SavedAdd your journal

Journals / Öneri Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 66

CONSOLIDATION OF DEMOCRACY IN TURKEY: CONDITIONS AND OBSTACLES

TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN PEKİŞMESİ: KOŞULLAR VE ENGELLER

Mehmet Kabasakal(İ. Okan Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi)0000-0002-1097-6467
Pages
664–695
Publication Date
2026-07-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The article aims to suggest some policy recommendations for the consolidation of Turkish democracy.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Turkey’s transition towards multi-party democracy was realized after the Second World War and Turkey was considered a “second wave” democracy.
📊
Key Findings & Data:Unfortunately, after the 80 years of this transition, democracy and its institutions are not functioning well, and not consolidated in Turkey.
💡
Conclusion & Impact:The article aims to suggest some policy recommendations for the consolidation of Turkish democracy.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Demokrasinin pekişmesi · kuvvetler ayrımı · hukuk devleti

Abstract

Turkey’s transition towards multi-party democracy was realized after the Second World War and Turkey was considered a “second wave” democracy. Unfortunately, after the 80 years of this transition, democracy and its institutions are not functioning well, and not consolidated in Turkey. This article aims to evaluate the historical background of the democratic transition, and examines the major factors which effect the consolidation of democracy in different periods. The dominant political culture which lacks compromise and rule of law; the effect of military interventions on political institutionalization; the increasing role of religion in politics; understanding, approach and attitude of the party leaders towards democracy; and increasing leader authority within the parties are evaluated as major factors. Evaluations of different periods were realized with an institutional perspective and findings were also supported by the data of Varieties of Democracy (V-Dem) Project. Based on Linz & Stepan’s (1996) framework, paper proposes an original evaluation of democratic consolidation in Turkey at the last part of the article. The article aims to suggest some policy recommendations for the consolidation of Turkish democracy.

Özet

Türkiye’ye İkinci Dünya Savaşı sonrası demokrasiye geçen ülkeler arasında yer verilir ve demokratik siyasal yaşamı benimsemiş “ikinci dalga” ülkeleri arasında sayılır. Ancak, aradan 80 yıl geçmesine rağmen, Türkiye’de demokrasi kurumlaşmış değildir, tüm kurum ve kurallarıyla işlememektedir. Bu çalışma, Türkiye’de çok partili yaşama geçişi ve günümüze kadar olan gelişmeleri ayrıntılı olarak inceleyen, Türkiye’de demokrasinin yerleşmesini engelleyen öğelerin, dönemler itibariyle ele alınarak değerlendirildiği bir araştırmadır. Hukuk devletinin, özgür siyasal yaşamın ve yarışan siyasal partilerin, sivil toplum kuruluşlarının, nitelikli bürokrasinin ve kurumların varlığı kurumsal bir bakışla incelenmekte ve farklı dönemlerdeki durumu çalışmada ayrı ayrı sorgulanmaktadır. Bu kapsamda siyasal kültürün etkisi, askeri müdahalelerin kurumsallaşmayı engelleyen rolü, dinin siyasal yaşamda etkinliğinin artmasıyla laiklikten uzaklaşılması, parti liderlerinin demokrasiye yaklaşımları, artan lider hegemonyası ele alınmaktadır. Makalede bütün bu faktörlerin kurumlarda yaptığı tahribat dönemsel olarak, kurumsal bir bakış açısıyla incelenmekte ve Varieties of Democracy (V-Dem) projesi verileriyle desteklenmektedir. Makalenin son bölümü Linz & Stepan’nın (1996) yaklaşımından hareketle, Türkiye’de demokrasinin pekişmesini özgün bir çalışmayla değerlendirmektedir.. Makalenin sonuç bölümünde sorunların çözümüne ve Türkiye’de demokrasinin pekişmesine yönelik öneriler de sunulmaktadır

🔖

Cite This Article

Kabasakal, M., *, M. K. (2026). CONSOLIDATION OF DEMOCRACY IN TURKEY: CONDITIONS AND OBSTACLES. Öneri Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 66, 664–695. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1772036

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (119)

