SavedAdd your journal

Journals / Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2025 / Sayı: 59

Grammatical Reasoning According to the Hanafi Jurist Husam al-Din al-Sighnaqi Through His Two Books: Al-Mawsil and Al-Najah.

el-Muvassal ve en-Necâh Adlı Eserleri Özelinde Hanefi Fakihi Hüsameddin es-Siğnâki'nin Nahiv İlmindeki Konumu

Khattab Khattab(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ, 19 MAYIS SAMSUN DEVLET KONSERVATUVARI)0000-0001-8284-399X
Pages
643–656
Publication Date
2025-12-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study also seeks to benefit from his method of reasoning about linguistic phenomena to facilitate grammar comprehension for learners of Arabic, whether native speakers or not.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The methods of interpreting linguistic phenomena vary among linguists.
📊
Key Findings & Data:His approach also represents a distinctive interactive method to help students understand, which is no less significant than the techniques advocated by modern educators.
💡
Conclusion & Impact:The study also seeks to benefit from his method of reasoning about linguistic phenomena to facilitate grammar comprehension for learners of Arabic, whether native speakers or not.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Dilsel fenomenler · ta’lîl yöntemleri · illetin illeti (sebebin sebebi)

Abstract

The methods of interpreting linguistic phenomena vary among linguists. Some explain them in a superficial manner, relying on the authority of the majority by saying: "This is how the Arabs spoke." Others search for a comprehensive linguistic origin, clarifying the cause of the phenomenon and even the cause of that cause. Thus, grammatical rules appeared rigid to the former group, while the same rules appeared flexible and positively impactful in facilitating students’ understanding of Arabic grammar to the latter group. I have chosen a Hanafi jurist who paid special attention to the reasoning behind linguistic phenomena in his two books: Al-Mawsil—a commentary on Al-Mufassal in grammar by Al-Zamakhshari—and Al-Najah, which follows Al-Marah in morphology. Al-Sighnaqi uniquely identified around twelve causes, each of which serves as a foundational principle that can be analogized upon. His approach also represents a distinctive interactive method to help students understand, which is no less significant than the techniques advocated by modern educators. Research Problem: The study aims to identify and analyze Al-Sighnaqi’s citations in Al-Mawsil and Al-Najah to extract the linguistic principles or causes he refers to behind linguistic phenomena. This required considerable time and effort to achieve the article’s goal: to clarify the Hanafi jurist’s stance on traditional linguistic foundations and his unique derivation of other foundational principles from his own thought structure. The study also seeks to benefit from his method of reasoning about linguistic phenomena to facilitate grammar comprehension for learners of Arabic, whether native speakers or not.

Özet

Dil bilimciler, dilsel fenomenleri yorumlama konusunda farklı yaklaşımlar benimsemektedir. Kimi dilciler, dilin kurallarını sabit ve değişmez olarak kabul ederek “Araplar böyle söylemiştir” ilkesiyle açıklarken, bazıları ise bu fenomenlerin kökenine inerek, onların altında yatan sebepleri (illetleri) ve hatta sebeplerin sebeplerini (illetlerin illetlerini) ortaya koymaya çalışmaktadır. İlk yaklaşım dil kurallarını durağan kılarken, ikinci yaklaşım kuralların esnek ve yorumlanabilir olduğunu göstermekte böylece Arapça dil bilgisi kurallarının öğrenimini kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmada, Hanefî fakihi Sığnâkî'nin, dilsel fenomenleri gerekçelendirme yöntemleri incelenmiştir. Sığnâkî, el-Muvassal adlı nahiv kitabı ve en-Necâh et-Tâli Tilve’l-Merâh adlı sarf kitabında yaklaşık on bir illet ortaya koymuş ve bunları nahiv kurallarının anlaşılmasını kolaylaştıran kıyaslanabilir ilkeler olarak sunmuştur. Bu ilkeler, modern pedagojik yaklaşımlara benzer şekilde etkileşimli ve analitik bir öğrenme yöntemi sunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Sığnâkî’nin söz konusu eserlerindeki istişhâd noktalarını belirleyerek, onun benimsediği dilsel ilkeleri analiz etmek ve gerekçelendirme (ta’lîl) yöntemlerini ortaya koymaktır. Araştırma, Hanefî fakihinin geleneksel dilsel ilkelere bakışını değerlendirirken, onun özgün fikirlerinden doğan yeni ilkeleri de incelemektedir. Ayrıca, Sığnâkî’nin dilsel fenomenleri gerekçelendirme yönteminin, Arap dili kurallarının öğretimini kolaylaştırmadaki rolü değerlendirilmiş ve hem ana dili Arapça olan hem de olmayan öğrenciler için uygulanabilirliği ele alınmıştır.

