İhtilalci ve Tarih: Talât Aydemir’in Hatıratında Zaman ve Siyaset

Özet

Talât Aydemir, 27 Mayıs’a giden süreçte ordu içindeki cunta örgütlenmelerinin en aktif isimlerinden birisi, 22 Şubat 1962 ve 21 Mayıs 1963 başarısız darbe girişimlerinin lideridir. 27 Mayısçı subaylar tarafından yazılmış otobiyografik metinler kitaplığının ilk ve en önemli eserlerinden birisi olan hatıratı 5 Temmuz 1964’teki idamından sonra yayınlanır. Bu makalede öncelikle yaklaşık elli yıllık bir süre zarfında yazılmış ve yayınlanmış toplam yirmi üç adet 27 Mayısçı subay hatıratı zamansallık odaklı kriterlerle tasnif edilmiştir. Ardından olaylarla eş zamanlı olarak kaleme alınmış olmasıyla da diğerlerinden ayrışan Talât Aydemir’in hatıratına odaklanılmıştır. Aydemir’in hatıratında tarih, tarihî, gelecek ve hız nosyonlarının kullanımlarına dikkat çekilerek, onun yazı, eylem ve kararlarında zaman kavrayışının izleri sürüldükten sonra, bu izler modern tarihsellik düzeni genel çerçevesi, 27 Mayıs dönemi zaman perspektifi spesifik bağlamı içerisinde analiz edilmiştir. Makale böylece özel olarak 27 Mayıs dönemi politikalarının ve genel olarak Türkiye’nin siyasi kültürünün modern zaman perspektifiyle nasıl etkileşim içinde şekillendiğine dair bazı somut ipuçları sunmayı ve bir yandan da Osmanlı-Türkiye tarihçiliğinde benlik belgelerine yönelik alternatif okuma arayışlarına katkı sağlamayı hedeflemektedir.