  1. Acemoğlu, D. & Robinson, J. A. (2014). Ulusların düşüşü: Güç, zenginlik ve yoksulluğun kökenleri. (7. Baskı). İstanbul: Doğan Kitap.
  2. Ackerman, B. (2000). The new separation of powers. Harvard Law Review, 113(3). 633-729.
  3. Ağaoğlu, A. (1969). Serbest fırka hatıraları. İstanbul: Baha Matbaası.
  4. Ağaoğlu, S. (1992). Siyasi günlük, demokrat partinin kuruluşu. İstanbul: İletişim Yayınları.
  5. Akandere, O. (1998). Milli şef dönemi, çok partili hayata geçişte rol oynayan iç ve dış tesirler. İstanbul: İz Yayıncılık.
  6. Aknur, M. (Ed.) (2012). Democratic Consolidation in Turkey. Boca Raton. Universal-Publishers.
  7. Akyol, T. (2021). Kuvvetler ayrılığı olmayınca, otoriter demokrasi: 1946-1960. İstanbul: Doğan Kitap.
  8. Albayrak, M. (2014).Türkiye’de demokrasiye geçiş yılları ve demokratikleşme sürecinin ilk on yılı. Ankara Barosu Dergisi, (1), 295-312.
  9. Arat, Z. F. (1991) Democracy and Human Rights in Developing Countries, Boulder & London: Lynne Rienner Publishers.
  10. Arat, Z. F. K. (2020). Authoritarian shifts and the façade of democracy in Turkey. Zeitschrift für Menschenrechte (Journal for Human Rights) 14(1): 226-243.
  11. Aydemir, Ş. S. (1973). Tek adam, Mustafa Kemal. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  12. Aydemir, Ş. S. (1985). İhtilalin mantığı ve 27 mayıs ihtilali. (3.Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  13. Aydemir, Ş. S. (2011). İkinci adam 1938-1950. (11. Özel Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  14. Aydın-Düzgit, S. (2019). The İslamist –secularist divide and Turkey’s descent into severe polarization”, Carothers,
  15. T. ve Andrew. O. (Ed.). Democracies divided: the global challenge of political polarization. (ss. 17-37) Washington DC: Brooking Institution Press.
  16. Azak, U. (2019). Türkiye’de laiklik ve İslam. İstanbul: İletişim Yayınları.
  17. Azak, U. (2022). Tek parti döneminde dinin denetlenişinin sınırları: Türkçe ezan inkılabı. Adak, S. ve Alexandros. L. (Ed.). Tek parti dönemini yeniden düşünmek: devlet toplum ve siyaset. (ss. 129-154). Istanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
  18. Başgil, A. F. (1948). Anayasa Davası, Vatan, 29 Aralık 1948.
  19. Başgil, A. F. (2019). Din ve laiklik. İstanbul: Kubbealtı.
  20. Bayar, C. (1986). Başvekilim Adnan Menderes. Bozdağ, İ. (Ed.) Tercüman Aile ve Kültür Kitaplığı Yayınları, İstanbul: Karakuşak Basın Yayın Ltd.
  21. Bekata, H. O. (1960). Birinci cumhuriyet biterken. Ankara: Yeni Matbaa.
  22. Bermeo, N. (2016). On democratic backsliding. Journal of Democracy, 27(1). 5-19.
  23. Bianchi, R. (1984). Interest groups and political development in Turkey. Princeton: Princeton University Press.
  24. Birand, M. A., Dündar, C. & Çaplı, B. (2016). Demir kırat. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
  25. Bogason, P. (2004). Institutional theory and democracy. (Roskilde Universitet). http://www.ruc.dk/demnetgov_en/working_papers/
  26. Burçak, R. S. (1979). Türkiye’de demokrasiye geçiş 1945-1950. Olgaç Matbaası. Basıldığı il belirtilmemiştir.
  27. Burçak, R. S. (1998). On yılın anıları, 1950-1960. Ankara. (Yazarın kendi yayınıdır).
  28. Çarkoğlu, A. & Toprak, B. (2000). Türkiye’de din toplum ve siyaset. (TESEV Yayını). İstanbul: Acar Matbaacılık.
  29. Cianetti, L. & Hanley, S. (2021). The end of the backsliding paradigm. Journal of Democracy 2(1): 66–80.
  30. Çınar, K. (2019). The Decline of Democracy in Turkey: A Comparative Study of Hegemonic Party Rule. London: Routledge.
  31. Corbett, J. (2020). The deconsolidation of democracy: Is it new and what can be done about it? Political Studies Review 18(2): 178-188.
