AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn a country with a robust translation industry, promoting and disseminating domestic solutions are essential steps toward achieving technological sovereignty, which is a priority that has gained increasing importance in recent years.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study provides a critical, sociotechnical analysis of developments in translation technologies in the Republic of Türkiye from its foundation to the present. By examining domestic and international documentation and publications, this article explores the repercussions of sociopolitical developments on the field with a particular focus on the period leading up to the new millennium. The last century has witnessed major developments in the field of translation technologies worldwide and in Türkiye. Machine translation (MT) research accelerated in the post-World War 2 period due to the Cold War. MT was also brought to the agenda of Türkiye, mostly because of her position in the Cold War era, but did not materialise. MT became a topic of interest predominantly for scholars in the engineering field towards the end of the 1970s, but with the start of the millennium, it became a research topic for translation scholars too. Computer-assisted translation tools, which began to be adopted in the West as early as the 1990s, were welcomed in Türkiye only a decade later. Today, translation technologies are important in translation and interpreting curricula, and their impact on education and translators is a top research topic. Strengthening research and development on translation technologies within the Republic of Türkiye can be effectively realised through the strategic allocation of public funds. Such an initiative would mirror the historical trajectories of the leading nations, where early advancements in machine translation were achieved through sustained state-level support for scientific research. In a country with a robust translation industry, promoting and disseminating domestic solutions are essential steps toward achieving technological sovereignty, which is a priority that has gained increasing importance in recent years.
Özet
Bu çalışma kuruluşundan günümüze Türkiye Cumhuriyeti’nde çeviri teknolojileri alanındaki gelişmelerin eleştirel, sosyoteknik analizini sunmaktadır. Makale, ulusal ve uluslararası belge ve yayınların incelenmesi sonucunda, özellikle 2000’li yıllara kadar olan süreçte toplumsal ve siyasal gelişmelerin alana yansımalarına ışık tutmaktadır. Son yüzyılda dünyada ve Türkiye’de çeviri teknolojileri konusunda büyük gelişmeler yaşanmıştır. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında Soğuk Savaş’ın etkisiyle dünyada makine çevirisi çalışmaları hızlanmış, söz konusu savaştaki tutumunun da bir yansıması olarak Türkiye’de de makine çevirisi çalışmaları 1960’lı yılların başında gündeme gelmiş, ancak hayata geçirilmemiştir. 1980’li yıllara doğru tekrar bilim insanlarının ilgisini çeken konu, 2000’li yıllarla birlikte yalnızca mühendislerin değil, çeviribilimcilerin de araştırma konusu hâline gelmiştir. 1990’lı yıllardan itibaren daha çok Batı’da yaygınlaşan bilgisayar destekli çeviri araçları 2000’li yılların ortalarından itibaren Türkiye’de de benimsenmeye başlamıştır. Çeviri teknolojilerinin Mütercim Tercümanlık/Çeviribilim müfredatlarında önemli bir yer tuttuğu günümüzde söz konusu teknolojilerin eğitime ve çevirmenlere etkisi de araştırma konularının başında gelmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nde çeviri teknolojisi konusunda yapılan araştırma ve geliştirme çalışmaları, kamu kaynaklarının bu alanda yürütülen bilimsel araştırmalara aktarılması yoluyla güçlendirilebilir. Zira, böyle bir yol tarihte dünyanın önde gelen ülkeleri tarafından izlenmiş; bu ülkelerde bilimsel araştırmalara sağlanan devlet desteği sayesinde makine çevirisi alanında ilerlemeler kaydedilmiştir. Büyük ve güçlü bir çeviri sektörü olan bir ülkede yerel çözümlerin teşvik edilmesi ve yaygınlaştırılması son yıllarda giderek önem kazanan teknolojik egemenliği destekleyebilecek temel adımlardır.