Dergiler / İnsan ve Toplum / 2023 / Cilt: 13 Sayı: 2
Çocukların Prososyal ve Antisosyal Nedenlerle Söylenen Yalanlara İlişkin Değerlendirmeleri
- Dergi
- İnsan ve Toplum
- Sayfa
- 318–337
- DOI
- —
Özet
Çocukların yalana ilişkin muhakeme ve değerlendirmeleri, son yirmi yılda pek çok araştırmanın konusu olmuştur. Ancak bu çalışmaların sınırlı sayıdaki ülkelerde gerçekleştiği görülmektedir. Bu nedenle şimdiki çalışmada 4-8 yaşları arasındaki Türk çocuklarının prososyal ve antisosyal yalanlara ilişkin değerlendirmeleri incelenmiştir. Çocukların yalana ilişkin değerlendirmelerinin ölçümünde, prososyal ve antisosyal içerikli yalan söylenen hikâyeler resimli kartlarla çocuklara anlatılmıştır. Sonuçlar, çocukların prososyal niyetle yalan söylenen öykülerde yalan söyleme davranışlarını daha kabul edilebilir bulduklarını ve bu tür prososyal yalanların 8 yaşındaki çocuklarda 4 ve 5 yaşındaki çocuklara göre daha kabul edilebilir bulunduğunu göstermiştir. Mevcut araştırma batılı toplumlar dışında gerçekleştirilmesi açısından öncü olduğu için bulgular kültür içi ve kültürler arası faktörler üzerinden tartışılmıştır.
Abstract
Children’s reasoning and evaluations about lying have been the subject of much research during the past two decades. However, these studies are seen to have been carried out in a limited number of countries. Therefore, the present study examines the evaluations of Turkish children between the ages of 4 and 8 regarding prosocial and antisocial lies. The study uses picture cards to present the children with vignettes in which a protagonist lies for their own or others’ benefit. The results show that children found telling lies to be more acceptable in the context of prosocial stories, with prosocial lies being found to be more acceptable among 8-year-old children compared to 4- and 5-year-old children. Due to this research having been pioneering in a different country, the study discusses the findings through intracultural and intercultural factors.