Dergiler / Türkoloji / 2023 / Sayı: 114
TÜRK KAYNAKLARINDA FARKLI DÖNEMLERDEKI VERGI TERIMLERI: TARIHI DÖNÜM NOKTALARI VE GELIŞIM YOLLARI
- Dergi
- Türkoloji
- Sayı
- 2023 · Sayı: 114
- Sayfa
- 1–16
- DOI
- —
Özet
Özbek terminografisinin oluşumu genellikle yirminci yüzyılın başlarına denk gelir. Özbek dilinin sözlüğünde Farsça, Arapça, Rusça ve bir dizi Avrupa dilinden borçlanmalar önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle Özbek dilinin ekonomik terminolojisi tarihinde, Orta Asya’da devletin gelişim dönemleri belli bir dereceye kadar izlenmektedir. Özbek dilinin vergi terminolojisinin diğer ülkelerle ticari ve ekonomik ilişkilerin etkisi altında güncellenmesi süreci özellikle ilgi çekicidir. Makale, bölgedeki vergi alanının ve kelime dağarcığının ana gelişim dönemlerini yansıtan çeşitli edebi kaynaklara bakmaktadır. Çalışmanın amacı, siyasi olayların etkisi altında Özbek dilinin vergi terminolojisini zenginleştirme sürecini ve diğer ülkelerle ticari ve ekonomik ilişkilerin gelişimini incelemektir. Çalışmanın konusu, farklı dönemlerdeki Türk edebiyatlarında yansıtılan vergi terimleridir. Bu endüstrinin terimlerinin yapısal ve sözcüksel bileşiminde, tarihsel gelişimin ilgili dönemlerinde aktif ticari ve ekonomik ilişkilerin yapıldığı halkların ve ülkelerin dillerinin etkisi izlenmektedir. Vergi kelime dağarcığının geliştirilmesi ve zenginleştirilmesi süreci şartlı olarak birkaç ana tarihi aşamaya ayrılmıştır: antik dönem, ortaçağ dönemi, Hanlık dönemi, Çarlık döneminun bir parçası olan dönem, Sovyet dönemi, Özbekistan’ın bağımsızlık dönemi. Özbek dilinin vergi terminolojisinin içsel dil potansiyeline, yani bağlanma, kompozisyon, kısaltma, anlamsal ve diğerlerinin yöntemlerine dayanan gelişim sürecine özel önem verilmektedir. Özümlemenin bir bütün olarak dilin geliştirilmesinde ve özellikle vergi terminolojisinin zenginleştirilmesinde rolü haklı çıkarılmıştır.
Abstract
The formation of the Uzbek terminography is usually attributed to the beginning of the 20th century. The vocabulary of the Uzbek language in various spheres reflects the influence of Persian, Arabic, Russian and European languages. In particular, taken the history of the economic terminology of the Uzbek language the periods of the development of statehood in Central Asia is traced to a certain extent. Of a particular interest is the process of updating the tax terminology of the Uzbek language under the influence of trade and economic relations with other countries. The article examines various literary sources that reflect the main periods of development of the tax sphere and its vocabulary in the region. The purpose of the research is to study the process of enriching the tax terminology of the Uzbek language under the influence of political events and development of trade and economic relations with other countries. The object of the research is tax terms reflected in the Turkic literature of different periods. The structural and lexical composition of the terms of this branch traces the influence of the languages of peoples and countries with which active trade and economic relations were conducted in the corresponding periods of historical development. The process of development and enrichment of the tax vocabulary is conditionally divided into several main historical stages: the ancient period, the medieval period, the period of the khanates, the period within the Russian Empire, the Soviet period, modern terminology. The article also pays attention to the process of development of the tax terminology of the Uzbek language based on internal language potential, namely the methods of affixation, composition, abbreviation, semantics and others. The role of borrowing in the development of the language in general and in the enrichment of the tax terminology in particular is substantiated.