Dergiler / Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi / 2023 / Cilt: 11 Sayı: 2
Şuşa Deklarasyonu: Türkiye’nin Güney Kafkasya Güvenlik Çerçevesinde Azerbaycan ve Gürcistan İle İşbirliğinin Önemi: Mevcut Beklentiler ve Zorluklar
- Sayfa
- 346–370
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, Türkiye’nin Güney Kafkasya politikasında başta Azerbaycan olmak üzere, Gürcistan ile kurduğu ekonomik ve siyasi ilişkilerine askeri boyutu da dâhil, bölgesel güvenliğe olumlu yönde katkı sağlayacağı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Türkiye, bölgede ekonomik ve siyasi alanlarda başlattığı ilişkileri her iki ülkenin de çıkarına uygun olacak şekilde güvenlik alanına taşımakla Güney Kafkasya’yı bir “güvenlik bölgesi” haline getirmeye çalışmak ve bölgede Rusya-Ermenistan-İran üçgenine karşı bir denge oluşturmaktadır. Böyle ki, Azerbaycan ve Gürcistan açısından bakıldığında Şuşa Deklarasyonu, doğal müttefikleri olan Türkiye ile ilişkileri geliştirmeyi, Bakü ve Tiflis’in bölgesel jeopolitik konumunu güçlendirmeyi ve istikrarsız Güney Kafkasya’da ek güvenlik garantilerini sağlamayı amaçlıyordu. Öte yandan Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan ile ilişkilerini geliştirerek bölgeye gelebilecek tehditlere karşı ittifak oluşturmuş olacaktır. Türkiye açısından Karabağ’daki savaşın etkileri Ankara’nın yeni bölgesel düzende hayati bir oyuncu olarak konumunu güçlendirecek. Gerçekten de, Türkiye’nin Güney Kafkasya’da artan ayak izi, doğuya doğru, hayati önem taşıyan Orta Asya’ya, özellikle de enerji zengini Türkmenistan’a doğru rotasını daha aktif bir şekilde sürdürmesine olanak tanıyacaktı. Ancak Ankara’nın bu eylemleri bölgesel amaçları olan Moskova ve Tahran’da endişelere yol açabilir. Çalışmamızın birinci bölümü, Ermenistan-Azerbaycan savaşı sonrası Türkiye’nin bölge politikası, Azerbaycan ve Gürcistan ile ilişkilerin geliştirilmesinde Ankara’nın farklı dış ve güvenlik politikası seçimlerini nasıl yönlendirdiği ve savaş sonrası Türkiye’nin Güney Kafkasya politikası kapsamında mevcut fırsatlar ve çözüm sürecindeki engellere odaklanmaktadır. İkinci bölüm, Ermenistan-Azerbaycan savaşının ardından Gürcistan’ın bölge güvenlik politikasında tutumu, üç Güney Kafkasya ülkesinde güvenliği ve dış politikaları güçlü bir şekilde etkileyen büyük tehditler incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Şuşa Beyannamesi kapsamında Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan işbirliğinin bölgede kalıcı barışa ve güvenliğe katkıları araştırılmıştır.
Abstract
In this study, it has been tried to demonstrate that Türkiye’s economic and political relations with Georgia, especially Azerbaijan, in the South Caucasus policy will contribute positively to regional security, including its military dimension. Türkiye was trying to make the South Caucasus a “security zone” by moving the relations it started in the region in the economic and political fields to the security area in accordance with the interests of both countries, and to create a balance against the RussiaArmenia-Iran triangle in the region. Thus, from the perspective of Azerbaijan and Georgia, the Shusha Declaration aimed to improve relations with their natural allies, Turkey, to strengthen the regional geopolitical position of Baku and Tbilisi, and to provide additional security guarantees in the unstable South Caucasus. On the other hand, by developing its relations with Türkiye, Azerbaijan and Georgia, it will have formed an alliance against the threats to come in the region. The consequences of the fighting in Karabakh will boost Turkey’s position as a crucial participant in the new regional order. Indeed, Turkey’s expanding foothold in the Southern Caucasus would allow it to follow its eastward track more aggressively, notably into critical Central Asia, particularly energy-rich Turkmenistan. However, Ankara’s activities may worry Moscow and Tehran, both of which have regional goals.The first part of our study focuses on Türkiye’s regional policy after the Armenia-Azerbaijan war, how Ankara guided different foreign and security policy choices in the development of relations with Azerbaijan and Georgia policy after the war. In this context, existing opportunities and obstacles in the solution process are taken into account. In the second part, the attitude of Azerbaijan and Georgia in the regional security policy after the war, the major threats that strongly affect the security and foreign policies of the three South Caucasus countries are examined. In the third part, the contributions of the Shusha Declaration and the cooperation of Turkey, Georgia and Azerbaijan to lasting peace and security in the region were investigated.