Journals / Kilikya Felsefe Dergisi / 2025 / Sayı: 2

‘Vahşi’ Uygarlık: Goya’dan Ebu Gureyb’e Siyasal Estetiğin Yapısökümü

Efe Baştürk(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ)0000-0001-7117-0734
Pages
182–206
Publication Date
2025-10-22
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Goya’nın “3 Mayıs” tablosu ile Ebu Gureyb hapishanesi fotoğrafları, vahşi bir şiddet ve işkenceyle beraber, uygar-siyasal formun ötekine karşı kendini insani sorumluluktan azade edişini de gösterir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Uygarlık ve öteki arasındaki ilişki sadece bir ayrım üzerine kurulu değildir.
📊
Key Findings & Data:Uygarlık açısından öteki, ‘insan-sayılmayan’ olarak anlaşılır ve bu yüzden uygarlıkla özdeş ‘insani’ değerler veya ahlaki sorumlulukların öznesi de olamaz.
💡
Conclusion & Impact:Goya’nın “3 Mayıs” tablosu ile Ebu Gureyb hapishanesi fotoğrafları, vahşi bir şiddet ve işkenceyle beraber, uygar-siyasal formun ötekine karşı kendini insani sorumluluktan azade edişini de gösterir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Derrida · Goya · Ebu Gureyb

Özet

Uygarlık ve öteki arasındaki ilişki sadece bir ayrım üzerine kurulu değildir. Uygarlık açısından öteki, ‘insan-sayılmayan’ olarak anlaşılır ve bu yüzden uygarlıkla özdeş ‘insani’ değerler veya ahlaki sorumlulukların öznesi de olamaz. Bu düşünce, uygarlığın ötekine karşı gayrı insani bakışını göstermekle kalmaz, fakat aynı zamanda uygarlığın, insani ve uygar sayılmayan ötekine nasıl dönüşebilir olduğunu da ortaya koyar. Derrida, Hayvan ve Egemen adlı seminerinde, uygarlığın bir formu olarak sivil-yasalı durumun tam da kendisinin mutlak ötekisi olan bir hayvaniliği nasıl içerdiğini tartışır. Derrida’ya göre, uygar-sivil-yasalı durumun kökeninde kendisini farklılaştırdığı bir hayvanilik/vahşilik vardır ve bu hayvanilik, yasadan özerkleşme olarak kendini görünür kılar. Batı uygarlık tarihinde, ötekinin “insan-sayılmayan” olarak nitelendirilmesi, ötekinin farklılığını değil, fakat uygarlığın sivil yasalara uymak zorunda olmadığı bir serbestlik anını da ima eder. Bu çalışma, Derrida’nın düşüncelerinden hareketle, uygarlığın ötekine karşı tam da ötekine addettiği ‘gayrı insanilik’ formuna nasıl dönüştüğünü, iki sanat eseri üzerinden inceleyecektir. Goya’nın “3 Mayıs” tablosu ile Ebu Gureyb hapishanesi fotoğrafları, vahşi bir şiddet ve işkenceyle beraber, uygar-siyasal formun ötekine karşı kendini insani sorumluluktan azade edişini de gösterir.

🔖

Cite This Article

Baştürk, E. (2025). ‘Vahşi’ Uygarlık: Goya’dan Ebu Gureyb’e Siyasal Estetiğin Yapısökümü. Kilikya Felsefe Dergisi, Sayı: 2, 182–206. https://ajindex.com/articles/1140158

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (29)

