Journals / Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 1

The Suhte Rebellions in the Çorum Sanjak During the Second Half of the 16th Century: An Analysis Based on Ottoman Archival Documents

XVI. Yüzyılın İkinci Yarısında Çorum Sancağı'nda Suhte İsyanları: Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında Bir İnceleme

Murat Polat(Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi)0000-0001-8089-5876
Pages
131–150
Publication Date
2026-05-14
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This research addresses that gap by analyzing these uprisings in the Çorum Sanjak, drawing on Ottoman archival documents and comparative studies on Suhte uprisings in other Ottoman territories.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the second half of the 16th century, Ottoman madrasa students instigated numerous uprisings across various sanjaks.
📊
Key Findings & Data:Before the Celali rebellions, these students engaged in criminal activities such as banditry, murder, abduction, and abuse, which significantly burdened the Ottoman central bureaucracy and disrupted public order.
💡
Conclusion & Impact:This research addresses that gap by analyzing these uprisings in the Çorum Sanjak, drawing on Ottoman archival documents and comparative studies on Suhte uprisings in other Ottoman territories.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı Devleti · Çorum · Suhte isyanı

Abstract

In the second half of the 16th century, Ottoman madrasa students instigated numerous uprisings across various sanjaks. Before the Celali rebellions, these students engaged in criminal activities such as banditry, murder, abduction, and abuse, which significantly burdened the Ottoman central bureaucracy and disrupted public order. The causes of the Suhte rebellions are closely linked to those of the Celali uprisings. In the Çorum Sanjak, and particularly in İskilip and Osmancık, these student-led revolts were prominent. Crimes committed by the Suhtes in Çorum—including forced collection of alms, murder, looting, kidnapping, hostage-taking, bribery, and disorder—were similar to those seen in other Ottoman regions. The responsibility for capturing the Suhtes was given to the sanjak beys, timarli sipahis, zaims, and local militias, leading to several encounters where some Suhtes were killed or captured and executed. Until now, no in-depth study has examined the Suhte rebellions in Çorum. This research addresses that gap by analyzing these uprisings in the Çorum Sanjak, drawing on Ottoman archival documents and comparative studies on Suhte uprisings in other Ottoman territories.

Özet

XVI. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı medrese öğrencileri birçok sancakta kalkışma hareketinde bulunmuşlardır. Celalî isyanlarının öncesinde medrese öğrencilerinin eşkıyalıktan cinayete, erkek çocuklarını kaçırarak onları istismar etmekten ev basıp gasp suçunu işlemeleri Osmanlı merkez bürokrasisinin iş yükünü arttırmış taşrada asayiş ortadan kalkmıştır. Suhte isyanlarının sebepleri ile Celali isyanlarının sebepleri arasında ortak bazı bağlar bulunmaktadır. Birçok sancakta ortaya çıkan medreseli öğrencilerin isyanları Çorum sancak merkezi, İskilip Osmancık’ta görülmüştür. Çorum’da suhtelerin faili olduğu suç türleri Osmanlı sancaklarında işlenen suçlar birbirleriyle farklı Osmanlı sancaklarında işlenen suçlar birbirleriyle benzerlik göstermektedir. Suhtelerin Çorum’da işledikleri suçlar zorla zekât toplamak cinayet, gasp, ev basmak, erkek ve kız çocuklarını kaçırmak, naibi rehin almak, rüşvet vermek, asayişi bozmaktır. Suhtelerin yakalanması işi başta sancak beyi, olmak üzere tımarlı sipahi, zaim ve il erlerine verilmiştir. Suhteler yakalanmamak için başka sancaklara firar etmişlerdir. Suhte takibinde temas sağlandığında bazı suhteler öldürülmüş, bazıları ise ele geçirilerek idam edilmiştir. Yakalanıp hapse atılan suhtelerin ise üzerlerinde bulunan paralara el konulmuştur. Bugüne kadar Çorum’da ortaya çıkan suhte isyanlarıyla ilgili bir çalışma ortaya konmamıştır. Bu inceleme ile suhte isyanlarının Çorum Sancağı’ndaki seyri ortaya konulmuş ve alana katkı sağlanmış olacaktır. Çalışmada Osmanlı Arşivi’nde bulunan belgelerden ve Osmanlı Devleti’nin farklı coğrafyasında ortaya çıkan suhte isyanları ile ilgili yapılmış çalışmalardan yararlanılmıştır.

🔖

Cite This Article

Polat, M. (2026). The Suhte Rebellions in the Çorum Sanjak During the Second Half of the 16th Century: An Analysis Based on Ottoman Archival Documents. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 1, 131–150. https://doi.org/10.31679/adamakademi.1580402

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (32)

