İpek Yolu ticareti sayesinde müreffeh bir konumda olan Erzurum’da ilerleyen zaman içerisinde ticaretin işlevselliğini kaybetmesiyle birlikte gelişme ve refah seviyesinde gözle görülür bir düşüş yaşanmıştır
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Anadolu’nun coğrafi ve stratejik açıdan fevkalade önemli merkezlerinden olan Erzurum, XI. yüzyıldan itibaren giderek artan İpek Yolu ticareti potansiyeli ile dikkat çekmektedir.
📊
Key Findings & Data:Nitekim XVII. yüzyılda Osmanlı hazinesinin %1—2’1ik gelirini teşkil eden üçüncü büyük gümrüğün Erzurum’da olması, ekonomik pozisyonu hakkında bir Şkir vermektedir.
💡
Conclusion & Impact:İpek Yolu ticareti sayesinde müreffeh bir konumda olan Erzurum’da ilerleyen zaman içerisinde ticaretin işlevselliğini kaybetmesiyle birlikte gelişme ve refah seviyesinde gözle görülür bir düşüş yaşanmıştır
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İpek Yolu · Ticaret · Gümrük
Özet
Anadolu’nun coğrafi ve stratejik açıdan fevkalade önemli merkezlerinden olan Erzurum, XI. yüzyıldan itibaren giderek artan İpek Yolu ticareti potansiyeli ile dikkat çekmektedir. Osmanlı idaresi altında özellikle Tebriz-İzmir İpek Yolu güzergâhının kullanılması ile Erzurum’un aktif bir ticarî merkez olmasında önemli rol oynadı. Nitekim XVII. yüzyılda Osmanlı hazinesinin %1—2’1ik gelirini teşkil eden üçüncü büyük gümrüğün Erzurum’da olması, ekonomik pozisyonu hakkında bir Şkir vermektedir. İpek Yolu ticareti sayesinde müreffeh bir konumda olan Erzurum’da ilerleyen zaman içerisinde ticaretin işlevselliğini kaybetmesiyle birlikte gelişme ve refah seviyesinde gözle görülür bir düşüş yaşanmıştır
Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA. )Tapu Tahrir Defteri (TD.) 205; 199; 752. BOA. Ali Emiri(AE.) IV. Murad 131; 304. BOA. AE. 11. Süleyman, 677; 2758. BOA. Bab—ı Defteri Erzurum Hazinesi Dosya Kısmı (D.BŞM. ERH. Dos. ) 2—1. BOA. Bâb—ı Defteri Mevküfat Kalemi(D.MKF. ) 27462. BOA. İbnü ’l Emin Tasnifi Maliye (İEM) 517. BOA. Kamil Kepeci Ruznamçe Defteri (KKR. ) 1898;1926. BOA. Kamil Kepeci Tasnifi Ahkâm Defteri (KK/1.) 70. BOA. Maliyeden Müdevver Defter (MAD.) 190; 420; 657; 27422765; 2841; 779; 4383; 5152; 5568; 7343; 7382; 9829; 16097; 16104. BOA. Mühimme Defteri (MM. ) 5;7;30,'39 99. Tapu—Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi/Ankara ( T KGMA. ) 3 61. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi/Ankara (V GMA. ) 590; 592; I 7 6 7. Kaynak Eserler Pegolotti 1936, Evliya Çelebi 1999, Feridün Bey 1274, Gelibolulu Mustafa Ali 1997, İbn Bibi 1996, Majer 1984, Mandeville 1987, Marco Polo 1946,
Marco Polo, Travels of Marco Polo, London: Cockerel Press. Matrakçı Nasuhü’s-Silahî 1976, Matrakçı Nasuhü’s—Silahî, Beyan—z Menâzil—i Sefer—i Irakeyn-i Sultan Süleyman Hân, (Haz. Hüseyin G. Yurdaydın), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. Peçevi İbrahim Efendi 1283, Peçevi İbrahim Efendi, Peçevi Tarihi 1, İstanbul. Ruy Gonzales de Clavijo 1993,
Ruy Gonzales de Clavijo, Anadolu Orta Asya ve Timur: Timur Nedzine Gönderilen İspanyol Sefiri Claviyo’nun Seyahat ve Sefaret İzlenimleri, (Çev. Ömer Ziya Doğrul), İstanbul: Ses Yay. Şah Tahmasb—ı Safevî 2001, Şah Tahmasb—ı Safevî, Tezkire, (Çev. Hicabi Kırlangıç), İstanbul: Anka Yay. Tavernier 1676, I, Jean Baptiste Tavernier, Les Six Voyages de Jean Baptiste Tavernier, Ecuyer Baron Daubonne Qu’il a farten Turquie en Perse et aux. Indes 1, Paris. Tournefort 1718, 11, Joseph P. De Tournefort A. Voyage into Levant 11, London. Araştırma ve İncelemeler Aydın 1970, Dündar Aydın, “Erzurum Şehrinin Osmanlı Fethini Müteakip Yeniden İmar, İskân ve İlk Sakinleri”, Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Araştırma Dergisi I/I, 101—114. Aydın 1999,
Dündar Aydın, Erzurum Beylerbeyliği ve Teşkilatı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. Aykut 1991, Nezihi Aykut, “Osmanlı İmparatorluğu’nda XVII. Asır Ortalarına Kadar Yapılan Sikke Tashihleri”, Prof. Dr. Bekir Kütükoğlu ’na Armağan, 343—360. Barkan 1955—1956, Ömer Lütfi Barkan, 1079—1080 (1669—1670) Mali Yılına Ait Bir Osmanlı Bütçesi ve Ekleri”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası C. XVII, Sayı. 1—4, İstanbul —303; Beriashvili 2004, Liana Beriashvili “The Role of Georgia in “Great Silk Road’s” Trade and Carava