Journals / Endüstri Mühendisliği / 2026 / Cilt: 36 Sayı: 1

KAPASİTELİ P-MEDYAN VE KAPASİTELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMİ: BİR İLAÇ FİRMASINDA UYGULAMA

Işıl Yazıcı(SAMSUN ÜNİVERSİTESİ)0009-0000-4989-3733
Engin Baytürk(SAMSUN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9860-1581
Pages
1–20
Publication Date
2025-04-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Uygulama sonucunda en uygun tesis yeri alternatifler arasından seçilmiş ve mevcut ile yeni açılacak tesisler için optimum araç rotalama süreci gerçekleştirilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Günümüzde işletmelerin rekabet avantajını artırmalarında tesis yeri seçimi ve araç rotalama kararları kritik bir rol oynamaktadır.
📊
Key Findings & Data:Bu kararlar, firmaların operasyonel maliyetlerinin büyük bir bölümünü oluşturan lojistik maliyetlerine direkt etki etmektedir.
💡
Conclusion & Impact:Uygulama sonucunda en uygun tesis yeri alternatifler arasından seçilmiş ve mevcut ile yeni açılacak tesisler için optimum araç rotalama süreci gerçekleştirilmiştir.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kapasiteli P-Medyan Problemi · Tesis Yeri Seçimi · Kapasiteli Araç Rotalama Problemi.

Özet

Günümüzde işletmelerin rekabet avantajını artırmalarında tesis yeri seçimi ve araç rotalama kararları kritik bir rol oynamaktadır. Bu kararlar, firmaların operasyonel maliyetlerinin büyük bir bölümünü oluşturan lojistik maliyetlerine direkt etki etmektedir. Bunun yanı sıra, bu kararlar, işletmelerin operasyonel verimliliğine, stok politikalarına ve müşteri memnuniyetine kadar birçok önemli göstergede büyük bir etkiye sebep olmaktadır. Tüm bu etkenlerden dolayı doğru bir tesis yeri seçimi ve araç rotalamasına karar vermek, işletmeler açısından stratejik kararlardan birini oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de faaliyet gösteren bir ilaç firmasının mevcut tesis kapasitesinin yetersizliği nedeniyle karşılaştığı zorlukları ele alarak, tesis yeri seçimi araç rotalama problemlerini incelemektedir. Firma, büyüyüp gelişerek yeni müşteriler elde etmiş ve bu durum, mevcut tesisin kapasitesinin yetersiz kalmasına ve ulaşımda problemler yaşanmasına sebep olmuştur. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, alternatif tesis seçeneklerinden en uygun olanının kapasiteli P-Medyan problemi ile seçilmesi ve bu tesisin açılması süreci değerlendirilmektedir. İkinci aşamada ise hem mevcut tesisteki hem de yeni açılacak tesisteki araçların müşterilere etkin bir şekilde hizmet verebilmesi için kapasiteli araç rotalama problemine sonuç önerilmektedir. Bu amaçla, karma tam sayılı matematiksel model oluşturulmuş ve modelin çözümünde GAMS (General Algebraic Modeling System) programı kullanılmıştır. Uygulama sonucunda en uygun tesis yeri alternatifler arasından seçilmiş ve mevcut ile yeni açılacak tesisler için optimum araç rotalama süreci gerçekleştirilmiştir.

🔖

Cite This Article

Yazıcı, I., Baytürk, E. (2025). KAPASİTELİ P-MEDYAN VE KAPASİTELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMİ: BİR İLAÇ FİRMASINDA UYGULAMA. Endüstri Mühendisliği, Cilt: 36 Sayı: 1, 1–20. https://doi.org/10.46465/endustrimuhendisligi.1553030

