliahdı el-Melik es-Sâlih Alâeddîn Ali için kaleme aldırdığı vasiyet metinlerini incelemektedir. Üç ayrı sefer öncesinde hazırlanan bu metinler toplam otuz iki fasıldan oluşmakta olup ilki Muhyiddîn b. Abduzzâhir, ikincisi Fetheddîn b. Abduzzâhir, üçüncüsü ise Şâfi b. Alî tarafından kaleme alınmıştır. Çalışmada söz konusu metinler, içerik ve işlev bakımından değerlendirilerek Memlük idarî anlayışı içerisindeki yerleri tespit edilmeye çalışılmıştır. İnceleme sonucunda bu vasiyetlerin, klasik siyâsetnâme eselerine benzemekle birlikte bir takım farklarının da olduğu belirlenmiştir. İlgili vasiyetlerin, küçük bir kanunname ve yönetim rehberi tarzında hazırlandığını söylemek mümkündür. Metinlerde kale güvenliği, berîd (posta ile haberleşme) sistemi, askerî sevk ve idare, su yolları, tarımsal düzenlemeler, ticaretin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve adlî mekanizmaların işleyişi ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Bu yönüyle tezkirelerin, hükümdarlık nasihatlerinden ziyade merkezî yönetimin sürekliliğini sağlamaya yönelik birer talimatname niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Kalâvûn’un, yokluğu sırasında devlet işlerinde ortaya çıkabilecek aksaklıkları önlemeye yönelik kapsamlı bir kontrol ve gözetim sistemi öngördüğü dikkat çekmektedir. Makale, söz konusu metinler üzerinden Memlük merkezî yönetim pratiğinin işleyişini ortaya koymayı ve inşa kaynaklarında dahi geçmeyen idarî politikaları belirlemeyi amaçlamaktadır.

🔖

Cite This Article

Aydın, Y. E. (2026). The Testaments of Sultan Qalawun and a Different Perspective on the Administrative Mechanism of the Mamluk State. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 36 Sayı: 1, 19–44. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1867495

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (53)

