Journals / Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 28 Sayı: 1

The Strategic Structure of the Aq Qoyunlu State under Uzun Hasan and the Political and Cultural Role of the Capital Tabriz

Uzun Hasan İdaresindeki Akkoyunlu Devleti’nin Stratejik Yapılanması ve Başkent Tebriz’in Siyasi ve Kültürel Rolü

Pages
1–21
Publication Date
2026-07-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The multifaceted identity acquired by Tabriz during this period allows the city to be evaluated as both a political and cultural site of memory.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the cultural, political, and social transformation of Tabriz, one of the most important administrative centers of the Aq Qoyunlu State, within the framework of Uzun Hasan’s efforts to consolidate a strong central authority and the political strategies he implemented after his rise to power.
📊
Key Findings & Data:Following the decisive victory over the Qara Qoyunlu, Tabriz evolved beyond being merely a capital city, becoming a strategic hub where regional power balances were shaped and where diplomatic and economic relations converged.
💡
Conclusion & Impact:The multifaceted identity acquired by Tabriz during this period allows the city to be evaluated as both a political and cultural site of memory.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Akkoyunlular · Tebriz · Uzun Hasan

Abstract

This study examines the cultural, political, and social transformation of Tabriz, one of the most important administrative centers of the Aq Qoyunlu State, within the framework of Uzun Hasan’s efforts to consolidate a strong central authority and the political strategies he implemented after his rise to power. Following the decisive victory over the Qara Qoyunlu, Tabriz evolved beyond being merely a capital city, becoming a strategic hub where regional power balances were shaped and where diplomatic and economic relations converged. The study explores Uzun Hasan’s initiati-ves to reorganize the state apparatus, his military and diplomatic policies, and his vision of transforming Tabriz into a center of power, alongside the urban development projects and the construction of mosques, madrasas, and caravanserais that contributed to the city’s identity. In addition, the organization of public services and the promotion of scholarly activities helped Tabriz emerge as one of the intellectual centers of the period. During this process, Tabriz was not only an administrative capital but also a space of interaction where diverse ethnic and cultural elements came together. The coexistence of Turkic and Iranian components in this environment generated remarkable richness in art, architecture, literature, and intellectual life. The foundations laid during the Aq Qoyunlu era were further developed under the Safavids, ensuring Tabriz’s long standing role as the cultural and political heart of the region. The originality of this article lies in its analysis of how Tabriz was shaped not only as a political center but also as a cultural and scientific hub. The multifaceted legacy established under Uzun Hasan’s leadership is examined in relation to its role in the transition to the Safavid era, offering a new perspective on the historical roots of Turko-Iranian relations. The multifaceted identity acquired by Tabriz during this period allows the city to be evaluated as both a political and cultural site of memory.

Özet

Bu çalışma, Uzun Hasan’ın iktidara yükselişiyle birlikte Akkoyunlu Devleti’ni güçlü bir merkezî otoriteye dönüştürme çabaları ve uyguladığı siyasi stratejiler çerçevesinde, Akkoyunlu Devleti’nin en önemli idari merkezlerinden biri olan Tebriz’in kültürel, siyasi ve toplumsal dönüşümünü incelemektedir. Karakoyunlular’a karşı kazanılan kesin zaferin ardından Tebriz, sadece bir başkent olmanın ötesine geçerek bölgesel güç dengelerinin şekillendiği, diplomatik ve ekonomik ilişkilerin odaklandığı stratejik bir merkez haline gelmiştir. Çalışmada Uzun Hasan’ın devlet teşkilatını yeniden düzenleme girişimleri, askeri ve diplomatik politikaları ile Tebriz’i bir güç merkezi haline getirme vizyonu, şehirde gerçekleştirilen imar faaliyetleri ve cami, medrese, kervansaray gibi yapılar aracılığıyla kentsel kimliğin inşası ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Ayrıca kamu hizmetlerinin organizasyonu ve bilimsel faaliyetlerin teşvik edilmesi, Tebriz’in dönemin entelektüel merkezlerinden biri haline gelmesine katkı sağlamıştır. Tebriz, bu süreçte yalnızca idari bir başkent değil, aynı zamanda farklı etnik ve kültürel unsurların bir araya geldiği bir etkileşim alanı olarak öne çıkmıştır. Türk ve İran unsurlarının iç içe geçtiği bu ortam, sanat, mimari, edebiyat ve düşünce hayatında dikkate değer bir zenginlik doğurmuştur. Akkoyunlular döneminde atılan bu temeller, Safevîler devrinde daha da geliştirilerek Tebriz’i uzun süre bölgenin kültürel ve siyasi kalbi haline getirmiştir.