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Akçakoca, A. E., Aydoğan, E. K., Delice, Y. ve Himmetoğlu, S. (2023). Heterojen filolu ve kapasite kısıtlı yeşil araç rotalama problemi için bir matematiksel model ve endüstriyel bir uygulama. Politeknik Dergisi, 1, 1-1. Doi: https://doi.org/10.2339/politeknik.1200084
  2. Albareda-Sambola, M. ve Rodríguez-Pereira, J. (2019). Location-routing and location-arc routing. In G. Laporte, S. Nickel, & F. Saldanha da Gama (Eds.), Location Science (pp. 423–448). Springer, Cham. Doi: https://doi.org/10.1007/978-3-030-32177-2_15
  3. Alp, O., Erkut, E. ve Drezner, Z. (2003). An efficient genetic algorithm for the p-median problem. Annals of Operations Research, 122, 21-42. Doi: https://doi.org/10.1023/A:1026130003508
  4. Alumur, S. ve Kara, B. Y. (2007). A new model for the hazardous waste location-routing problem. Computers & Operations Research, 34(5), 1406–1423. Doi: https://doi.org/10.1016/j.cor.2005.06.012
  5. Atay, M., Alhamad, M., Çetinkaya, C. ve Seçkiner, S. (2023). Suriye mülteci kamplarının ve insani yardım depo konumlarının coğrafi bilgi sistemi (CBS) ve doğrusal programlama ile modellenmesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 38(3), 633-645. Doi: https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1377216
  6. Atmaca, E. (2012). Bir kargo şirketinde araç rotalama problemi. TÜBAV Bilim Dergisi, 5(2), 12-27. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/200962
  7. Ay, M., Akdoğan, B., Fidan, E. M. ve Özbakır, L. (2022). Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: COVID-19 aşılarının dağıtımı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(4), 559-568. Doi: https://doi.org/10.5505/pajes.2022.23316
  8. Aydın, H., Ayvaz, B. ve Küçükaşçı, E. Ş. (2017). Afet yönetiminde lojistik depo seçimi problemi: Maltepe ilçesi örneği. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 12, 1-13. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/720713
  9. Aydınoğlu, A. Ç., Ergül, İ., Şişman, S. ve Bovkır, R. (2021). COVID-19 salgın döneminde işletmeler için ulaşım ağında uygun tesis yer seçimi analizi: Kargo örneği. In International Turkic World Congress on Science and Engineering (pp. 757-764). Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/356147911_Covid-19_Salgin_Doneminde_Isletmeler_icin_Ulasim_Agi_Tabanli_Uygun_Yer_Secimi_Teknigi_Kargo
  10. Bastı, M. (2012). P-medyan tesis yeri seçim problemi ve çözüm yaklaşımları. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, 3(7), 47-75. Doi: https://doi.org/10.5824/1309-1581.2012.2.004.x
  11. Belbağ, S., Deveci, M. ve Uludağ, A. (2013). Comparison of two fuzzy multi-criteria decision methods for potential airport location selection. In Proceedings of the 2nd International Conference on Operations Research and Enterprise Systems - Volume 1: ICORES (pp. 270-276). Doi: https://doi.org/10.5220/ 0004279702700276
  12. Bozkurt Keser, S., Toprak, A., Ciğer, F. E., Demiröz, M. ve Sarıçiçek, İ. (2021). Genetik algoritma ile eş zamanlı topla-dağıt araç rotalama: İstanbul Anadolu Yakası için bir uygulama. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(3), 1686-1699. Doi: https://doi.org/10.21597/jist.816991
  13. Clarke, G. ve Wright, J.W. (1964). Scheduling of vehicles from a central depot to a number of delivery points. Operations Research, 12(4), 568-581. Doi: https://doi.org/10.1287/opre.12.4.568
  14. Cooper L. (1963). Location-allocation problems, Operations Research, 11, 331–344. Doi: https://doi.org/10.1287/opre.11.3.331
  15. Çayır Ervural, B. (2022). Çok aşamalı yer seçim modelleriyle satış mağazası yerinin belirlenmesi: Konya örneği. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 34(4), 489-503. Doi: https://doi.org/ 10.7240/jeps.1085547
  16. Dağıstanlı, H. A. (2023). Çok ürünlü çok depolu araç rotalama problemi: Askeri ilaç fabrikası örneği. Politeknik Dergisi, 1, 1-1. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2852011
  17. Dantzig, G. B. ve Ramser, J. H. (1959). The truck dispatching problem. Management Science, 6(1), 80–91. Doi: https://doi.org/10.1287/mnsc.6.1.80
  18. Durak, İ. ve Yıldız, M. (2016). P-medyan tesis yeri seçim problemi: Bir uygulama. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(2), 87-104. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/201831
  19. Erşen, M. A. ve Sel, Ç. (2019). Türkiye’de otomotiv yan sanayinde çevreci tesis yeri seçimi problemi. International Journal of Engineering Research and Development, 12(1), 202-209. Doi: https://doi.org/10.29137/umagd.567193
  20. Fisher, M. ve Jaikumar, R. (1981). A generalized assignment heuristic for vehicle routing. Networks, 11(2), 109–124. Doi: https://doi.org/10.1002/ net.3230110205
  21. Govindan, K., Jafarian, A., Khodaverdi, R. ve Devika, K. (2014). Two-echelon multiple-vehicle location–routing problem with time windows for optimization of sustainable supply chain network of perishable food. International Journal of Production Economics, 152, 9–28. Doi: https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2013.12.028
