Dergiler / Cumhuriyet İlahiyat Dergisi / 2019 / Cilt: 23 - Sayı: 1
Manevi Sağlık ve Hayata Yönelim Ölçeğinin Türk Kültürüne Uyarlanması
- Sayfa
- 415–439
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmanın amacı öğrencilerin manevi sağlık ve hayata yönelimi belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı ortaya koymaktır. Bu amaçla Fisher’ın (2010) geliştirdiği Spiritual Health and Life-Orientation Measure (SHALOM) envanteri Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması Ankara ve Muş illerinde öğrenim gören üç çalışma grubu kapsamındaki 1591 lise öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Özgün formu dört boyut ve yirmi maddeden oluşan ve dili İngilizce olan envanter, Türkçeye çevrilmiş ve örneklem verileri üzerinde faktör analizleri ve geçerlik ile güvenirlik çalışması uygulanmıştır. Çalışma sonucunda Türkçeye uyarlanan envanter, özgün formu ile benzerlik gösteren dört boyuttan (kişisel, toplumsal, çevresel ve aşkın) oluşmaktadır. Ayrıca envanter boyutlarının iç tutarlık katsayılarının özgün envanter ile mükemmel uyumda olduğu ve ölçeğin amacına hizmet ettiği anlaşılmıştır. Bu sonuçlar dikkate alındığında, öğrencilerinin ruh sağlığı ve hayata yönelimlerinin ölçülmesinde Türkçeye uyarlanan Manevi Sağlık ve Hayata Yönelim Envanterinin, psikoloji, eğitim bilimleri ve sosyal bilimlerin farklı disiplinlerinde kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Özet: Toplumsal alanın önemli bir dinamiği ve taşıyıcısı olan din kavramı, 18. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren ikili bir ayrıma gitmiş; din kavramı içerisinden, maneviyat kavramı rafine edilmeye başlanmıştır. Din ve maneviyat kavramlarını tanımlamak çok zordur; din, ideoloji ve inanç kurallarına odaklanırken; maneviyat, din ötesine uzanan bireysel deneyim ve karşılıklı ilişkileri merkeze almaktadır. Bu nedenle, farklı maneviyat ve din tanımları farklı bakış açılarından yapılmış ve bu çerçevede geliştirilen ölçeklerle maneviyatı ölçmek amaçlanmıştır. Bununla birlikte, farklı maneviyat ölçekleri ile yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlar birbirinden önemli ölçüde farklı olmuştur; bu ise maneviyatın kullanılan ölçeğe bağlı olarak tanımlandığı ve kavramsallaştırıldığı anlamına gelir. Maneviyat üzerine yapılan erken dönem çalışmalarda çoğunlukla din, sağlık, psikoloji ve çalışma hayatı üzerine odaklanmaktadır. Bu çalışmalarda, maneviyat kavramı tanımlandıktan sonra; kavramın sağlık, din, psikoloji ve iş hayatı ile ilişkisi veya insan hayatı için gerekliliği tartışılmaktadır. Batı'da, 1950'lere kadar, din ve maneviyat kavramları birbirleri ile ilişkili biçimde kullanılmıştır. Ancak bugün bu iki kavram neredeyse tamamen birbirinden ayrılmıştır. Literatürde, maneviyatı ölçmek için çok sayıda envanter geliştirme çalışması bulunmaktadır. Envanterin farklı kavramsal temellere dayanarak çalışması gerçeği, ruh sağlığı ve yaşam yönelimi hakkında genel, anlamlı ve tutarlı bir sonuç çıkarmayı zorlaştırır. Ayrıca, maneviyat ölçümlerinin yabancı bir kültürün dinini ve değerlerini yansıttığı gerçeğinden hareketle kapsamlı veya evrensel ölçüm söz konusu olamaz. Bu noktada, Fisher, maneviyatı ölçmek amacıyla geliştirilen ölçme araçlarını "din ile maneviyatı karıştırdıkları", "değerler dünyasına bağlı olmak", "kültürel farklılıkları hesaba katmamak", "ve sadece mistik / manevi tecrübe " noktasında eleştirir. Sonuç olarak, Batı'nın kavramsal yapısında geliştirilen hiçbir ölçümün kültürel esnekliği hesaba katmadığı ve manevi değerlerini evrensel ya da yaygın olarak kabul etmediği söylenebilir.Bu çalışma ile Türk kültürüne adapte edilmesi planlanan, Fisher tarafından geliştirilen SHALOM envanteri, kişilerarası ilişki dünyasını oluşturan dört temel (bireysel, sosyal, çevresel ve aşkın) alana dayanan modele dayanmaktadır. Bu çalışmada, Fisher'ın çalışmalarında olduğu gibi, maneviyat kavramı, dinden bağımsız ve dinlerin üzerinde olduğu düşünülen farklı yoğunluktaki kavramlarla etkileşimini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, maneviyat kavramı, kişinin kişisel alanı, sosyal konumu, doğası ve aşkın gücü ile iletişim içindedir. Bu uyarlama çalışması, öğrencilerin ruhsal sağlık düzeyleri hakkında faydalı bilgiler ve yorumlar sağlayacaktır. Ayrıca kültürel esnekliğe sahip olduğu vurgulanan ve farklı dillere de uyarlanan SHALOM envanterinin Türk kültürüne uyarlanması ile din psikolojisi literatürüne yeni ve farklı bir ölçme aracı sunularak maneviyat kavramının doğasının anlaşılması çalışmaları kolaylaşacaktır.Bu araştırma, öğrenciler için geliştirilen ruhsal sağlık ve yaşam yönelimi ölçeğinin envanterini Türk kültürüne uyarlamak için yapılmıştır. Bu envanter uyarlama çalışması Ankara ve Muş illerindeki üç çalışma grubundan ve 1591 lise öğrencisinden toplanan verilerle yapılmıştır. İlk çalışma grubu 414, ikinci çalışma grubu 788, üçüncü grup ise 389 lise öğrencisinden oluşmuştur. 414 öğrenciden toplanan veriler Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) analizi için, 788 öğrenciden toplanan veriler Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için kullanılmıştır. Ayrıca, envanterin ölçüt geçerliliğini belirlemek için 389 öğrenci kullanılmıştır. Türkçe'ye uyarlanması amaçlanan SHALOM envanterinin asıl dili İngilizce'dir ve çeviri çalışmaları, her iki dilin de dilbilgisi ve anlamsal özelliklerini bilen üç dil uzmanı tarafından ayrı ayrı yürütülmüştür. Çeviri çalışmalarından sonra ölçek örnekleme grubuna uygulanmış ve örneklem veriler üzerinde AFA uygulanmıştır. AFA sonuçları değerlendirildiğinde, orijinal envantere benzeyen bir faktör çatısının oluştuğu tespit edilmiştir. Belirleyici faktörlere, SHALOM'un orijinal formundaki teorik ve boyut isimleri dikkate alınarak uygun isimler (kişisel, çevresel, sosyal ve aşkın) verilmiştir. Yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiş ve DFA'nın bir sonucu olarak, X2/sd (1.72) oranı ve IFI (0.96) uyum göstergesinin test edilen modele uygun olduğu belirlenmiştir.Sonuç olarak, Manevi Sağlık ve Hayata Yönelim Envanterinin, orijinal envanterde olduğu gibi dört boyuttan oluştuğu, envanter boyutlarının iç tutarlılık katsayılarının asıl envanterle mükemmel uyum içinde olduğu ve ölçeğin amacına hizmet ettiği anlaşılmaktadır. Bu sonuçlar göz önüne alındığında, Türkçe'ye uyarlanmış olan Manevi Sağlık ve Hayata Yönelim Envanterinin, din psikolojisi, e
Abstract
The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool for determining students' spiritual health and life orientation. For this purpose, the Spiritual Health and Life-Orientation Measure (SHALOM) inventory developed by Fisher (2010) is adapted to Turkish. The adaptation study was carried out on 1591 high school students in three study groups studying in Ankara and Muş. The original English measure consisting of four dimensions and twenty items was translated into Turkish, factor analysis, validity and reliability tests were conducted on the sampling data. As a result of the study, the Turkish-adapted inventory consists of four dimensions (personal, social, environmental and transcendental) which resemble the original inventory. In addition, internal consistency coefficients of the inventory dimensions were in perfect harmony with the original inventory and served the purpose of the scale. In Conclusion The Turkish adaptation of the SHALOM Inventory can be used in different disciplines of psychology, educational sciences, and social sciences. Summary: The concept of religion, which is an important dynamic and carrier of the social field, has gone into a double distinction since the second half of the 18th century; the concept of spirituality has begun to be refined from the concept of religion. The concepts of religion and spirituality are very difficult to define; While the concept of religion focuses ideology and rules of belief, spirituality centers on individual experiences and interrelationships that extend religion. For this reason, different spirituality and religion definitions are made from different perspectives and different spirituality scales were developed within this framework. However, the results of these studies differ significantly from each other; this means that spirituality was defined and conceptualized based on the scale that was used. Early period studies on spirituality mostly focus on religion, health, psychology and work life. In these studies, after defining the concept of spirituality; the relationship between the concept and health, religion, psychology and business life or necessity for human life is discussed. In the West, until the 1950s, the concepts of religion and spirituality were used interrelated. However, today these two concepts are almost completely separated from each other.Literature consists of numerous inventory development studies to measure spirituality. The fact that the inventory works based on different conceptual foundations makes it difficult to draw a general, meaningful and consistent conclusion about spiritual health and life orientation. Furthermore, spirituality measurements reflecting the religion and values of a particular culture cannot be comprehensive or universal. At this point, Fisher criticizes the measurement tools developed for the purpose of measuring spirituality: in terms of "mixing religion and spirituality", "relying on the world of values", "not taking into account cultural differences", "and questioning only the mystical/spiritual experience". As a result, it can be said that no measurement developed in the conceptual structure of the West does not take into account the cultural flexibility and accept its spiritual values as universal or prevalent.The SHALOM inventory developed by Fisher, which adapted to the Turkish culture in present study, is based on four basic (individual, social, environmental and transcendent) areas that constitute the world of interpersonal relationship. In this study, spirituality, as in Fisher's work, emphasizes the interaction with certain concepts of different intensities that are considered as independent from religion and above religions. In this context, the concept of spirituality communicates with one's personal space, social position, nature, and transcendental power. This adaptation study will provide useful information and comments on the students' spiritual health levels. This is the most important motive behind the idea of adapting the SHALOM inventory developed by Fisher to the Turkish culture. In addition, by adapting the SHALOM inventory, which is emphasized to have cultural flexibility and adapted to different languages, a new and different measurement tool will be available to understand the nature of the concept of spirituality.This research was carried out to adapt the inventory of Spiritual Health and Life Orientation scale developed for students to Turkish culture. This inventory adaptation study was performed with the data collected from three working groups in Ankara and Muş provinces and 1591 high school students. The first study group was carried out with 414, the second study group with 788, and the third group with 389 high school students. While the data collected from 414 students were used for Exploratory Factor Analysis (AFA) analysis, data collected from 788 students were used for Confirmatory Factor Analysis (CFA). In addition, 389 students were used to determine the criterion validity of the inventory. The original language of the SHALOM inventory, which is intended to be adapted into Turkish, is English, and translation studies are conducted separately by three linguistic experts who know the grammar and semantic characteristics of both languages. After the translation studies, the scale was applied to the sampling group and AFA was performed on the sample data. The AFA results showed that a factor roof resembling the original inventory was formed. Determining factors are given appropriate names (personal, enviromental, social and transcendental) by taking into consideration the theoretical names and the dimension names in the original form of the SHALOM. The structure was confirmed by DFA, and as a result of the DFA, X2/sd (1.72) ratio and IFI (0.96) fit indicator was found to be the appropiate fit for the model tested. As a result, it is understood that the Spiritual Health and Life Orientation Inventory consists of four dimensio