🔖

Cite This Article

Güleç, F., Bingöl, B. (2026). The Strategic Structure of the Aq Qoyunlu State under Uzun Hasan and the Political and Cultural Role of the Capital Tabriz. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 28 Sayı: 1, 1–21. https://doi.org/10.54838/bilgisosyal.1893362

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (70)

  1. Abbas İkbal, (1312). Tarihi Mufassali İran. Tahran: Matbaai Meclis
  2. Aka, İ. (2000). Timur ve Devleti. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  3. Aka, İ. (2001). İran’da Türkmen Hâkimiyeti (Kara Koyunlular Devri). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  4. Aka, İ. (2002). Selçuklu Sonrası Orta Doğu’da Türk Varlığı. Türkler (Cilt VI). Ankara.
  5. Aka, İ. (2005a). Ak Koyunlular (1340–1514). E. S. Yalçın & Ş. Gedikli (Eds.), Makaleler (Cilt II). Ankara.
  6. Akkoç, O. (2025). Safevîlerin Devletleşme Süreci, Osmanlı Devleti ile İlişkileri Ve Anadolu Toplumuna Etkileri. Genç Mütefekkirler Dergisi, 6(1), 355–377.
  7. Afyoncu, E. (2007). Otlukbeli Savaşı. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 34, ss. 46). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  8. Altun, A. (1996). Gökmescid. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 14, ss. 142143). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  9. Arayancan, A. A. (2011). Akkoyunlu ve Karakoyunlu’da Kadının Devlet Yönetimi ve Diplomasideki Önemine İki Örnek: Hatun Can Begüm ve Sara Hatun. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (29), 285–301.
  10. Aydoğmuşoğlu, C. (2010). Tebriz’deki Türk Mimari Eserleri (XVI–XIX. Yüzyıllar Arası). Dede Korkut’un İzinde 30 Yıl: Prof. Dr. Üçler Bulduk’a Armağan. Gece Kitaplığı.
  11. Barbaro, J. (2005). Anadolu’ya ve İran’a Seyahat (T. Gündüz, Çev.). İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
  12. Barkan, Ö. L. (1941). Osmanlı Devrinde Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan Bey’e Ait Kanunlar. Maarif Vekaleti.
  13. Barthold, W. (1975). Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  14. Bezer Öğün, G. (2020). İldenizliler. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 22, ss. 8284). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  15. Bilgili, A. S. (2011). Tebriz. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 40, ss. 219222). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  16. Bosworth, C. E. (1968). The Political And Dynastic History Of Iranian World (A.D. 1000–1217). The Cambridge History Of Iran (Vol. V). Cambridge University Press.
  17. Cezar, M. (2010). Mufassal Osmanlı Tarihi ResimliHaritalı (C. 1). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  18. Çetin, A. (2007). Yahya Kazvinî’nin, Lubb EtTavârih’inde Akkoyunlularla Alakalı Bilgiler. Belleten, 71(260), 53–64.
  19. Doğan, B., & Doğanay, A. (2017). Akkoyunlu ve Karakoyunlu Devletlerinde Mimari ve Sanat Üslûbu Üzerine Bir Değerlendirme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(1), 652682.
  20. Erdem, İ. (1990). Ak Koyunlu Devleti’nin Kurucusu KaraYülük Osman Bey’in Hayatı Ve Faaliyetleri (?1435). AÜ DTCF Dergisi, 34(1–2), 99–108.
  21. Erdem, İ., & Paydaş, K. (2021). AkKoyunlu Devleti (Siyasî Tarihi ve Yönetim Yapısı). Bilge Kültür Sanat.
