Journals / Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Sayı: 60

A Quantitative and Statistical Analysis of Jarḥ and Taʿdīl Judgments in Ibn Ḥajar’s Taqrīb al-Tahdhīb

İbn Hacer’in Takrîbü’t-Tehzîb’inde Cerh ve Taʿdîl Hükümlerinin Sayısal ve İstatistiksel Analizi

Recep Bilgin(Hatay Mustafa Kemal University)0000-0002-2858-3039
Pages
219–248
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

By contrast, the 1,695 narrators who were subjected to jarḥ are distributed across the ranks as follows: 386 in the first rank, 410 in the second, 748 in the third, 139 in the fourth, 10 in the fifth, and only 2 narrators in the sixth rank.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In this study, the numerical analysis of the terms of jarḥ and taʿdīl used by Ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī in Taqrīb al-Tahdhīb when passing judgments on narrators, as well as his methods of evaluating narrators, have been examined.
📊
Key Findings & Data:The aim of this study is to examine how the twelve-tiered jarḥ and taʿdīl system presented in Taqrīb al-Tahdhīb is applied across a large corpus of narrators, to identify the relative prevalence of each evaluative rank, and to demonstrate how Ibn Ḥajar’s evaluative language operates in practice.
💡
Conclusion & Impact:By contrast, the 1,695 narrators who were subjected to jarḥ are distributed across the ranks as follows: 386 in the first rank, 410 in the second, 748 in the third, 139 in the fourth, 10 in the fifth, and only 2 narrators in the sixth rank.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hadis · Cerh · Tadil

Abstract

In this study, the numerical analysis of the terms of jarḥ and taʿdīl used by Ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī in Taqrīb al-Tahdhīb when passing judgments on narrators, as well as his methods of evaluating narrators, have been examined. The aim of this study is to examine how the twelve-tiered jarḥ and taʿdīl system presented in Taqrīb al-Tahdhīb is applied across a large corpus of narrators, to identify the relative prevalence of each evaluative rank, and to demonstrate how Ibn Ḥajar’s evaluative language operates in practice. First, the systematic classification structure outlined by Ibn Ḥajar in the introduction to Taqrīb al-Tahdhīb in which narrators are categorized into twelve ranks, six for taʿdīl and six for jarḥ is examined. Subsequently, all 8,826 narrators included in the work are individually analyzed using document analysis, and the jarḥ and taʿdīl terms applied to them are classified according to Ibn Ḥajar’s hierarchical framework. The resulting data are evaluated through quantitative content analysis, interpreted on the basis of frequencies and percentages, and presented in tables and graphs. According to the findings of the analysis based on the evaluation of a total of 8,826 narrators mentioned in Taqrīb al-Tahdhīb, the distribution of the taʿdīl and jarḥ ranks is clearly demonstrated. Accordingly, among the 6,565 narrators who received taʿdīl judgments, 693 are classified in the first rank, 335 in the second, 1,990 in the third, 1,280 in the fourth, 671 in the fifth, and 1,596 in the sixth rank. By contrast, the 1,695 narrators who were subjected to jarḥ are distributed across the ranks as follows: 386 in the first rank, 410 in the second, 748 in the third, 139 in the fourth, 10 in the fifth, and only 2 narrators in the sixth rank.