  1. Akdağ, M. (1946). Celali İsyanlarının Başlaması. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 4(1), 23-50.
  2. Akdağ, M. (1995). Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası “Celâlî İsyanları”. Cem Yayınevi.
  3. Alkan, M. (2009). Softa. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 37, ss. 342-343). TDV.
  4. Beyazıt, Y. (2020). Osmanlı İlmiye Bürokrasisinde Bir Nizam Koyucu: Ebussuûd Efendi. İçinde M. F. Çalışır, S. Faroqhi, & M. Ş. Yılmaz (Ed.), Kanuni Sultan Süleyman ve Dönemi Yeni Kaynaklar, Yaeni Yaklaşımlar (ss. 125-150). İbn Haldun Üniversitesi.
  5. Bozkurt, N. (2003). Medrese. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 28). TDV.
  6. Bulduk, Ü. (1991). 16. Yüzyılda Çorum Sancağının İdari Yapısı. Türk Kültür Tarihi İçerisinde Çorum Sempozyum Tebliğleri, 19-56.
  7. Çağ, G. (2023). Rumeli’de Suhte (Softa) Olayları ve Anadolu ile Karşılaştırmalı Bir Bakış (1566-1609). İctimaiyat, (Osmanlı’dan Günümüze Balkanlar Özel Sayısı), 1-11.
  8. Çubukçu, T. Ü. (2024). Fethinden Osmanlı’ya Çorum [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hitit Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  9. Dadacı, M. H. (2022). XIV. Yüzyıldaki Suhte Olayları Bağlamında Medreselerde Verilen Eğitim Üzerine Bir İnceleme [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  10. Gök, A., ve İnbaşı, M. (2021). 62 Numaralı Mühimme Defterine Göre 1587-1588 Yıllarında Osmanlı Devleti’nde Suhte ve Eşkıyalık Hareketleri. Erciyes Akademi, 35(4), 1356-1376. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.989773
  11. Gündoğar, M. (2022). Çorum Halkevi ve Çorumlu Dergisi (İnceleme). Çorum Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü.
  12. İpşirli, M. (1993). Cer. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 7, ss. 388-389). TDV.
  13. Kaçan Erdoğan, M. (2023). XIV. Yüzyılın İkinci Yarısında Bafra’da Kanun Dışı Olaylar. Near East Historical Rewiew, 13(4), 271-286. http://dx.doi.org/10.29228/nehrreview.70810
  14. Kanar, M. (2016). Kanar Büyük Farsça-Türkçe Sözlük (1. bs). Say Yayınları.
  15. Karasu, N. Y. (2022). Saruhan Sancağı ve Çevresinde Suhte Hareketleri ve Alınan Önlemler. Journal of History School, 15(61), 3904-3925.
  16. Kaya, D. (2018). Osmanlı Devleti’nde Softa İsyanları. Türk Tarihinde Göç ve İsyan, 29.
  17. Koç, Y. (2013). XVI. Yüzyıl Ortalarında Osmanlı İmparatorluğu’nda Suhte Olayları. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (18), 147-159.
  18. Kundakçı, S. (2022). Kastamonu, Bolu ve Çankırı Sancaklarında Suhte Olayları (1559-1576). Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 1155-1170.
  19. Lu, V. A. (2018). XIV. ve XVII. Yüzyıllarda İklimsel ve Doğal Şartların Osmanlı İmparatorluğu’na Etkisi. Pesa Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(2), 216-240. https://doi.org/10.25272/j.2149-8385.2018.4.2.01
  20. Maydaer, S. (2008). Bursa’da Ehl-i Fesâd Suhte Tâifesinin Kurbanı Bir Seyyid: Emir Gazi. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 31(1), 319-343. https://doi.org/10.51447/uluifd.1117878
  21. Öz, M. (1991). 15 ve 16. Yüzyılda Çorum Sancağı Nüfus- İktisadi Hayat. Türk Kültür Tarihi İçerisinde Çorum Sempozyum Tebliğleri, 5-18.
  22. Özkılınç, A., Coşkun, A., Ergün, G., Karazeybek, M., Sivridağ, A., & Yübaşıoğlu, M. (Ed.). (1997). 387 Numaralı Vilâyet-i Karaman ve Rum Defteri (937/1530): II. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü.
  23. Sezen, T. (2017). Osmanlı Yer Adları (2. bs). T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü.
  24. Solak, Ö. Y. (2014). Mühimme Defterlerine Göre Osmanlı Devleti’nde Suhte İsyanları (1558-1576) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
  25. Şeker, M. (1997). Gelibolulu Mustafa Âlî ve mevâ’ıdü’-Nefâis Fî-Kavâ’ıdi’l-Mecâlis. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  26. Tanıdı, D. (2021). XVI. Yüzyılda Kandıra’nın Huzursuz Tarihi. Near East Historical Rewiew, 11(3), 47-59.
  27. Toka, G. (2019). XVI. Yüzyıl (1550-1585) Osmanlı Bursa’sında Suhte Ayaklanmaları [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  28. Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilâtı (3. bs). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  29. Yağlı, A. R. (2007). 75-127 Numaralı Mühimme Defterlerinde Çorum Sancağı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  30. Yılmaz, S. (2018). III. Murat Döneminde Eşkıya Suhtelerle Yapılan Müzakere Üzerine Bir Değerlendirme. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(45), 61-82.
  31. Yılmaz, Y., & Kadıoğlu, Y. (2017). Küçük Buzul Çağı, Kuraklık ve Diğer Coğrafi Olayların Celali İsyanları Üzerindeki Etkileri. Studies of The Ottoman Domain, 7(12), 267-288. https://doi.org/10.19039/sotod.2017.61
  32. Yiğit, İ., & Oruç, E. (2020). Osmanlı Anadolu’sunda Eşkıyalık ve Mekân (1565-1566): 5 Numaralı Mühimme Defteri Üzerinden Bir Değerlendirme. Ege Coğrafya Dergisi, 29(1), 29-43.