  22. Erdem, İ. (2005). Ak Koyunlu ve Kara Koyunlu Ordularına Genel Bir Bakış. Tarih Araştırmaları Dergisi, 24(37), 57–77.
  23. Evliya Çelebi. (1984). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Cilt 1). İstanbul: Üçdal Neşriyat.
  24. Fariba ZarinebafShahr. (1999). Ottoman Studies In Iran. XIII. Türk Tarih Kongresi (Ankara, 48 Ekim 1999). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  25. Genç, V. (2019). Timur’u Geçmek: Akkoyunluların Osmanlılara Karşı Üstünlük İddiaları. Osmanlı Araştırmaları, 54, 27–56.
  26. Hasan-ı Rumlu. (2020). Ahsenü’tTevârih (M. Öztürk, Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  27. Hammer, J. V. (1992). Büyük Osmanlı Tarihi (C. 2). Sabah Kitapları.
  28. Hınz, W. (1992). Uzun Hasan ve Şeyh Cüneyd: XV. Yüzyılda İran’ın Millî Bir Devlet Haline Yükselişi (Çev. Tevfik Bıyıklıoğlu). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  29. Hirschler, K. (2014). Politics, Patronage and the Transmission of Knowledge in 13th15th Century Tabriz, Edited by Judith Pfeiffer. Ilahiyat Studies, 5(2), 258260.
  30. Hüseynî. (2011). Târîhi Kebir (Tevârihi Enbiya ve Mülûk) (İ. Aka, Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  31. İbni Arabşah. (2012). Acaibu’lMakdur (A. Batur, Çev.). İstanbul: Selenge Yayınları.
  32. Jahn, K. (1971). Doğu ile Batı Arasında Bir Ortaçağ Kültür Merkezi: Tebriz. İslâm Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, 4(3–4). İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
  33. Kafesoğlu, İ., Yıldız, H. D., & Merçil, E. (1999). Müslüman Türk Devletleri Tarihi (Osmanlılar Hariç). İstanbul: İSAR.
  34. Kırkıl, E. (2013). Çağının Meşrûiyet Kavramları Işığında Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 1(1), 3744.
  35. Korkmaz, A. (2022). Kara Koyunlu Devleti’nin Askeri Teşkilatı. İstanbul: Efe Akademi Yayınları.
  36. Leunclavius, J. (2019). Türk Milletinin Tarihi (T. Noyan, Çev.; C. 2). Yeditepe Yayınevi.
  37. Minorsky, V. (1955). The AqQoyunlu And Land Reforms. Bulletin Of The School Of Oriental And African Studies, 17(3), 449–462.
  38. Necefli, T. (2000). Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu Dövlətlərinin Tarixi Müasir Türk Tarixşünaslığında. Bakı: Çaşıoğlu
  39. Nejâd, M. B. (2019). Karakoyunlular, Akkoyunlular (İran ve Anadolu’da Türkmen Hanedanları) (S. Gündoğdu Vd., Çev.). İstanbul: Kronik Yayınları.
  40. Neşri, M. (2014). Kitabı Cihannüma (Neşri Tarihi II. Cilt) (M. Köymen & F. R. Unat, Çev.). Türk Tarih Kurumu.
  41. Özcan, A. (2011). Uzun Hasan Kanunları ve Osmanlı Dönemine Yansımaları. OTAM, (29), 173–192.
  42. Özaydın, A. (1989). Ahmedîlîler. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 2, ss. 168169). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  43. Paydaş, K. (2004). Ak Koyunlular Döneminde Ticaret. AÜ DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi, 23(36), 213223.
  44. Paydaş, K. (2022). Uzun Hasan ve Otlukbeli Savaşı. İstanbul: Bilge KültürSanat Yayınları.
  45. Paydaş, K. (2024). AkKoyunlu Devlet Teşkilatı. İstanbul:Efe Akademi Yayınları
  46. Paydaş, K. (2023). AkKoyunlu Türkmen Hükümdarı Sultan Yakub ve Dönemi (14781490) (Siyasi Tarih, Sanat, Şair ve Alimler). Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
  47. Pfeiffer, J. (Ed.). (2014). Politics, Patronage And The Transmission Of Knowledge İn 13th–15th Century Tabriz. Leiden–Boston: Brill.