  32. Crick, B. (2012). Demokrasi. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
  33. Dahl, R. A. (1973). Polyarchy, participation and opposition. (4.Baskı). New Haven and London: Yale University Press.
  34. Dahl, R.A. (1993). Demokrasi ve Eleştirileri. (Çev. Levent Köker), Türk Siyasi İlimler Derneği – Türk Demokrasi Vakfı yayını Ankara: Yetkin Basımevi.
  35. Demirli, A. (2020). Demokrat parti ve laiklik. İstanbul: Notabene Yayınları.
  36. Diamond, L. (1994). Rethinking civil society: toward democratic consolidation, Journal of Democracy, (5), 4-17.
  37. Diamond, L., Linz, J.J. & Lipset, M. (Ed.) (1995). Politics in developing countries, comparing experiences with democracy. London: Lynne Rienner Publishers.
  38. Diamond, L. (1999). Developing democracy, toward consolidation. Baltimore: The Johns Hopkins University Press.
  39. Duverger, M. (1965). Diktatörlük üstüne. İstanbul: Dönem Yayınları.
  40. Erkan, E. (2021). Türkiye’de çok partili hayata geçişte taşrada muhalefet (1945-1950). (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  41. Erdoğan-Tosun, G. (2012). Civil society and democratic consolidation in Turkey. Aknur, M. (Ed.). Democratic consolidation in Turkey. (ss. 179-202). Boca Raton: Universal-Publishers):
  42. Eroğul, C. (2014). Demokrat Parti, tarihi ve ideolojisi. İstanbul: Yordam Kitap.
  43. Esen, B., Gümüşçü, Ş. & Yavuzyılmaz, H. (2023). Türkiye’nin yeni rejimi: rekabetçi otoriterlik. İstanbul: İletişim Yayınları.
  44. Filiz, Ş., Macit, N. Sarıkoyuncu, A., Şener, C. & Yetkin, Ç. (2008), Atatürk, din ve laiklik. Antalya: Yeniden Anadolu ve Rumeli Mudafaa-i Hukuk Yayınları.
  45. Freedomhouse Raporu (2024). 21 Mart 2025 tarihinde https://freedomhouse.org/country/turkey/freedomworld/2024 adresinden alındı.
  46. Goloğlu, M. (1973). Halifelik, ne idi? nasıl alındı? niçin kaldırıldı? Ankara: Kalite Matbaası.
  47. Goloğlu, M. (1982). Demokrasiye geçiş, 1946-1950. İstanbul: Kaynak Yayınları.
  48. Gözaydın, İ. (2016). Diyanet, Türkiye Cumhuriyetinde dinin tanzimi. (2. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
  49. Gülalp, H. (2018). Laiklik, vatandaşlık ve demokrasi, Türkiye’nin siyasal kültürü üzerine Çalışmalar. İstanbul: Metis Yayınları.
  50. Haggard, S. & Kaufman, R. (2021). The anatomy of democratic backsliding. Journal of Democracy 32(4): 27-41.
  51. Haynes, J. (2005). Comparative politics in a globalizing world. Cambridge: Polity Press.
  52. Huntington, S. P. (1993). Üçüncü dalga, yirminci yüzyıl sonlarında demokratlaşma. (Türk Demokrasi Vakfı Yayınları). Ankara: Yetkin Basımevi.
  53. İnsel, A. (1995). Türkiye toplumunun bunalımı. (2. Baskı). İstanbul: Birikim Yayınları.
  54. Ishiyama, J. (2024). Has legislative power declined globally? The Journal of Legislative Studies 30(3): 288-309.
  55. Kabasakal, M. (1991). Türkiye’de siyasal parti örgütlenmesi. İstanbul: Tekin Yayınevi.
  56. Kabasakal, M. (2014). Factors influencing intra-party democracy and membership rights: the case of Turkey. Party Politics, 20 (5), 700-711.
  57. Kabasakal, M. (2019). Deparliamentarization in Turkey: a major decline in the scrutiny function. Uluslararası Siyaset Bilimi ve Kentsel Araştırmalar Dergisi, 7 (1), 168-190.
  58. Kabasakal, M. (2020). Türkiye’nin Demokrasi Sınavı. İstanbul: Cumhuriyet Yayınları.
  59. Kara-İncioğlu, N. (1992). Türkiye’de çok partili sisteme geçiş ve demokrasi sorunları. Tarih ve Demokrasi, Tarık Zafer Tunaya’ya Armağan. (ss. 69-86). İstanbul: Cem Yayınları.
  60. Karatepe, Ş. (2011). Tek Parti Dönemi. (4. Baskı). İstanbul: İz Yayıncılık.
  61. Karpat, K. (1967). Türk demokrasi tarihi. İstanbul: İstanbul Matbaası.
  62. Kersting, N. & Regalia, M. (2022). Direct democracy and its integrity. The Italian 2020 and the Turkey 2017 constitutional referendums. Z Vgl Polit Wiss 16: 527–544.