Özet

Bu çalışmada, İbn Hacer el-Askalânî’nin Taḳrîbü’t-Tehẕîb’de râviler hakkında hüküm verirken kullandığı cerh ve taʿdîl lafızlarının sayısal analizi ve râvi değerlendirme yöntemleri incelenmiştir. Bu çalışmanın hedefi, Taḳrîbü’t-Tehẕîb’de yer alan on iki mertebeli cerh ve taʿdîl sisteminin geniş râvi külliyatına nasıl uygulandığını, hangi mertebelerin ne ölçüde tercih edildiğini ve müellifin değerlendirme dilinin pratikte nasıl işlediğini ortaya koymaktır. Araştırmada öncelikle İbn Hacer’in Taḳrîbü’t-Tehẕîb’in mukaddimesinde ortaya koyduğu, râvileri altısı taʿdîl ve altısı cerh olmak üzere on iki mertebede sınıflandıran sistematik tasnif yapısı analiz edilmiştir. Ardından eserde yer alan toplam 8826 râvi, doküman analizi yöntemiyle tek tek taranmış; râviler hakkında kullanılan cerh ve taʿdîl lafızları, müellifin belirlediği mertebelere göre tasnif edilmiştir. Elde edilen veriler, sayısal içerik analizi yöntemiyle frekans ve oranlar üzerinden değerlendirilmiş; her bir mertebede tercih edilen terimlerin sıklık ve dağılımları tablolar ve grafiklerle desteklenerek yorumlanmıştır. Analiz bulgularına göre Taḳrîbü’t-Tehẕîb’de adı geçen toplam 8.826 râvi üzerinden yapılan değerlendirmelerde, taʿdîl ve cerh mertebelerinin dağılımı açık biçimde ortaya konmuştur. Buna göre taʿdîl hükmü verilen 6.565 râvinin 693’ü birinci, 335’i ikinci, 1.990’ı üçüncü, 1.280’i dördüncü, 671’i beşinci ve 1.596’sı altıncı mertebede yer almaktadır. Cerh edilen toplam 1.695 râvi ise mertebelere göre; birinci mertebede 386, ikinci mertebede 410, üçüncü mertebede 748, dördüncü mertebede 139, beşinci mertebede 10 ve altıncı mertebede yalnızca 2 râvi şeklinde dağılım göstermektedir.

🔖

Cite This Article

Bilgin, R. (2026). A Quantitative and Statistical Analysis of Jarḥ and Taʿdīl Judgments in Ibn Ḥajar’s Taqrīb al-Tahdhīb. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 60, 219–248. https://doi.org/10.17120/omuifd.1878543

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (25)

  1. Ânî, Velîd b. Hasan. Menhecü dirâse el-esânîdü ve’l-hükmü ʿaleyhâ. Ürdün: Dâru’n Nefâis, 1420/1999.
  2. Avvâme, Muhammed. “Mukaddime”. Takrîbü’t-Tehzîb, mlf. Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed İbn Hacer el-Askalânî. Sûriye: Dâru’r-Reşîd, 1406/1986.
  3. Bağdâdî, Abdülkâhir Tâhir b. Muhammed et-Temîmî el-İsferâyînî. el-Fark beyne’l-fırak ve beyânü’l-fırkati’n-nâciye. Beyrut: Dâru’l-Âfâki’l-Cedîde, 1397/1977.
  4. Cürcânî, Ali b. Muhammed b. Ali. Taʿrifât. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1403/1983.
  5. Çalışkan, Necmettin. Kur’ân’ın İki Fıkhî Okunuşu Tahâvî’nin Ahkâmü’l-Kur’ân ve Şerhu Meâni’l-Âsâr’ı Karşılaştırmalı Örneği. Ankara: Araştırma Yayınları, 2018.
  6. Fidanboy, Ömer. “İbn Ebî Zeyd El-Kayravânî ve Kelâm Anlayışı”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 30. Yıl Özel Sayısı (2022),132-143.
  7. Gül, Recep Emin. “Hadis İlminde Cerh-Ta’dîl Mertebeleri”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlahiyat Tetkikleri Dergisi (İLTED) 43 (2015), 362-386.
  8. Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit. el-Kifâye fî ʿilmi’r-rivâye. thk. Ebû Abdillâh es-Sevrakî & İbrahim Hamdi el-Medenî. Medîne: el-Mektebetü’l-ʿİlmiyye, 1357/1958.
  9. İbn Hacer el-Askalânî, Ahmed b. Alî Ebü’l-Fazl. Takrîbü’t-Tehzîb. thk. Muhammed Avvâme. Suriye: Dâru’r-Reşîd, 1406/1986.
  10. İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Ahmed b. Alî. Fethu’l-bârî bi-şerhi Sahîhi’l-Buhârî. Beyrut: Dâru’l-Maʿrife, 1379/1960.
  11. İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Ahmed b. Alî. Nüzhetü’n-nazar fî tavzîhi Nuhbeti’l-fiker. thk. Nûreddin Itr. Dımaşk: Matbaatü’s-Sabâh, 1421/2000.
  12. İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Ahmed b. Alî. Tehzîbü’t-Tehzîb. Haydarâbâd: Matbaatü Dâireti’l-Meârifi’n-Nizâmiyye, 1326/1928.
  13. İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed. el-İsâbe fî temyîzi’s-sahâbe. thk. Adil Ahmed Abdulmevcûd & Ali Muhammed Muavvad. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1415/1994.
  14. İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Ahmed el-Büstî. Sahîhu İbn Hibbân: el-Müsnedü’s-sahîh ʿale’t-tekâsîm ve’l-envâʿ. thk. Muhammed Ali Sönmez & Halis Aydemir. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1433/2012.
  15. İbnü’s-Salâh, Ebû Amr Takıyyüddîn Osmân b. Abdirrahmân. Mukaddimetü İbni’s-Salâh (ʿUlûmü’l-hadîs). thk. Nûreddin Itr. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1406/1986.
  16. Koluman, Rahmet. “İbn Hacer’in Cerh-Ta’dîl Anlayışı ve Fethu’l-Bârî’de Kullandığı Bazı Hadis Tenkidi Istılahlarının Rivayetler Üzerinden İncelenmesi”. HAFIZA 7/1 (2025), 24-48. https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1653226 Kurt, İsmail. “İbn Hacer’in Bazı Münekkitleri Tenkitte Aşırıya Gitmekle Eleştirmesi”. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (2022), 69-96.
  17. Kurt, İsmial. “Ricâl Tenkidinde Teâruz: Râvî’nin Tevsik ve Tekzib’i Özelinde”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 22/2 (2022), 739-758.
  18. Maʿrûf, Beşşâr Avvâd & Arnaût, Şuayb. Tahrîru Takrîbi’t-Tehzîb. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1417/1997.
  19. Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. et-Takrîb ve’t-teysîr li maʿrifeti süneni’l-beşîri’n-nezîr. thk. Muhammed Osman el-Huşt. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-ʿArabî, 1405/1985.
  20. Okşar, Yusuf -Yusuf- Çalışkan, Necmettin. “Değişim ve Dönüşüm Kavramları Çerçevesinde Nübüvvetin Bireyin ve Toplumun İnşası Açısından Değeri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 9/1 (2021), 652-680.
  21. Sehâvî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Abdirrahmân b. Muhammed. Fethu’l-muğîs bi-şerhi Elfiyyeti’l-hadîs li’l-ʿIrâkî. thk. Ali Hüseyin Ali. Kahire: Mektebetü’s-Sünne, 1424/2003.
  22. Sıcak, Ahmet Sait. Tefsirde Spekülatif Yorum Ashâbü’l-Karye Örneği. Ankara: Araştırma Yayınları, 2021.
  23. Şuhûd, Ali b. Nâyif. el-Hâfız İbn Hacer ve menhecuhu fî Takrîbi’t-Tehzîb. b.y.: Câmiʿu’l-Kütübi’l-İslâmiyye, ts.
  24. Tehânevî, Muhammed Ali. Mevsûatu Keşşâfi Istılâhâti’l-funûn ve’lulûm. thk. Ali Dahrûc. Beyrut: Mektebetü Lübnan, 1417/1996.
  25. Yılmaz, Abdurrahman. “Muhammed Avvâme’nin Hadisçiliği: İbn Hacer’in Takrîbü’t-Tehzîb’deki Cerh-Taʿdîl Mertebelerine Dair Tahlil ve Tenkitleri Işığında Bir İnceleme”. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/2 (2025), 191-215. https://doi.org/10.33460/beuifd.1766010