Journals / Bilig / 2026 / Sayı: 90

New Findings through Endowments Concerning Mosques and Masjids of Istanbul

Vakfiyelerin Dilinden İstanbul’un Bazı Cami ve Mescitleri Hakkında Yeni Bulgular

Journal
Bilig
Pages
161–190
Publication Date
2019-07-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The selected examples allow  tracking the changes that charities, which were contributed by several cash  waqfs, underwent through years.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:It is known that the services, which are provided on socio-economic  fields by foundations have diversified over years.
📊
Key Findings & Data:In this scope, advancing Ottoman  urban historiography through analyzing endowments can be considered  as a source of knowledge to reach detailed and comprehensive results  obtained from primary sources.  While the studies on foundations have generally been illustrated through  real estate foundations, moveable property foundations were not analyzed  sufficiently.
💡
Conclusion & Impact:The selected examples allow  tracking the changes that charities, which were contributed by several cash  waqfs, underwent through years.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı · vakıflar · para vakfı

Abstract

It is known that the services, which are provided on socio-economic  fields by foundations have diversified over years. Foundations constitute  an indispensable part of Ottoman daily life. Details on the subject can be  found in endowments, which represent the articles of association of such  foundations. Whereas they concretized emotions and opinions thanks to  benefactor endowments. They also conveyed information, which reflect  their periods of activity, until today. In this scope, advancing Ottoman  urban historiography through analyzing endowments can be considered  as a source of knowledge to reach detailed and comprehensive results  obtained from primary sources.  While the studies on foundations have generally been illustrated through  real estate foundations, moveable property foundations were not analyzed  sufficiently. On the other hand, cash waqfs came to the forefront during  researches on moveable property foundations that were conducted in  limited numbers. As cash waqfs were handled as credit factors in such  researches, only their numerical data was evaluated in the economic field.  When endowments are examined as a whole, it seen that beyond what  is known, cash waqfs include as much socio-cultural information as real  estate foundations. The purpose of the study is to carry the cash waqfs  away from the narrow frame they are trapped in and search into their  contributions to the sustainability of charities. The selected examples allow  tracking the changes that charities, which were contributed by several cash  waqfs, underwent through years.

Özet

Osmanlı günlük hayatının vazgeçilmez unsuru olan vakıfların sosyokültürel  ve sosyo-ekonomik alanlarda yapmış oldukları hizmetlerin  yıllar içinde çeşitlendiği bilinmektedir. Konu hakkındaki detayları  vakıfların kuruluş senetleri olan vakfiyelerde bulmak mümkündür.  Hayırseverler vakfiyeler sayesinde duygu ve düşüncelerini  somutlaştırırken aynı zamanda yaşadıkları dönemi yansıtan bilgileri  günümüze kadar ulaştırmışlardır. Bu kapsamda Osmanlı kent tarihi  çalışmalarında vakfiyeler üzerinden ilerlemek birincil kaynaklardan  detaylı sonuçlara ulaşabilmenin şartlarından biri olarak görülmüştür.  Vakıf kaynaklı yapılan çalışmalar genellikle gayrimenkul vakıflar  üzerinden örneklenmiş menkul vakıflardan yeterince istifade  edilmemiştir. Sınırlı sayıdaki menkul vakıf araştırmalarında ise para  vakıfları ön plana çıkmıştır. Söz konusu araştırmalarda para vakıfları  kredi unsuru olarak ele alındığından sadece sayısal verileri ekonomik  alanlarda değerlendirilmiştir. Vakfiyeler bütün halinde incelendiğinde  ise para vakıflarının bilinenin ötesinde en az gayrimekul vakıflar  kadar sosyo-kültürel bilgiler içerdiği görülmektedir. Çalışmanın  amacı, para vakıflarını sıkıştıkları dar çerçevenin dışına taşıyarak  vakıf eserlerin/hayratların sürdürülebilirliğine katkılarını araştırmaktır.  Seçilen örnekler sayesinde birden fazla para vakfının katkı sağladığı  hayratların yıllar içerisinde geçirdiği değişimler takip edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Gürsoy, Ç. (2019). New Findings through Endowments Concerning Mosques and Masjids of Istanbul. Bilig, Sayı: 90, 161–190. https://doi.org/10.12995/bilig.9008

