Osmanlı hukukunun yorum ve oluşumunda birinci derecede sorumlu makam olarak Şeyhülislâmlık tarafından verilen fetvâlar ışığında konu ele alınmış, örneklendirme yöntemi ile konu hakkında genel bir bakış açısı sağlanmaya çalışılmıştır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Osmanlı Devleti’nin başkenti olarak İstanbul farklı kültür ve inançların en üst düzeyde bir arada yaşadığı bir şehirdir.
📊
Key Findings & Data:Bu şehirde Müslümanlar, Yahudiler ve Hıristiyanlar asırlarca birlikte ve bir arada yaşamışlar, bunun doğal sonucu olarak aralarında çeşitli problemler oluşmuş ve bu problemlere yetkili makamlar nezdinde çözümler aramışlardır.
💡
Conclusion & Impact:Osmanlı hukukunun yorum ve oluşumunda birinci derecede sorumlu makam olarak Şeyhülislâmlık tarafından verilen fetvâlar ışığında konu ele alınmış, örneklendirme yöntemi ile konu hakkında genel bir bakış açısı sağlanmaya çalışılmıştır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Fetvâ · Şeyhülislâm · Gayr-i Müslim
Özet
Osmanlı Devleti’nin başkenti olarak İstanbul farklı kültür ve inançların en üst düzeyde bir arada yaşadığı bir şehirdir. Bu şehirde Müslümanlar, Yahudiler ve Hıristiyanlar asırlarca birlikte ve bir arada yaşamışlar, bunun doğal sonucu olarak aralarında çeşitli problemler oluşmuş ve bu problemlere yetkili makamlar nezdinde çözümler aramışlardır. Bu çalışmada işte bu birliktelik, birlikteliğin boyutları, karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Osmanlı hukukunun yorum ve oluşumunda birinci derecede sorumlu makam olarak Şeyhülislâmlık tarafından verilen fetvâlar ışığında konu ele alınmış, örneklendirme yöntemi ile konu hakkında genel bir bakış açısı sağlanmaya çalışılmıştır.
Düzenli, P. (2018). العلاقات الاجتماعية بين المسلمين وغيرهم في استنبول في العهد العثماني في ضوء فتاوي المشيخة العثماني. Şarkiyat, Cilt: 10 Sayı: 1, 424–440. https://doi.org/10.26791/sarkiat.340862
Braude, Benjamın, “Millet Sisteminin İlginç Tarihi”, Osmanlılar, Ankara, Yeni Türkiye Yayınları, 2014, IV, 245-254.
Eken, Galip, “Tanzimat Dönemi Osmanlı Taşrasında Rum Cemaatinin Sosyo-Ekonomik Durumuna Dair Bir Deneme: Tokat Örneği”, Osmanlılar, Ankara, Yeni Türkiye Yayınları, 2014, IV, 352.
Khan, Arshı, “Osmanlı İmparatorluğu: Çok Kültürlülüğün Doğulu Mimarı”, Osmanlılar, Ankara, Yeni Türkiye Yayınları, 2014, IV, 229-235.
Shaw, Stanford, “Osmanlı İmparatorluğunda Yahudiler,” Osmanlı, Ankara, Yeni Türkiye Yayınları, 2014, IV, 307-321.
Edirnevî Ahmet Efendi, el-Ecvibetü’l-kânia, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 176.
Mehmed Fıkhî el-Aynî, Behcetü’l-fetâvâ, İstanbul, Dâru’t-tıbâati’l-âmire, 1266.
Beyaz Sîpâre, müellifi bilinmiyor, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 560.
Cerîde-i ilmiye, Heyet, İstanbul, Bâb-ı Meşihat, 1914-1922.
Yakovalı Hacı Ali el-Murtaza b. Zübeyr, İlaveli Mecmûa-i Cedîde, İstanbul, Matbaa-i Hayriyye ve Şürekâsı Matbaası, 1326-1329
Seyyid Hamdullah, Fetâvâ-yı Üskûbî, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 238.
İbrahim b. Eş-Şeyh İsmail el-Kastamônî, Fetâvâ-yı Hallî, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 1193.
Tosyevî, Osman b. Muhammed, Fetâvâ-yı Tosyevî, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 310.
Şeyhülislâm Menteşîzâde Abdurrahim Efendi, İstanbul, Dârü’t-Tıbâati’l-Ma‘mûreti’s-Sultâniyye, 1243/1827.
Şeyhülislâm Atâullah Muhammed, Fetâvâ-yı Atâullah, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 144.
Şeyhülislâm Çatalcalı Ali Efendi, Fetâvâ-yı Ali Efendi, İstanbul, Matbaatü’l-Hâc Muharrem Efendi el-Bosnevî, 1305.
Şeyhülislâm Yahya b. Zekeriyyâ, Fetâvâ-yı Yahya Efendi, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 49.
Şeyhülislâm Esad Efendi, el-Fetâvâ’l-Es’adiyye, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 157.
Şeyhülislâm Seyyid Feyzullah Efendi, el-Fetâvâ’l-Feyziyye, İstanbul, Dâru’t-tıbâati’l-âmire, 1266.
Müsvedde Fetâvâ, Müellifi bilinmiyor, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 239.
Şeyhülislâm Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi, el-Ferâidü’l-behiyye fi’l-fetâvâ’l-hayriyye, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 315.
Müsvedde Mecmûa, Müellifi bilinmiyodr, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 107.
Veli b. Yûsuf, Mecmûatü’l-fetâvâ, İstanbul Müftülüğü Kütüphanesi, 178.
Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi, Ma’rûzât, (nşr: Pehlul Düzenli), İstanbul, Klasik Yayınları, 2013.