  48. QHA. (2021, Şubat 23). Tebriz’de Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın eseri yok olmak üzere. QHA – Kırım HaberAjansı.https://www.qha.com.tr/turkdunyasi/tebrizdeakkoyunluhukumdariuzunhasanineseriyokolmakuzere162259
  49. Rahimian, M. H., & Ranjbar, M. A. (2025). Rereading Of The Contexts Of The Establishment Of Uzun Hasan Aq Qoyunlu’s Relations With Venice And Their Fluctuations: Based On Untranslated Italian Sources. Journal Of Historical Research of Iran and Islam, 19(36), 32–59.
  50. Onullahi, S. (1982). XIIIXVII Əsrlərdə Təbriz Şəhəri: Sosialİqtisadi Tarixi. Bakı: Elm.
  51. Öztuna, Y. (1964). Türkiye Tarihi Fatih Sultan Mehmed ve İkinci Bayezid (14531512) (C. 4). Hayat Yayınları.
  52. Öztuna, Y. (1996). Devletler ve Hânedanlar Türkiye (10741990) (C. 2). T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  53. Öztuna, Y. (1994). Büyük Osmanlı Tarihi (C. 1). Ötüken.
  54. Sohriabad, H. (2019). Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Osmanlı Örneklemine Göre XV. Yüzyıl Türkmen Devletlerinde Nesep Ve Meşruiyet Kurgusu. DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(3), 981996.
  55. Sümer, F. (2001). Karakoyunlular. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 24, ss. 434438). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  56. Sümer, F. (2012). Uzun Hasan. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 42, ss. 261264). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  57. Sümer, F. (1989). Akkoyunlular. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 2, ss. 270274). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  58. Sümer, F. (1988). Az Tanınmış Bir Türk Hükümdarı Uzun Hasan Bey. Türk Dünyası Tarih Dergisi, 1420.
  59. Tıhranî. (1993). Kitâbı Diyarbekriyye (Cilt 1, N. Lügal & F. Sümer, Eds.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  60. Tıhranî. (2014). Kitâbı Diyarbekriyye (M.Öztürk Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu
  61. Togan, A. Z. V. (2001). Azerbaycan. İslam Ansiklopedisi (Cilt 2, İstanbul: MEB Yayınları, S. 91118.
  62. Toksoy, A. (2014). Ak Koyunlar ve Erzincan (Uzun Hasan Devrine Kadar). Türklük Bilimi Araştırmaları, (35), 241–262.
  63. Turan, Ş. (1965). Fatih MehmetUzun Hasan Mücadelesi ve Venedik. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Araştırmaları Dergisi, 3(45), 63138.
  64. Tursun Bey. (1977). Târîhi Ebü’lFeth. Haz Mertol Tulum (M. Tulum, Ed.). İstanbul Fetih Cemiyeti.
  65. Uzunçarşılı, İ. H. (2019). Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  66. Uzunçarşılı, İ. H. (2019). Osmanlı Tarihi II. Cilt İstanbul’un Fethinden Kanuni Sultan Süleyman’ın Ölümüne Kadar (C. 2). Türk Tarih Kurumu.
  67. Woods, J. E. (1993). 300 Yıllık Türk İmparatorluğu: Akkoyunlular| Aşiret—Konfederasyon—İmparatorluk (S. Özbudun, Çev.). Milliyet Yayınları.
  68. Yıldız, M. K. (2020). Venedikli Diplomatlarca Kaleme Alınan Resmî Mektuplarda Akkoyunlu Askerî Gücü. Harp Tarihi Dergisi, (1), 95124.
  69. Yinanç, M. H. (2001). CihanŞah. İslam Ansiklopedisi (Cilt 3, İstanbul: MEB Yayınları, S. 173189.
  70. Zeno, C., & Contarini, A. (2009). Uzun Hasan ve Fatih Mücadelesi Döneminde Doğu’da Venedik Elçileri: Caterino Zeno ve Ambrogio Contarini’nin Seyahatnâmeleri (T. Gündüz, Çev.). Yeditepe Yayınevi.