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (24)

  1. İMŞSA. Evkaf Muhasebeciliği Mahkemesi Sicilleri 1-129.
  2. BOA, EV. MKT. CHT. no: 612, BOA, EV. MH. no: 621/162.
  3. BOA. EV. MKT. no: 02310.00038.
  4. Aydın, Bilgin vd. (2016). İstanbul Şer’iyye Sicilleri Vakfiyeler Kataloğu. İstanbul: İSAM Yay.
  5. Ayvansarâyî Hüseyin Efendi (2001). Hadîkatü’l-Cevâmi. C. 1-2. Haz. Ahmed Nezih Galitekin. İstanbul: İşaret Yay.
  6. Ayverdi, Ekrem Hakkı (1958). Fatih Devri Sonlarında İstanbul Mahalleleri, Şehrin İskânı ve Nüfusu. Ankara: Vakıflar Umum Müdürlüğü Neşriyatı.
  7. Ayverdi, Ekrem Hakkı (1958b). 19. Asırda İstanbul Haritası. İstanbul: İstanbul Fethi Derneği İstanbul Enstitüsü Yay.
  8. Barkan Ö. Lütfi ve Ekrem Hakkı Ayverdi (1970). İstanbul Vakıfları Tahrir Defterleri 953 (1546) Tarihli. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti İstanbul Enstitüsü Yay.
  9. Camiler Haritası. Mühendishane-i Berri-i Humâyûn Talebesi 1254 (1838 Camiler haritası).
  10. Canatar, Mehmet (2004). İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 1009 (1600) Tarihli. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yay.
  11. Canatar, Mehmet (2013). “(1009/1600) Tarihli İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri’ne Göre Nefs-i İstanbul’da Bulunan Mahalleler ve Özelliklerine Dair Gözlemler”. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu (2013: İstanbul). İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür AŞ Yay. 283-310.
  12. Çınar, Hüseyin ve Miyase Koyuncu Kaya (2015) Vakıflar Kaynakçası. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yay.
  13. Dağdelen, İrfan (2007). Alman Mavileri 1913-1914, I. Dünya Savaşı Öncesi İstanbul Haritaları. İstanbul: İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Yay.
  14. Eminönü Camileri (1987). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
  15. Eyice, Semavi (1992). “Bodrum Camii”. İslam Ansiklopedisi. C. 6. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı Yay. 250.
  16. Fatih Camileri ve Diğer Tarihi Eserler (1991). İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Fatih Müftülüğü.
  17. Güran, Tevfik (2006). Ekonomik ve Mâli Yönleriyle Vakıflar Süleymaniye ve Şehzade Süleyman Paşa Vakıfları. İstanbul: Kitabevi Yay.
  18. Gürsoy, Çiğdem (2019). “Aynı ve Başka: Evkaf Muhasebeciliği Mahkemesi Para Vakfı Kayıtları (1605-1828)”. Belleten LXXXIII (296): 95-126.
  19. Gürsoy, Çiğdem (2015). Osmanlı’da Para Vakıflarının İşleyişi Ve Muhasebe Uygulamaları: Davudpaşa Mahkemesi Para Vakıfları. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  20. Kurt, İsmail (1994). Nazari ve Tatbiki Olarak Para Vakıfları. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  21. Müller-Wiener, Wolfrang (2001). İstanbul’un Tarihsel Topografyası. İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  22. Öz, Tahsin (1997). İstanbul Camileri. C.1-2. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
  23. Pervititch, Jacques (t.y). Sigorta Haritalarında İstanbul. İstanbul: Tarih Vakfı Yay.
  24. Süreyya, Mehmed (1996). Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.