BATI AFRiKA'DA ORTAYA ÇlKAN TASAVVUFI DiRENiŞ HAREKETLERİ

Özet

Osman Dan Fodyo, Seku Ahmedu ve el-Hac Ömer et-Tali hareketleri on dokuzuncu yüzyıl Batı Afrika'sında ortaya çıkan üç büyük cihad hareketidir. Bunlar esinlendikleri kaynak ve yaklaşım tarzları bakımından birbirine öldukça çok benzemektedir. Bunlardan Osman Dan Fodyo Hareketi, ilhamını Futa Toro ve Futa Jallon'da on sekizinci yüzyılın başlangıcından beri ortaya çıkan cihat hareketlerinden almıştır. Osman Dan Fodyo ve Seku Ahmedu Kadiriyyeye mensupken, el-Hac Ömer et-Tali Ticaniyyeye bağlıdır. Osman Dan Fodyıo'yu diğer iki akımdan ayiran temel fark, onun sadece askeri bir komutan değil' aynı zamanda tasavvufi ve ilmi kişiliğe sahip bir şahsiyet olmasıdır.

Abstract

The movements of Usuman Dan Fodio and Seku Ahmadu and AI-Hajj Umar Tali are the threee great jihad movements of nineteenth century West Africa. They are certainly linked togetter in their sources of inspiration and it is quite possible that the earlist, that of Dan Fodio, was itself partly inspired by early eighteenth century jijad movements in Futa Toro and Futa Jallon. Uthman Dan Fodio and Seku Ahmadu are linked the Qadiri order. AI-Hajj Umar Tali is linked the Tijaniya order. That of Dan Fodio differs from the other two in that Dan Fodio was not the military leader of the mavement but the scholarly guding and sufi leader in the background.

Anahtar kelimeler: Osman Dan Fodyo, Seku Ahmedu, el-Hac Ömer Tali, Batı Afrika, kadiriyye, Ticaniyye, Masina, Sokoto, Tekrur