Dergiler / e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 11 Sayı: 2
XVIII. Yüzyıl Eş’arî Geleneğin Temsilcilerinden Ahmed ed-Derdīr ve Ḫarīdetü’l-Behiyye’si
- Sayfa
- 345–382
- DOI
- —
Özet
Ehl-i Sünnet’in iki önemli ekolünden biri olan Eş‘arîlik, Ebu’l-Hasan el-Eş‘arî’nin (v.324/935) görüşleri etrafında IV/X.-V/XI. yy.’larda sistemleşmeye başlamış ve günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. Eş‘arîliğin XII./XVIII. yy. temsilcilerinden Ahmed ed-Derdīr (v. 1201/1786) Mısır’da Malikî mezhebine bağlı bir fakih ve Halvetiyye’nin kendisine nispetle adlandırılan Derdīriyye kolunun kurucusudur. Ḫarīdetü’l-Behiyye adlı 71 beyitlik akaid metninde üzerinde durduğu temel konular ilahiyyat, nübüvvet, sem’îyyat ve tasavvufa dair bazı meselelerdir. Ahmed ed-Derdīr sade bir dille hazırladığı bu eserine Şerḥu’l-Ḫarīdeti’l-Behiyye isimli bir de şerh yazmıştır. Ḫarīdetü’l-Behiyye döneminde Ezher alimleri tarafından itibar gören bir eser olduğu için iki yüzyıl gerek Ahmed ed-Derdīr’in evinde gerekse Ezher öğrencilerine okutulmuştur. Eser Eş’arî zihniyetinin XII/XVIII. yy.’daki tezahürlerini göstermesi bakımından önem arzetmektedir. Çalışmada Ḫarīdetü’l-Behiyye metni tercüme edildikten sonra Ahmed ed-Derdīr’in kendi eserine hazırladığı şerhinde ele aldığı Eş’arî inanç esaslarının İslam Mezhepleri Tarihi metodolojisiyle incelenecektir.
Abstract
Asharism, one of two important schools of Ahl al-Sunnah, is based on the views of Abu al-Hasan al-Ashari (d. 324/ 935) began to systemize in 4th /10th century and continued its existence until today. Ahmad al-Dardir from the representatives of Asharism of 18th century, was a canonist and founder of Dardiriyyah connected with Khalwatiyyah. He dealed with the topics of ilahiyah, nubuwwah, sam’iyyah and sufism on his aqaid book named al-Harida al-Bahiyya, composed of seventy-five companions. Ahmed ed-Derdīr wrote a sharh named Sharh al-Harida al-Bahiyya on this work which he had prepared with a plain language. Because al-Harida al-Bahiyya acquired a reputation by al-Azhar scholars, was taught to the students in the house of Ahmad al-Dardir and al-Azhar during two centuries. This book is important in terms of reflecting of the mentality of al-Asharism on 18th century. In this study, the al-Harida al-Bahiyya text will be translated and the Ahshari beliefs in Sharh al-Harida al-Bahiyya will be examined by the methodology of History of Islamic Sects.