Journals / Şarkiyat / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

HURÛFÎLİK VE MİSÂLÎ’NİN BİR GAZELİNİN HURÛFÎLİK BAĞLAMINDA ŞERHİ

Journal
Şarkiyat
Pages
433–452
Publication Date
2017-04-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada Hurûfîlik hakkında bilgi verilmiş, Hurûfîliğin düşünce sistemi irdelenmiş ve Misâlî - i Hurûfî’nin örnek olarak aldığımız bir gazeli bu bağlamda şerh edilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:İran’ın dinsel ve kültürel ortamında doğup gelişen Hurûfîlik , inanç ve kültür çeşitliliği açısından zengin bir mirasa sahip olan Anadolu’da da yayılma imkanı bulmuş, Osmanlı kültür ve edebiyatında önemli izler bırakmıştır.
📊
Key Findings & Data:XIV. yüzyılda Fazlullah - ı Esterâbâdî tarafından sistematiği kurulan Hurûfîlik, Osmanlı coğrafyasında XVII. yüzyıla kadar etkisini sürdürmüştür.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada Hurûfîlik hakkında bilgi verilmiş, Hurûfîliğin düşünce sistemi irdelenmiş ve Misâlî - i Hurûfî’nin örnek olarak aldığımız bir gazeli bu bağlamda şerh edilmiştir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hurûfîlik · Anadolu · Misâlî-i Hurûfî

Özet

İran’ın dinsel ve kültürel ortamında doğup gelişen Hurûfîlik , inanç ve kültür çeşitliliği açısından zengin bir mirasa sahip olan Anadolu’da da yayılma imkanı bulmuş, Osmanlı kültür ve edebiyatında önemli izler bırakmıştır. Harfler ve sayıların kutsallığını kabul edip bunlara sembolik anlamlar yükleyen Hurûfîlik, temelde vahdet-i vücûd nazariyesine dayanmaktadır. Bu düşünce sisteminin orijinal tarafı, hem âlemi hem de tasavvuf geleneğinde “âlem - i suğrâ” olarak kabul edilen insanı, harfler ve sayılarla anlamlandırmaya çalışmasıdır. XIV. yüzyılda Fazlullah - ı Esterâbâdî tarafından sistematiği kurulan Hurûfîlik, Osmanlı coğrafyasında XVII. yüzyıla kadar etkisini sürdürmüştür. XVI. yüzyıl divan şairlerinden Mîsâlî - i Hurûfî de bu akımın takipçilerindendir. Mîsâlî’nin şiirlerinde Hurûfîlik inançlarına has unsurlara sıkça rastlanmaktadır. Bu çalışmada Hurûfîlik hakkında bilgi verilmiş, Hurûfîliğin düşünce sistemi irdelenmiş ve Misâlî - i Hurûfî’nin örnek olarak aldığımız bir gazeli bu bağlamda şerh edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Gökmen, S. (2017). HURÛFÎLİK VE MİSÂLÎ’NİN BİR GAZELİNİN HURÛFÎLİK BAĞLAMINDA ŞERHİ. Şarkiyat, Cilt: 9 Sayı: 1, 433–452. https://ajindex.com/articles/1085026

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (13)

  1. EL-ACLÛNÎ, İsmail b. Muhammed (2000). Keşfu’l-Hafâ, Mektebetü’l-İlmi’l- Hadis, C. II, Dımaşk. AKSU, H. (1995). Fazlullah-ı Hurûfî. Diyanet İslam Ansiklopedisi, C.12, 277-279.
  2. AKSU, H. (1998). Hurûfîlik. Diyanet İslâm Ansiklopedisi, C.18, 408-412.
  3. BALLI, H. H. (2011). Hurûfilik Nedir? e-makâlat Mezhep Araştırmaları, 31-48.
  4. BALLI, H. H. (2013). Hurûfîliğin Doğuşu ve Fazlullah Hurûfî. İstanbul:
  5. Hikmetevi yayınları. BAUSANİ, A. (1992). Hurûfîlik. Tarih İncelemeleri Dergisi, 357-361.
  6. DEVELLİOĞLU, F. (2006). Osmanlıca -Türkçe Ansiklopedik Lugat. Ankara:
  7. Aydın Kitabevi Yayınları.
  8. ELBİR, B. (2007). Surûrî'nin Şerh-i Şebistân-ı Hayâl'indeki Serh Metodu ve Hurûfilik Yansımaları. Turkish Studies, 212-229. ESTERÂBÂDÎ, F. (2012). Câvidân-Nâme. (F. Usluer, Dü.) İstanbul:
  9. Kabalcı Yayınları.
  10. GİBB, E. J. (1998). Osmanlı Şiir Tarihi I-II. Ankara:
  11. Akçağ Yayınları.
  12. HALDUN, İ. (2015). Mukaddime II. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  13. KILIÇ, A. (2007). Dağılmış İncileri Toplamak: Şerh Tasnifi Denemesi. Klasik Türk Edebiyatı Sempozyumu (s. 363-369). İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları.