Kıbrıs Türk Toplumunda Mevlid Geleneği

Özet

Bu araştırma, Kıbrıs Türk toplumunda mevlid geleneğinin yerini ve dini hayattaki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Veriler katılımlı gözlem ve gözlem yoluyla elde edilmiş, ayrıca yazılı kaynaklardan da yararlanılmıştır. Araştırma KKTC Mesarya bölgesinde yaklaşık 15000 Kıbrıslı Türkün mevlidle ilgili tutum ve davranışlarının gözlenmesi yoluyla yapılmıştır. Mevlid, Hz. Muhammed (s.a.v)’in doğum yeri, zamanı ve doğumu münasebetiyle yapılan merasimler ve okunan metinler anlamında kullanılmaktadır. Bu kutlamalar İslam dünyasının birçok yerinde yüzyıllardır yapılmaktadır. Osmanlı devletinde de ilk devirlerden itibaren icra edilmiş özellikle Süleyman Çelebi’nin meşhur mevlidi çok rağbet görmüştür. Günümüz Kıbrıs Türk toplumunda mevlid okutmak, belirli zamanlarda, sınırlı katılımla gerçekleşen mahallî uygulama olmayıp adeta toplumun tamamını kuşatan ve toplumda temel bir dini uygulama formu olarak karşımıza çıkmaktadır. Mevlid, gözlemlerimize göre, cenazesi olan hemen herkesin okuttuğu, özellikle kadınlar ve çocuklar olmak üzere geniş katılımlı bir uygulamadır. Mevlid genelde cenaze vesilesi ile okutulsa da adak, doğum vb. sebeplerle de okutulmaktadır. İcrada cami imamları yanında mahalli mevlid okuyucusu kadınlar da önemli yer tutar. Mevlidle ilgili önemli bir hususta ikramlardır. Cenaze mevlidlerinde daha zengin, ama diğerlerinde de belirli bir düzeyde olan ikramlar, Kıbrıs’a özgü hamur işleri, hellim peyniri, tatlılar, herse adı verilen keşkek türü yiyecek vb. şeklinde katılanlara sunulur. Kısaca mevlid, Kıbrıs Türk Toplumunda çok yaygın uygulama alanı ve toplum hayatında bir çok fonksiyonu bulunan en temel dini form olarak karşımıza çıkmakta, İslam toplumlarının pek çoğunda kendisine yüklenen anlamı aşmaktadır.