  1. Arendt, H. (2022). Kötülüğün Sıradanlığı: Eichmann Kudüs’te, çev. Özge Çelik, İstanbul: Metis
  2. Asavei, M. A. (2018). Aesthetics, Disinterestedness, and Effectiveness in Political Art, Lanham: Lexington Books
  3. Basilio, M. M. (2013). Visual Propaganda, Exhibitions, and the Spanish Civil War, New York: Routledge
  4. Baumeister, D. (2017). “Derrida on Carnophallogocentrism and the Primal Parricide”, Derrida Today, 10 (1), 51-66
  5. Benjamin, W. (2018). “Tarih Kavramı Üzerine”, Son Bakışta Aşk, der. Nurdan Gürbilek, İstanbul: Metis
  6. Bouvier, P. (2011). “‘Yo lo vi’: Goya witnessing the disasters of war: an appeal to the sentiment of humanity”, International Review of the Red Cross, 93 (884), 1107-1133
  7. Bowden M. (2004). “Lessons of Abu Ghraib”, The Atlantic Monthly, 37-40.
  8. Brundage, W. F. (2018). Civilizing Torture: An American Tradition, Cambridge: Harvard University Press
  9. Derrida, J. (2008). The Animal That Therefore I Am. Çev. David Wills. Der: Marie-Louisse Mallet. New York: Fordham University Press
  10. Derrida, J. (2009). The Beast & The Sovereign Vol. I. çev. Geoffrey Bennington. Der. Michel Lisse, Marie-Louisse Mallet ve Ginette Michaud. Chicago: University of Chicago Press
  11. Deutscher, P. (2022). Derrida’yı Nasıl Okumalıyız?, çev. Caner Can Turan, İstanbul: Runik Kitap
  12. Diğler, M. ve Soylu, R. (2021). “Goya’nın ‘3 Mayıs’ Adlı Resminde Savaş Konusunun İncelemesi”, International Social Sciences Studies Journal, 7 (88), 4131-4142
  13. Direk, Z. (2004). “Derrida’nın Düşüncesinin Fenomenolojideki Kaynakları”, Çağdaş Fransız Düşüncesi (içinde). Z. Direk ve R. Güremen (der). İstanbul: Epos. 133-157
  14. Eisenman, S. F. (2007). Ebu Graib Etkisi: Batı Sanatında Şiddetin Kökenleri, çev. Işıl Özbek, İstanbul: Versus
  15. Ertuğrul, T. (2015). “Jacques Derrida: ‘Hayvan’ Meselesini İnsan-Hayvan İkiliğinin Ötesinde Düşünmek”. Cogito, sayı: 80: Felsefede Hayvan Sorusu. 174-196
  16. Ertuğrul, T. (2021). “Hobbes’ta Egemenlik Protezi: Kurtların Gecesi, Makine ve Canavar”, Çağımız ve Thomas Hobbes (içinde), M. Ertan Kardeş (der). İstanbul: VB Yayınları. 183-227
  17. Hobbes, T. (2021). Leviathan, çev. Semih Lim, İstanbul: YKY
  18. Holloway, D. (2009). “The War on Terror Espionage Thriller, And the Imperialism of Human Rights”, Comparative Literature Studies, Vol. 46 (1), 20-44
  19. İbrahim, Y. (2022). Technologies of Trauma: Cultural Formations Over Time, Bingley: Emerald Publishing Johnson, C. (2005). “Derrida: The Machine and The Animal”, Paragraph, 28 (3), 102-120
  20. Maggio, J. (2007). “Can the Subaltern Be Heard?’: Political Theory, Translation, Representation, and Gayatri Chakravorty Spivak”, Alternatives, 32, 419-443
  21. Nashef, H. A. M. (2015). “Ebu Gureyb ve Ötesi: Arzu Makinesinin Bir Genişlemesi Olarak İşkence”, çev. Abdurrahman Aydın, https://demos.org.tr/ebu-gureyb-ve-otesi-arzu-makinesinin-bir-genislemesi-olarak-iskence/ (erişim tarihi: 09.01.2025)
  22. Okan, M. (2006). “Tarihsel Tanıklık Olarak Resim: Goya'nın ‘Savaşın Felaketleri’ Dizisi İçin Notlar”, Ç.Ü. Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 129-138
  23. Pels, P. (1997). “The Anthropology of Colonialism: Culture, History, and the Emergence of Western Governmentality”, Annual Review of Anthropology, vol.26, 163-183
  24. Philipose, L. (2007). “The Politics of Pain and the End of Empire”, International Feminist Journal of Politics, 9:1, 60-81
  25. Platt, S. N. ve Platt, S. N. (2013). “Intimate Violence: Artists' Responses to Illegal Detention and Torture”, The Brown Journal of World Affairs, Vol 19(2), 163-183
  26. Rabb, T. K. (2024). “Sanat ve Mimari”, Erken Modern Avrupa Tarihi: Düşünce, Sanat ve Kültür (içinde), Hamish Scott (der), çev. İsmail Hakkı Yılmaz, İstanbul: VBKY, 161-211
  27. Tester K., 2005, “Reflections on the Abu Ghraib Photographs”, Journal of Human Rights, 137-143.
  28. Todorov, T. (2019). Aydınlanmanın Gölgesinde: Goya, çev. Sezin Şahin, İstanbul: Othello
  29. Turner, D. L. (2003). “The Animal Other: Civility and Animality in and Beyond Heidegger, Levinas, and Derrida”, disClosure, 12, 169-193