Kültürel ve Siyasi Temelleri İle Panslavizm Hareketi ve Panslavizmin Balkan Milliyetçiliğine Etkisi

Özet

Avrupa’nın en eski halklarından oldukları kabul edilen Slavların tarihi çok eski dönemlere dayanmaktadır. Tarihte birçok devletin hâkimiyetinde yaşayan Slav toplulukları dilsel ve kültürel özelliklerini muhafaza etmişlerdir. Zamanla aralarında edebi ve kültürel anlamda bir Slavcılık fikri oluşmuştur. Bu fikrin temellerini bilinen kaynaklara göre 15. ve 16. yüzyıllara kadar götürmek mümkündür. Slavcılık fikrinin oluşumunda Slav şair ve yazarlar ile birlikte Alman düşünürlerin de etkisi olmuştur. Slavcılık fikri zamanla Panslavizm düşüncesine dönüşmüştür. Edebi olarak ortaya çıkan ve Slavlar arasında dil ve kültürel birliğini ifade eden Panslavizm düşüncesi Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan milliyetçilik fikrinin Slavlar arasında da etkili olmasıyla zamanla siyasi bir hüviyet kazanmıştır. Panslavizm Rusya’da önce batı karşıtlığı yani Slavofillik olarak karşılık bulmuştur. Daha sonra ise Rusya’nın tarihi emellerini gerçekleştirmek için Slavlar üzerinden kullandığı bir akım haline dönüşmüştür. Panslavizm düşüncesinin nihai hedefi olan bütün Slavları birleştirme hedefine bütünüyle ulaşılamamıştır ancak Panslavist faaliyetler Osmanlı topraklarında yaşayan Slav topluluklarının bağımsızlıklarını kazanmasında büyük ölçüde etkili olmuştur. Bu anlamda 19. yüzyıl hem Slavlar için hem de Panslavizm düşüncesi açısından dönüm noktasıdır