🔖

Cite This Article

Khattab, K. (2025). Grammatical Reasoning According to the Hanafi Jurist Husam al-Din al-Sighnaqi Through His Two Books: Al-Mawsil and Al-Najah.. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 59, 643–656. https://doi.org/10.17120/omuifd.1636573

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (23)

  1. Kaynakça Âmidî, Ebü’l-Hasen Seyfüddîn Alî b. Muhammed b. Sâlim es-Sa‘lebî. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Mektebi’l-İslâmî, 2. Basım, 1402 /1982.
  2. Bahsîn, Yakub b. Abdülvehhab b. Yusuf. et-Tahrîc inde’l-fukahâi’l-usûliyyîn. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1414/1994.
  3. Enbârî, Ebü’l-Berekât Kemâlüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Ubeydillâh el-Enbârî. el-İğrâb fî cedeli’l-İ‘râb ve luma‘ü’l-edille fî usûli’n-nahv. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 2. Basım, 1971.
  4. Enbârî, Ebü’l-Berekât. el-İnsâf fî mesâili’l-hilâf beynü’n-nahviyyîn el-Kûfiyyîn ve’l-Basriyyîn. 2 cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, 2003.
  5. Halîfe, Mustafa b. Abdullah Hacı. Keşfü’z-zunûn an esâmi’l-kütübi ve’l-fünûn. 2 Cilt. Mektebetü’l-Müsenna, ts.
  6. Hamavî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed el-Hasenî (el-Hüseynî) el-Hamevî el-Mısrî. Mu‘cemü’l-buldân. 7 Cilt. Beyrut: Dâr Sâdır, ts.
  7. İbn Cinnî, Ebü’l-Feth Osmân b. Cinnî el-Mevsılî el-Bağdâdî. el-Hassâis. 3 Cilt. Mısır: el-Hey’etü’l-Mısriyye li’l-Kitâb, 4. Basım, ts.
  8. İbn Hazm, Ebû Muhammed Alî b. Ahmed b. Saîd b. Hazm el-Endelüsî el-Kurtubî. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. 8 cilt. Beyrut: Dârü’l-Âfâk el-Cedîde, ts.
  9. İbn Yaîş, Ebü’l-Bekā Muvaffakuddîn Yaîş b. Alî b. Yaîş b. Muhammed el-Esedî el-Halebî. Şerhu’l-Mufassal li’z-Zemahşerî. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
  10. İbnü'l-Verrâk, Ebü’l-Hüseyn (Ebü’l-Hasen) Muhammed b. Sa‘d el-Verrâk. İlelü'n-nahv. Riyad: Mektebetü'r-Rüşd, 1999.
  11. Îd, Muhammed. Usûlü’n-nahvi’l-Arabî fî nazari’n-nuhât ve ra’yü İbn Madâ fi Davi İlmi’l-Luğa el-Hadîs. Mısır: Âlemü’l-Kütüb, 1989.
  12. Kehhâle, Ömer Rızâ. Mu‘cemü’l-müellifîn. 15 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-Müsenna, ts.
  13. Kerem, Yûsuf. Târîhu’l-felsefeti’l-Yûnâniyye. Kahire, 2012.
  14. Halid Hallaf, Et-Temâsuku’n-Nassiyyu ve Vahdetu’l-Binâ’i fî’n-Nassi’ş-Şi’riyyi. Ankara: İlahiyat, 1. bs., 2023.
  15. Muhyiddîn el-Hanefî, Abdulkadir b. Muhammed b. Muhammed b. Nasr Allah bin Salim b. Ebu'l-Vafa el-Kureşî. el-Cevâhirü’l-mudiyye fî tabakâti’l-Hanefiyye. 2 Cilt. İran: Mîr Muhammed Kitâb Hânesi, ts.
  16. Sağnâkî, Hüseyin bin Ali bin Haccac bin Ali el-Sağnakî. el-Mevsıl fî Şerhi’l-Mufassal. 2 Cilt. Mekke: Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi, 1998.
  17. Sağnâkî, Husâmüddîn. el-Vâfî fî Usûli’l-Fıkh. Mekke: Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi, 1997.
  18. Sağnâkî, Husâmüddîn. en-Necâhü’t-tâlî tilve’l-merâh. Mekke: Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi, 1414/1994.
  19. Sehâvî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Abdirrahmân b. Muhammed es-Sehâvî. ed-Dav’u’l-lâmi‘ li-ehli’l-karni’t-tâsi‘. 6 Cilt. Beyrut: Dâr Mektebetü’l-Hayât, ts.
  20. Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî es-Süyûtî eş-Şâfiî. Bugyetü’l-vuât fî tabakâti’l-luğaviyyîn ve’n-Nuhât. 2 Cilt. Lübnan: el-Mektebetü’l-Asriyye, ts.
  21. Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs eş-Şâfiî. er-Risâle. Mısır: Mustafa el-Bâbî el-Halebî ve Evladuh, 1938. Zerkeşî, Ebû Abdillâh Bedrüddîn Muhammed b. Bahâdır b. Abdillâh et-Türkî el-Mısrî el-Minhâcî ez-Zerkeşî eş-Şâfiî. el-Burhân fî ulûmi’l-Kur’ân. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Ma‘rife, 1975.
  22. Ziriklî, Ebû Gays Muhammed Hayrüddîn b. Mahmûd b. Muhammed b. Alî b. Fâris ez-Ziriklî ed-Dımaşkī. el-A‘lâm: Kâmûsü terâcim li-eşheri’r-ricâl ve’n-nisâi mine’l-Arab ve’l-müsteşrikîn. 8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-İlm li’l-Melâyîn, 3. Basım, 2002.
  23. Muhyiddîn el-Hanefî, Abdulkadir b. Muhammed b. Muhammed b. Nasr Allah bin Salim b. Ebu'l-Vafa el-Kureşî. el-Cevâhirü’l-mudiyye fî tabakâti’l-Hanefiyye. 2 Cilt. İran: Mîr Muhammed Kitâb Hânesi, ts.