  1. Atiya, Aziz Suryal. The Crusade in the Later Middle Ages. London: Methuen & Co., 1938. google scholar
  2. Ayalon, David. Memlûk Ordusunun Yapısı Üzerine Araştırmalar I-II-III. Çeviren Abdullah Mesut Ağır. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2015. google scholar
  3. Ayaz, Fatih Yahya. “Türk Memlükler Döneminde Mısır Halkının Siyasî Olaylara Karşı Tutumu”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7/1 (2007): 45-94. google scholar
  4. Ayaz, Fatih Yahya. Memlük-Kıbrıs İlişkileri: Kıbrıs’ta İlk Türk Hakimiyeti. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2016. google scholar
  5. Ayaz, Fatih Yahya. Memlükler Döneminde Vezirlik (1250-1517). Ankara: İsam Yayınları, 2017. google scholar
  6. Ayaz, Fatih Yahya. Memlükler’de Tarih ve Tarihçiler. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2020. google scholar
  7. Aydın, Yunus Emre. “Eyyûbîler ve Memlûkler Döneminde İskenderiye (1167-1517)”. Doktora Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2023. Ulusal Tez Merkezi (835604) google scholar
  8. Aydın, Yunus Emre. “Haçlıların 1365 İskenderiye Saldırısı”. 14. Yüzyılda Haçlılar ve Türkler İçinde, editör Altan Çetin, 383-417. Istanbul: Selenge Yayınları, 2023. google scholar
  9. Baybars el-Mansûrî. Zübdetü’l-fikre fî târîhi’l-hicre. Tahkik D. S. Richards. Beyrut: Das Arabische Buch, 1998. google scholar
  10. Berkey, Jonathan Porter. The Transmission of Knowledge in Medieval Cairo: A Social History of Islamic Education. Princeton Studies on the Near East. Princeton: Princeton university press, 1992. google scholar
  11. el-Birzâlî. Târîhu’l-Birzâlî. 1. cilt, tahkik Ömer Abdüsselâm Tedmürî. Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye, 2006. google scholar
  12. Chamberlain, Michael. Knowledge and Social Practice in Medieval Damascus, 1190-1350. Cambridge Studies in Islamic Civilization. Cambridge: Cambridge University Press, 1994. https://doi.org/10.1017/CBO9780511563492. google scholar
  13. Çetin, Altan. Memlûk Devleti’nde Askerî Teşkilât. İstanbul: Eren Yayıncılık, 2007. google scholar
  14. Ebû’l-Fidâ. el-Muhtasar fî ahbâri’l-beşer. 3-4. cilt, tahkik Muhammed Zeynühüm Muhammed Azeb ve Yahyâ Seyyid Hüseyin. Kahire: Dâru’l-Me’ârif, t.y. google scholar
  15. Erol, Burak Gani. “Memlûklerde Dört Mezhep Başkadılıklıklarının Kuruluşu ve İşleyişi”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 87 (2018): 73-87. google scholar
  16. Irwin, Robert. “Factions in Medieval Egypt”. The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 118/2 (1986): 228-46. google scholar
  17. Irwin, Robert. The Middle East in the middle ages: The early Mamluk sultanate 1250–1382. London and Sydney: Croom Helm, 1986. google scholar
  18. İbn Abdüzzâhir. Kâtibinin Gözünden Sultan Baybars. Çeviren Aydın Usta. İstanbul: Yeditepe Yayınevi, 2021. google scholar
  19. İbn Haldun. Mukaddime. Çeviren Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergah Yayınları, 2023. google scholar
  20. İbnü’l-Furât. Târîhu İbnü’l-Furât. 7. cilt, tahkik Kostantîn Zerîk. Beyrut: American University of Beirut, 1942. google scholar
  21. İpşirli, Mehmet. “Hikr”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İçinde, 17:525-26. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1998. google scholar
  22. el-Kalkaşendî. Subhu’l-a’şâ. 3-4. cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Hîdiviyye, 1914. google scholar
  23. Kanat, Cüneyt. “Bahrî Memlûkler Zamanında Sultanlara ve Devlet Adamlarına Düzenlenen Bazı Suikastlar”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 3 (2000): 23-56. google scholar
  24. Kanat, Cüneyt. Ortaçağ Türk Devletlerinde Suç ve Ceza. İstanbul: Küre Yayınları, 2010. google scholar
  25. Kaya, Büşra Sıdıka. “Creation of Mamluk Social Identity Through Madrasas and Production of Texts”. İslâm Araştırmaları Dergisi, 49 (2023): 33-66. https://doi.org/10.26570/isad.1235729. google scholar
  26. Mâcid, Abdulmun’ım. Nuzumu Devleti Selâtîni’l-Memâlîk ve rüsûmuhum fî Mısr. 1. cilt. Kahire: Mektebetü’l-Encülî el-Mısriyye, 1979. google scholar
  27. el-Makrîzî. el-Mevâiz ve’l-i’tibâr bizikri’l-hıtat ve’l-âsâr. 1-3 cilt, tahkik Muhammed Zeynühüm ve Medîha eş-Şarkâvî. Kahire: Mektebetü Medbûlî, 1997. google scholar
