1570 YILINDA İSTOLNİ BELGRAD SANCAĞI’NDA ERBÂB-I TIMAR

Özet

Endüstri Devrimi’nden önce Orta ve Yeniçağ’da geleneksel ve kuru tarım ekonomisine sahip imparatorlukların asker yetiştirme ve ordu beslemeleri için gereken en önemli unsur toprak ve toprağı işleyen halk idi. Nakit ekonomisinin gelişmediği tarım imparatorluklarında devlet arazileri ile onları işleten köylü halkın birleşmesi sonucunda ortaya çıkan tarımsal ürünlerden alınan vergiler aynî olarak alınır ve devlet hizmetindeki kişilere maaş olarak yine aynî olarak verilirdi. Bu sistem Akdeniz Havzası’ndaki tarım imparatorluklarında Thema, Pronia, İkta ..vb adlarla bilinirken Osmanlı Devleti bu uygulama için Tımar Sistemi ismini kullanmıştır. İncelediğimiz 497 numaralı Tımar İcmal Defteri’ndeki verilerden Macaristan’ın önemli krallık merkezlerinden birisi olan İstolni Belgrad Sancağı’nın Osmanlı hakimiyetinde 1570 yılındaki toplam gelirlerinin has, zeamet ve tımar olarak kimlere ve ne miktarda tahsis edildiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu inceleme neticesinde İstolni Belgrad Sancağı’nda Tımar Sistemi’nin tüm unsurlarının var olduğu ve sistemin uygulanarak devlet erkanı ve askerlere rütbelerine göre ilgili sancaktan dirlik/maaş verildiği anlaşılmaktadır.