AI Summary & Key Takeaways
AI InsightTürkiye Ermenistan’daki gelişmeleri ve Paşinyan yönetiminin ezber bozan, cesur adımlarını dikkatle izlemiş ve takdirle karşılamış, çağdaş ve uzak görüşlü yaklaşımına tam desteğini ifade etmiştir
📌 3 Key Takeaways
Özet
Bu incelemede Kasım 2025-Nisan 2026 tarihleri döneminde Ermenistan’daki iç durum, dış ilişkiler, Azerbaycan ile barış antlaşması imzalanması süreci ve Türkiye-Ermenistan ilişkileri ve normalleşme süreci ele alınmaktadır. Dönemin gelişmeleri esas itibarıyla 7 Haziran’da yapılacağı açıklanan parlamento seçimlerine odaklanmıştır. ABD ve AB’nin geniş boyutlu ve görünür desteği ile Paşinyan yönetimi tarihi emelleri, iddiaları ve söylemleri bir kenara koyarak komşularla iyi ilişkiler öngören, Batı’ya açılan, barış yanlısı bir platform oluşturmuştur. Eski üç cumhurbaşkanının ön çektiği parlamentoda temsil edilen Rusya yanlısı muhalefet etkisiz ve yetersiz kalmış, muhalefet görevini geleneksel emelleri, değerleri ve söylemleri savunan Apostolik Kilise ve onun başı Katolikos üstlenmiştir. Kilisenin gölgesinde yeni bir parti oluşturan Rus ve Ermeni uyruklu oligark milyarder Karapetyan önde gelen muhalefet partisi olarak ortaya çıkmıştır. Böylece, bir yandan Rusya-Batı çekişmesi diğer yandan din dayanışması kapsamında Batının önde gelen dini kurumları ile Rus Kilisesinin Apostolik Kiliseye ortak desteği Ermenistan iç siyaseti bakımından ilginç bir görüntü yaratmıştır. Azerbaycan ile barış süreci 8 Ağustos 2025’te Vaşington’da üçlü zirvede varılan mutabakatın ışığında, olumlu ve yapıcı adımlarla devam etmiş; antlaşmanın imzalanmasının önündeki tek engeli oluşturan anayasada gerekli değişikliğin yapılması keyfiyeti 7 Haziran seçimi ertesine bırakıldığı cihetle, dönem ticari, ekonomik iş birliği, ulaşım bağlantısallığının sağlanması, insandan insana ve toplumlar arası ilişkilerin geliştirilmesi gibi antlaşmanın altyapısını ve ruhunu oluşturan girişimlere odaklanmıştır. Diğer taraftan Paşinyan yönetimi karşıtı çevreler, bunlarla aynı çizgide buluşan Apostolik Kilise ve yandaşı uluslararası din kurumları ve siyasi bağnazlık içindeki ideolojik siyasi oluşumlar aynı zamanda barış sürecini de hedef alabilmişlerdir. Rusya’ya hala çok yönlü bağlı bulunan Ermenistan, Rusya’nın uluslararası alanda güç kaybettiği jeo-politik ortamda, Rusya’nın potansiyel gazabını çekmeden Batı ile ilişkilerini kurumsallaştırma adımlarını atma çabalarını ileri bir aşamaya taşımış, bunu çok vektörlü, dengeli ve dengeleyici dış politika söylemi ve Rusya’ya yakın ülkelerle de geliştirmeye çalıştığı ilişkiler ile nötralize etmeye çalışmıştır. Döneme ABD ile yerleştirdiği bölgesel iş birliği ve AB ile stratejik ortaklık ve üyelik girişimi damgasını vurmuştur. Türkiye ile ilişkiler normalleşme süreci kapsamında yapıcı ve olumlu seyrini sürdürmüştür. Türkiye bakımından olmazsa olmaz önceliğin bölgede kalıcı barışın ve istikrarın tesis edilmesi bunun da her şeyden önce Ermenistan-Azerbaycan barış antlaşmasının imzalanmasından geçmesi, Ermenistan’ın barış antlaşmasının önündeki bu engeli seçim sonuna bırakması Ermenistan’ın Türkiye’den beklentilerini biraz törpülemiştir. Türkiye ile ilişkilerin tam normalleşmesi ve sınırların açılmasının Azerbaycan ile anlaşmayı daha kolaylaştıracağı gibi yanıltıcı görüşler itibar görmemiştir. Ancak altyapı hazırlıkları tamamlanmış ve Ermenistan-Azerbaycan normalleşmesinin hemen akabinde Türkiye’nin bütünüyle hazır olduğu anlaşılmıştır. Türkiye Ermenistan’daki gelişmeleri ve Paşinyan yönetiminin ezber bozan, cesur adımlarını dikkatle izlemiş ve takdirle karşılamış, çağdaş ve uzak görüşlü yaklaşımına tam desteğini ifade etmiştir