Hükümlülerin Ceza ve “Serbestlik” Sınırında Elektronik İzleme Yöntemine Dair Anlatıları

Özet

Günümüz ceza yöntemlerinde disipline eden, bedene müdahale eden ve Foucaultcu anlamda kapatma tarzı anlayışlardan suçluların gündelik hayat içerisinde denetlendiği ve rehabilite edildiği bir anlayışa doğru değişim görülmektedir. Ceza pratiklerindeki bu değişimi, gözetim olgusunun panoptikondan, post-panoptikona doğru dönüşümüyle açıklamak mümkündür. Denetimli serbestlik programlarında cezalandırma yöntemi olarak faaliyet gösteren elektronik izleme sistemleri, teknolojik dönüşümlerle beraber yeni gözetim tekniği haline gelmektedir. Çalışmanın amacı da gerçekleşen bu toplumsal değişimlerin ceza uygulamalarındaki görünümlerini tartışmaktır. Araştırmada elektronik kelepçenin toplumsal dinamiklerle ve gelişmelerle olan ilişkisi açıklanmaktadır. Elektronik kelepçe uygulamasında ise hükümlülerin kontrol ve denetimi söz konusu olduğu kadar gündelik hayatın içerisindeki gözetim pratiklerini de etkileyen ve tanımlayan bir boyutu içermektedir. Bu bağlamda çalışmada elektronik kelepçe cezasının özel alan ve kamusal alan boyutlarındaki görünümlerini tartışmak amacıyla elektronik kelepçe uygulamasına tabii hükümlüler ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Saha araştırmasında hükümlülerin elektronik kelepçe cezasına dair anlatılarından hareketle, bu cezanın aile, beden, gündelik hayat, özel alan ve kamusal alan, kültürel ve ekonomik boyutlarıyla toplumsal hayattaki deneyimleri tartışılmaktadır.