Dergiler / Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi / 2023 / Cilt: 12 Sayı: 7
MADDE İLE İLİŞKİLİ BOZUKLUKLAR: KISA BİR GÖZDEN GEÇİRME
- Sayfa
- 803–814
- DOI
- —
Özet
Ülkemizde ve tüm dünyada bağımlılık yapıcı maddelerin kullanım sıklığı gittikçe artarak önemli bir toplum sağlığı sorunu haline gelmeye başlamıştır. Madde bağımlılığı maddeyi ilk kez denemekle başlayıp bağımlılığa kadar gidebilmektedir. Madde kullanımının yol açtığı sorunlar DSM-I’den itibaren farklı sınıflandırmalar içerisinde yer almış ve çeşitli başlıklar altında tanımlanmıştır. DSM-V’te madde kötüye kullanımı ve madde bağımlılığı madde ile ilişkili bozukluklar adı altında tek bir başlıkta toplanmıştır. Madde bağımlılığını konu alan çeşitli çalışmalarda madde kullanımının kadınlara kıyasla erkekler arasında çok daha fazla olduğu görülmektedir. Öte yandan kadınlarda ise bağımlılık daha hızlı gelişme göstermektedir. Etiyolojisini biyolojik ve genetik, psikolojik, çevresel, sosyal ve ailevi faktörler ve bireysel etkenler olmak üzere çeşitli faktörler oluşturmaktadır. Madde ile ilişkili bozukluklar her yaş grubundaki kişilerde görülmekle birlikte özellikle ergenlik dönemi madde bağımlılığı açısından en kritik dönemdir. Ergenler için bu bozuklukların tedavisini ve koruyucu yöntemleri bilmek onların bu durumun üstesinden gelebilmeleri için çok önemlidir. Genel olarak bu makalede madde ile ilişkili bozuklukların neler olduğu, madde ile ilişkili bozukluklara yönelik farklı kuramsal yaklaşımlar, ergenlikte madde kullanımı ve bağımlılığın nasıl anlaşılabileceği ve bu bozuklukların üstesinden nasıl gelebilecekleri üzerinde durulmuştur. Kaynakça: * Akbaş, G. E. ve Mutlu, E. (2016). Madde bağımlılığı tedavisi gören kişilerin bağımlılık ve tedavi deneyimleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27(1), 101-122. * Akkuş, D. (2010). Ergende esrar kullanımı: Toplum ruh sağlığı yaklaşımı (olgu sunumu). Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 1(1), 43-46. * Akşahin, H. (2017). Bağımlı hastalarda çocukluk çağı travmalarının alkol ve madde kullanımına etkisinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul. * Albayrak, S. ve Balcı, S. (2014). Gençlerde madde bağımlılığı ve önlenmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 11(2), 30-37. * Aldemir, E. (2019). Bağımlılık Epidemiyolojisi. Bağımlılık Tanı, Tedavi, Önleme. İstanbul: Gülmat Matbaacılık. * Alsancak, F. (2016). Madde bağımlılığında bilinmesi gerekenler ve korunma yolları. Madde bağımlısı yetişkinlerin ve ailelerinin rehabilitasyonu ve topluma yeniden kazandırılması projesi. REHAB. 1-47. * Altundağ, F. (2021). Ergenlerde madde kullanım bozukluğunun madde bağımlılığından korunmada ergenlerde öz-yeterlilik ölçeği ve anne-baba tutum ölçeği ile değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, İstanbul. * APA (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı (5.Baskı). (E Köroğlu, Çev.). Hekimler Yayın Birliği. * Arıkan, M. (2019). Madde bağımlılarının erken dönem uyumsuz şemaları ve işlev bozucu baş etme biçimleri: Şema terapi perspektifinde bir inceleme. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). * Aslan, R., Aktaş, A. ve Akgür, S. A. (2023). Çocuk ve ergenlerde madde kullanımı ve adli toksikolojik analizler. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 93-103. * Atar, A. Ö., Yalçın, Ö., Uygun, E., Demirci, A. Ç. ve Erdoğan, A. (2016). Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerde aile işlevlerinin, çift uyumunun ve anne baba tutumunun değerlendirilmesi. Nöro Psikiyatri Arşivi, 53, 35-41. * Atlam, D. H. ve Yüncü, Z. (2017). Üniversite öğrencilerinde sigara, alkol, madde kullanım bozukluğu ve ailesel madde kullanımı arasındaki ilişki. Klinik Psikiyatri, 20, 161-170.
Abstract
In our country and all over the world, the frequency of use of addictive substances is increasing and has become an important public health problem. Substance addiction may start with trying the substance for the first time and may progress to addiction. Problems caused by substance abuse have been included in different classifications and defined under various headings since DSM-I. In DSM-V, substance abuse and substance dependence were grouped under a single heading called substance-related disorders. In various studies on substance addiction, it is observed that substance abuse is much more common among men than women. On the other hand, addiction develops more rapidly in women. The etiology of substance abuse is caused by various factors including biological and genetic, psychological, environmental, social and family factors and individual factors. Although substance-related disorders can be seen in people of all age groups, adolescence is the most critical period in terms of substance abuse. It is very important for adolescents to know the treatment and preventive methods for these disorders so that they can overcome this situation. In general, this article focuses on substance-related disorders, their diagnostic criteria and treatment methods. In addition, if there is a substance addiction in adolescents, detailed information on how to recognize this substance addiction and ways to prevent substance addiction are explained.