  63. Kırkpınar, L. (2018). Demokrat Parti (DP) ve din-siyaset ilişkisi (1946-1960). Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, (36), 349-359.
  64. Komsuoğlu, A. & Kurtoğlu-Eskişar, G. M. (2012). The rise of political İslam and democratic consolidation, Aknur, M. (Ed.). Democratic consolidation in Turkey. (307-343). Boca Raton: Universal-Publishers.
  65. Kongar, E. (2006). Tarihimizle yüzleşmek. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  66. Kongar, E. & Kalkandelen, Z. (2022). Devrimin ve karşı devrimin yüz yılı: savaş, devrim ve tepkiler 1919-1971. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  67. Koraltan, R. (2013). Tek parti devrinden 27 mayıs ihtilaline demokratlar, DP’nin kurucusu anlatıyor. İstanbul: Timaş Yayınları.
  68. Korkmaz, T. (2023). Demokrasi ve demokrasinin ölçülmesi: Türkiye eksenli bir analiz. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 314-346
  69. Köktaş, M. E. (2002). Demokrasi ölçümleri bağlamında Türkiye’de demokrasi. Türk İdare Dergisi, (Haz.2002), (435), 117 – 128.
  70. Kurban, D. & Sözeri, C. (2012). İktidar çarkında medya: Türkiye’de medya bağımsızlığı ve özgürlüğü önündeki siyasi, yasal ve ekonomik engeller. İstanbul: TESEV Yayınları.
  71. Kuru, A. T. & Stepan, A. (Ed.). (2013). Türkiye’de demokrasi, İslam ve laiklik. İstanbul: İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  72. Kuruç, B. (1987). Mustafa Kemal döneminde ekonomi. Ankara: Bilgi Yayınevi.
  73. LeDuc, L., Niemi, R. G. & Norris, P. (2014). Comparing democracies 4, elections and voting in a changing world. London: Sage.
  74. Levitsky, S. & Way, L. (2002). The rise of competitive authoritarianism. Journal of Democracy, 13 (2), 51– 66.
  75. Levitsky, S. & Way, L. (2010). Competitive authoritarianism: hybrid regimes after the cold war. Cambridge: Cambridge University Press.
  76. Lewis, B. (2013). Modern Türkiye’nin doğuşu. Ankara: Arkadaş Yayınevi.
  77. Lewis, B. (2019). Demokrasinin Türkiye serüveni. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  78. Linz, J.J. (1978). The breakdown of democratic regimes: crisıs, breakdown & reequilibration. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press.
  79. Linz, J. J. & Stepan, A. (1996). Problems of democratic transition and consolidation, southern Europe, south America, and post-communist Europe. Baltimore, Maryland: The Johns Hopkins University Press.
  80. Lijphart, A. (2006). Demokrasi motifleri, otuz altı ülkede yönetim biçimleri ve performansları. İstanbul: Salyangoz Yayınları.
  81. Lipset, S. M. (1959). Some social requisites of democracy: economic development and political legitimacy. American Political Science Review, (53), 69-105.
  82. Maeda, K. (2010). Two modes of democratic breakdown: A competing risks analysis of democratic durability. Journal of Politics. 72(4): 1129–1143.
  83. Marshall, M. G,,Gurr, T. R.,& Jaggers, K. (2017). Political regime characteristics and Transitions, 1800 – 2016, Dataset users’ manual. Center for Systemic Peace.
  84. Mumcu, U. (1990). Kazım Karabekir anlatıyor. İstanbul: Tekin Yayınevi.
  85. Nakai, R. (2023). The democratic backsliding paradigm in enlarged European Countries: Indepth analysis of V-Dem indicators. Frontiers in Political Science, 4.
  86. Okyar, F. (1980). Üç devirde bir adam. İstanbul: Tercüman Yayınları.
  87. Okyar, O. & Seyitdanlıoğlu, M. (2010). Atatürk, Okyar ve çok partili Türkiye, Fethi Okyar’ın anıları. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
  88. Ozankaya, Ö. (1981). Atatürk ve laiklik: Atatürkçü düşüncenin temel niteliği. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  89. Ozankaya, Ö. (1982). Toplumbilime giriş. Ankara: S Yayınları.
