Osmanlı’nın Son Dönemlerinde Azınlıkların Yetimlerle İlgili Çalışmalarından Bazı Örnekler ve Devletin Bu Konuya Yaklaşımı

In the Last Period of the Ottoman Empire and the States Approach This Issue Some Examples of Related Work to the Orphans of Minorities

Özet

Yetimhaneler, yetim çocukların korunması aynı zamanda birer meslek sahibi olmaları ve böylece hayata hazırlanmaları hususunda önemli bir görev üstlenmişlerdir. Osmanlı Devleti’nde de vakıflar kanalıyla yetimlere yönelik çalışmalar yapılmıştır. Ayrıca azınlıklar da bu konuda devletin her türlü desteğini görmüş ve kendi yetimleri için çeşitli kurumlar açarak onları güvence altına almışlardır. Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yaşanan ve mağlubiyetle biten savaşların arkasında bıraktığı yetimlerle ilgili devletin ve özellikle azınlıkların yaptıkları çalışmalar üzerinde durulmuştur. Osmanlının içinde bulunduğu durumu kendileri için fırsata çevirmeye çalışan güçlerin, ülkede ne kadar rahat hareket etikleri ve devlet aleyhine alenen nasıl çalıştıkları ortadadır. Azınlıkların, yabancı devletlerin ve misyonerlerin Osmanlı topraklarında farklı amaçlar doğrultusunda yetimlerle ilgili tasarrufları, bu bağlamda açılan ya da açılması için ciddi çaba sarf edilen yetimhaneler ile bu yetimhanelerde düzenin nasıl sağlanmaya çalışıldığı ve çocuklara nasıl bir eğitim verildiği bazı örneklerle tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Orphanages play an important role in protection of orphans and providing them with an occupation, thereby preparing them for lives. During Ottoman Empire, some attempts were made to improve the conditions (life qualities) of orphans through foundations. In addition, minorities had also obtained the state's support regarding this and had secured them by opening various institutions for their orphans. This study focuses on the work of the state and especially the minorities on the orphans left behind by the wars in the last period of defeated Ottoman State. It is clear that the foreign bodies easily took advantage of Ottoman Empire’s week position and publicly worked against the interest of the Ottomans without any resistance. In this study, by giving examples, we try to find out the actions of minorities, foreign states and missionaries regarding orphans in the Ottoman territories. In this context, we also try to find out how the orphanages were opened or tried to be open with serious efforts; how these were organized: how the order was established in, and how the children were educated in these orphanages by giving examples.