  28. el-Makrîzî. es-Sülûk lima’rifeti düveli’l-mülûk. 1-5. cilt, tahkik Muhammed Abdulkâdir Atâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiye, 1997. google scholar
  29. el-Mâverdî. El-Ahkâmu’s-Sultâniyye İslâmda Hilâfet ve Devlet Hukuku. Çeviren Ali Şafak. İstanbul: Bedir Yayınevi, 1976. google scholar
  30. el-Mâverdî. Siyaset Sanatı Nasihatü’l-Mülûk. Çeviren Mustafa Sarıbıyık. İstanbul: Ark Kitapları, 2004. google scholar
  31. Nizamü’l-mülk. Siyasetname. Çeviren Mehmet Taha Ayar. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017. google scholar
  32. en-Nüveyrî, Şihâbeddîn Ahmed. Nihâyetü’l-ereb fî fünûni’l-edeb. 30-31, 31. cilt, tahkik Necîb Mustafâ Fevvâz ve Hikmet Keşelî Fevvâz. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiye, 2004. google scholar
  33. el-Ömerî. et-Ta’rîf bi’l-mustalahi’ş-şerîf. Tahkik Semîr ed-Derûbî. Kerek: Câmi’atü’l-Mu’te, 1992. google scholar
  34. el-Ömerî. Mesâlikü’l-ebsâr fî memâliki’l-emsâr. 3. cilt, tahkik Kâmil Selmân el-Cebûrî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiye, 2010. google scholar
  35. Özaydın, Abdülkerim. “Halîl b. Kalavun”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İçinde, 15:319-20. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1997. google scholar
  36. Öztürk, Murat. “Sicilya Normanlarının Doğu Akdeniz’deki Bahrî Faaliyetleri 549-584 (1154-1189)”. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 14 (2019): 195-228. https://doi.org/10.16947/fsmia.667289. google scholar
  37. Rızk Hüseyin, Alâ Tâhâ. es-Sücûn ve’l-ukûbât fî Mısr asra Selâtîn el-Memâlîk. El-Haram: Ein for Human and Social Studies, 2014. google scholar
  38. Runciman, Steven. Haçlı Seferleri Tarihi. 3. cilt, çeviren Fikret Işıltan. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2019. google scholar
  39. Sağlam, Ahmet. En-Nâsır Muhammed devri Memlûk Türk devleti. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2021. google scholar
  40. es-Se’âlibi, Abdülmelik b. Muhammed b. İsmâil. Âdâbu’l-Mülûk. Tahkik Abdulhamîd Hamdân. Kahire: Âlemü’l-Kütüb, 2007. google scholar
  41. Şâfi b. Ali. Kitâbu’l-fadli’l-me’sûr min sîreti’s-Sultân el-Melik el-Mansûr. Tahkik Ömer Abdüsselâm Tedmürî. Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye, 1998. google scholar
  42. eş-Şeyzerî, Abdurrahmân b. Abdullâh b. Nasr b. Abdurrahmân. el-Menhecü’l-meslûk fî siyâseti’l-mülûk. Tahkik Ali Abdullâh el-Mûsâ. Ürdün: Mektebetü’l-Menâr, 1987. google scholar
  43. Şirazlı Sa’dî. Hükümdarlara Öğütler (Nasihatü’l-Mülûk). Çeviren Nimet Yıldırım. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2016. google scholar
  44. et-Tartûşî. Sirâcu’l-Mülûk. Tahkik Nu’mân Sâlih es-Sâlih. Riyad: Dâru’l-Âzeriyye, 2005. google scholar
  45. Uzun, Kazım. “Dosttan Kaçıp Düşmana Sığınmak: Memlûk Emîri Karasungur’un Siyasi Faaliyetleri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10/2 (2023): 649-74. google scholar
  46. Uzun, Kazım. “Memlûklerin İlk Asrındaki Mezhepler Arası Çekişmeler Bağlamında Necmeddin et-Tarsûsî’nin Tuhfetu’t-Türk’üne Dair Bir Değerlendirme”. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, 17 (2023): 33-56. https://doi.org/10.23897/usad.1242032. google scholar
  47. Ünal, Nuran. “Eyyûbîler Döneminde Halep’in Önde Gelen Şâfiî Aileleri: Dinî Otorite, İdarî Güç ve Toplumsal Etkileşimler Üzerindeki Kurumsal Rolleri”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8/2 (2025): 468-88. https://doi.org/10.48120/oad.1734626. google scholar
  48. Ünal, Nuran. Halep Eyyûbîleri (1183-1260): Siyasî Hayat ve Devlet Teşkilatı. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2026. google scholar
  49. Yahyâ b. Âdem. Kitâbu’l-Harâc İlk Dönem Vergiler. Çeviren Osman Eskicioğlu. Ankara Okulu Yayınları, 2018. google scholar
  50. Yâkût el-Hamevî. Mu’cemü’l-büldân. 1-5. cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1977. google scholar
  51. Zencânî. Alâeddin Keykûbat’a Sunulan Siyâsetnâme. Hazırlayan Hasan Hüseyin Adalıoğlu. Istanbul: Yeditepe Yayınevi, 2019. google scholar
  52. ez-Zuhaylî, Muhammed. Târîhu’l-kazâ fî’l-İslâm. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1995. google scholar
  53. el-Kalkaşendî. Subhu’l-a’şâ. 3-4. cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Hîdiviyye, 1914. google scholar