  22. Hansen, P., Jaumard, B. ve Taillard, E. (1998). Heuristic solution of the multisource Weber problem as a p-median problem. Operations Research Letters, 22, 55–62. Doi: https://doi.org/10.1016/S0167-6377(98)00004-2
  23. Keskintürk, T., Topuk, N. ve Özyeşil, O. (2015). Araç rotalama problemleri ve çözüm yöntemleri. İşletme Bilimi Dergisi, 3(2), 77-107. Doi: https://doi.org/10.22139/ibd.84127
  24. Kuenne, R., E. ve Soland, R., M. (1972), Exact and approximate solutions to the multisource Weber problem, Mathematical Programming, 3, 193–209. Doi: https://doi.org/10.1007/BF01584989
  25. Laporte, G., Nobert, Y. ve Arpin, D. (1986). An exact algorithm for solving a capacitated location-routing problem. Annals of Operations Research, 6(1), 291–310. Doi: https://doi.org/10.1007/BF02023807
  26. Laporte, G., Nobert, Y. ve Taillefer, S. (1988). Solving a family of multi-depot vehicle routing and location-routing problems. Transportation Science, 22(3), 161–172. Doi: https://doi.org/10.1287/trsc.22.3.161
  27. Li, J., Peng, K., Deng, X., Wang, J. ve Liu, A. (2024). Model and algorithm for pharmaceutical distribution routing problem considering customer priority and carbon emissions. Data-Centric Engineering, 5, e16. Doi: https://doi.org/ 10.1017/dce.2024.13
  28. Manzour-al-Ajdad, S. M. H., Torabi, S. A. ve Salhi, S. (2012). A hierarchical algorithm for the planar single-facility location routing problem. Computers & Operations Research, 39(2), 461-470. Doi: https://doi.org/ 10.1016/j.cor.2011.05.013
  29. Maranzana, F. E. (1964). On the location of supply points to minimize transport costs. Journal of the Operational Research Society, 15(3), 261–270. Doi: https://doi.org/10.1057/jors.1964.47
  30. Megiddo, N. ve Supowit, K. J. (1984). On the complexity of some common geometric location problems. SIAM Journal on Computing, 13(1), 182–196. Doi: https://doi.org/10.1137/0213014
  31. Murray, A. T. ve Church, R. L. (1996). Applying simulated annealing to location-planning models. Journal of Heuristics, 2(1), 31–53. https://doi.org/10.1007/BF00226292
  32. Murtagh, B. ve Niwattisyawong, S. (1982). An efficient method for the multi-depot location-allocation problem. Journal of the Operational Research Society, 33(7), 629–634. Doi: https://doi.org/10.2307/2581725
  33. Ohlemüller, M. (1997). Tabu search for large location–allocation problems. Journal of the Operational Research Society, 48(7), 745–750. Doi: https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2600409
  34. Okur, E. (2019). Genetik algoritma ile araç rotalama probleminin çözümü ve bir uygulama denemesi (Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi. Erişim adresi: https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/330354/yokAcikBilim_10270014.pdf?sequence=-1
  35. Özçakar, N. ve Bastı, M. (2012). P-medyan kuruluş yeri seçim probleminin çözümünde parçacık sürü optimizasyonu algoritması yaklaşımı. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 41(2), 241-257. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/98233
  36. Perl, J. ve Daskin, M. (1985). A warehouse location-routing problem. Transportation Research Part B: Methodological, 19(5), 381–396. Doi: https://doi.org/10.1016/0191-2615(85)90052-9
  37. Rybicková, A., Mocková, D. ve Teichmann, D. (2019). Genetic algorithm for the continuous location-routing problem. Neural Network World, 29(3), 173-187. Doi: https://doi.org/10.14311/NNW.2019.29.012
  38. Salhi, S. ve Nagy, G. (2009). Local improvement in planar facility location using vehicle routing. Annals of Operations Research, 167, 287–296. Doi: https://doi.org/10.1007/s10479-007-0223-z
  39. Schwardt, M. ve Dethloff, J. (2005). Solving a continuous location‐routing problem by use of a self‐organizing map. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 35(6), 390-408. Doi: https://doi.org/10.1108/09600030510611639
  40. Schwardt, M. ve Fischer, K. (2009). Combined location-routing problems—a neural network approach. Annals of Operations Research, 167, 253–269. Doi: https://doi.org/10.1007/s10479-008-0377-3
  41. Solomon, M. M. (1987). Algorithms for the vehicle routing and scheduling problems with time window constraints. Operations Research, 35(2), 254-265. Doi: https://doi.org/10.1287/opre.35.2.254
  42. Şahin, Y. ve Hazırcı, M. (2019). Geçici iskân alanlarının seçimi için AHP temelli P-medyan modeli: Burdur örneği. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 7(2), 403-417. Doi: https://doi.org/10.21923/jesd.443206
  43. Wu, T.H., Low, C. ve Bai, J.W. (2002). Heuristic solutions to multi-depot location-routing problems. Computers & Operations Research, 29(10), 1393–1415. Doi: https://doi.org/10.1016/S0305-0548(01)00038-7
  44. Yazgan, H. R., Ercan Cömert, S. ve Nükte Kılıç, E. (2020). Araç rotalama probleminin sezgisel algoritmalar ile çözülmesi: Bir boya fabrikasında uygulama. Journal of Turkish Operations Management, 4(2), 549-563. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1482735
  45. Zohrehbandian, M. (2007). A new formulation of the Hamiltonian p-median problem. Applied Mathematical Sciences, 1(8), 355-361. Erişim adresi: https://www.m-hikari.com/ams/ams-password-2007/ams-password5-8-2007/zohrehbandianAMS5-8-2007.pdf