[Ortaöğretim kurumlarında bilgi uçurma ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki]

The relationship between whistleblowing and organizational citizenship behavior for high school teachers

Özet

Bilgi uçurma olgusu, bir örgütteki yasa ve etik dışı davranış ve eylemlerin, bilgi sahibi kişiler tarafından iç ve dış yetkililere iletilmesi olarak tanımlanmaktadır. Park ve diğerleri (2008), yapmış oldukları çalışmalarda bilgi uçurma davranışını yapılış itibari ile sınıflandırmışlardır. Bu sınıflandırmada, bilginin uçurulduğu makam (örgüt içi/örgüt dışı), bilgi uçuran kişinin izlediği yol (formal/informal) ve bilgi uçuran kişinin kendine ait bilgileri açıklama durumu (gizli/açık) şeklinde ele almışlardır. Bir öğretmenin, bir başka öğretmenin ya da mutemedin yaptığı yasa dışı bir davranışı okul müdürüne bildirmek veya okul müdürünün sergilediği etik veya yasa dışı bir davranışı ilçe, il ya da Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerine bildirmesi, içsel bilgi uçurmaya örnek olarak verilebilir. Bir öğretmenin, bir başka öğretmenin, mutemedin ya da okul müdürünün sergilediği etik veya yasa dışı bir davranışı basına bildirilmesi, dışsal bilgi uçurmaya örnek olarak verilebilir. Örgütler içsel bilgi uçurma davranışlarını teşvik ederek dışsal bilgi uçurmaya olan gerekliliği ortadan kaldırması mümkündür. Bu sayede örgüt var olan sorunları kendi içinde çözme fırsatı elde eder. Bu durum örgütte yaşanan sorunların örgüt dışına sızmasını ve örgüt imajının zarar görmesini engelleyebilir.

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between whistleblowing and organizational citizenship behaviors in high school teachers. The research was conducted using the screening model. A total of 381 teachers participated in the research from general and vocational high schools. 216 (56.7%) of them were male and 165 (43.3%) were female. The "Whistleblowing Scale" and "Organizational Citizenship Scale" were used to collect the data. Descriptive statistics, t-test and ANOVA were used in the data analysis. The Scheffe test was used for the comparison of multiple tests in order to determine the source of the difference for the F values. Pearson correlation analysis was used to determine the relation between the level of organizational citizenship behavior and whistleblowing. The results were tested at the level of p<.01 and p<.05. The survey findings indicate that the teachers’ level of whistleblowing behavior is moderate and that males are whistleblowers significantly more than females, and that there is no significant difference between the groups in terms of the type of school. The teachers’ level of organizational citizenship behavior was high and does not differ according to gender, but significantly differs according to the type of school in favor of vocational schools. In addition, correlation analysis indicates a positive and significant relationship between teachers' whistleblowing behavior and organizational citizenship behavior at a low level.