  90. Özalp, O. N. (2008). Türkiye demokrasilerin neresinde? Demokrasi tiplemeleri ışığında Türkiye örneğine yeni bir bakış denemesi. Journal of Istanbul University Law Faculty, 66(2), 129-162
  91. Özbudun, E. (2007). Çağdaş Türk politikası, demokrasinin pekişmesinin önündeki engeller. İstanbul: Doğan Kitap.
  92. Özbudun, E. & Hale, W. (2010). Türkiye’de İslamcılık, demokrasi ve liberalizm: AKP olayı. İstanbul: Doğan Kitap.
  93. Özbudun, E. (2015). Turkey’s judiciary and drift toward competitive authoritarianism. The International Spectator, 50 (2), 42-55.
  94. Parla, T. (2009). Türkiye’nin siyasal rejimi (1980-1989). İstanbul: Deniz Yayınları.
  95. Parla, T. (2017). Din devlet demokrasi. İstanbul: Metis Yayınları.
  96. Powell, B. G. (1990). Çağdaş demokrasiler: katılma, istikrar ve şiddet. Ankara: S Yayınları.
  97. Powell, B. J. (2014). Conclusion: Why Elections Matter. L. LeDuc, R. Niemi& P. Norris (Ed.). Comparing Democracies 4 (187-204). Sage.
  98. Rubin, M. (2005). Green money, Islamist politics in Turkey. Middle East Quarterly, 12 (1), 13-23.
  99. Rustow, D. A. (1973). Modernization in Turkey. Karpat, K. (Ed.), Social change and politics in Turkey: a structural and historical analysis. (ss. 93-120). Leiden: E. J. Brill.
  100. Sarıbay, A. Y. (2004). Global toplumda din ve Türkiye. İstanbul: Everest Yayınları.
  101. Sayarı, S. (2002). Introduction. Heper, M. & Sayarı, S. (Ed.). Political leaders and democracy in Turkey. (ss. 1-7). Lanham: Lexington Books.
  102. Sunar, İ. (2010). Demokrasi: Türkiye Serüveni, İstanbul: Doruk.
  103. Timur, T. (2003). Türkiye’de çok partili hayata geçiş. Ankara: İmge Kitabevi.
  104. Toker, M. (1990). Demokrasimizin İsmet Paşalı yılları 1944-1973, tek partiden çok partiye,1944-1950. (Genişletilmiş İkinci Basım). Ankara: Bilgi Yayınevi.
  105. Touraine, A. (2004). Demokrasi nedir? İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  106. Tunaya, T. Z. (1991). İslamcılık akımı. Simavi Yayınları.
  107. Tuncer, E. (2012). 1957 Seçimleri. (TESAV Yayınları). Ankara: Korza Yayıncılık.
  108. Tunçay, M. (1981). Türkiye Cumhuriyetinde tek-parti yönetiminin kurulması (1923-1938). Ankara: Yurt Yayınları.
  109. Turam, B. (Ed.) (2012). Secular state and religious society: two forces in play in Turkey. New York: Palgrave.
  110. Turan, İ. (2015). Turkey’s difficult journey to democracy; two steps forward, one step back. New York: Oxford University Press.
  111. Turan, Ş. (2000). Kökeni ulusal direnişe dayanan bir devrim partisi, Cumhuriyet Halk Partisi (TÜSES Yayınları). İstanbul: Aydoğan Matbaası.
  112. Uran, H. (2007). Muşrutiyet, tek parti ve çok parti hatıralarım (1908-1950). Istanbul: T. İş Bankası Kültür Yayınları.
  113. VanderLippe, J. M. (2005). The politics of Turkish democracy: Ismet Inönü and the formation of the multi-party system (1938-1950). Albany: State University of New Yok Press.
  114. Yenal, O. (2013). Cumhuriyet’in iktisat tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  115. Yenal, O. (2017). Ulusların zenginliği ve uygarlığı, eğitim boyutu. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  116. Yılmaz, H. (1997). Democratization from above in response to the internatıonal context: Turkey, 1945-1950. New Perspectives on Turkey, (17). 1-37.
  117. Yücekök, A. (1976). 100 Soruda Türkiye’de din ve siyaset. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
  118. Zürcher, E. J. (1992). Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
  119. Zürcher, E. J. (2015). Osmanlı imparatorluğundan Atatürk Türkiye’sine, bir ulusun inşası, Jön Türk Mimarisi. Ankara: Akılçelen Kitaplar.