Kentsel Gıda Alanında Ekonomik Çeşitliliği Yeniden Düşünmek

Özet

Covid-19 pandemisi boyunca belirginleşip derinleşen toplumsal ve ekonomik kriz gıda tedarik zincirleri üzerinde de şok edici etkiler yarattı. Bu makale, ağırlaşan şartlarıyla gıda krizi karşısında kentsel mekânda var olan aktörlerin bireysel, topluluk düzeyinde ya da kurumsal olarak verdikleri yanıtların hangi politik düzlemde gerçekleştiğini ve söz konusu aktörleri ve bunların ilişkilenme biçimlerini tartışmayı amaçlıyor. Yoğun nüfus barındıran kentlerin de özellikle bu nüfusu besleyecek üretim kapasitesinden yoksun ve derin eşitsizliklerle ayrışmış yapısal özellikleri gıda krizi üzerine yapılacak bir tartışmayı daha önemli kılıyor. Bu çalışmada, hiçbir zaman kapitalist ilişkiler içine bütünüyle çekilememiş gıda alanını kriz-aktörler-ilişkiler şeklinde üç düzeyde ele alınacak, bunları tanımlayabilmek ve tartışabilmek için feminist coğrafyacılar J.K. Gibson-Graham’ın ortaya çıkardığı “çeşitli ekonomiler” (diverse economies) yaklaşımının analitik araçlarından yararlanılacaktır. Bu bağlamda, makalede öncelikle yaşanmakta olan gıda krizi, neoliberal kapitalist kentleşme dinamikleriyle arasındaki nedensel ilişkiler gözetilerek tanımlanacaktır. Ardından pandemi döneminin gıda krizinin belirginleşmesindeki payı ele alınarak kapitalist piyasa ilişkileri aleyhine kamu ve topluluk destekli girişimlerin, toplumsal meşruiyet ve çekiciliğe sahip bir alternatif haline gelmesinin gıda zinciri üzerindeki rolü ve önemi yapısal boyutları ile ortaya konulacaktır. Son olarak ise bu bağlamda kent ölçeğindeki tarımsal gıda alanında gözlemlenen ekonomik çeşitlilikler ve onların bu soruna çözüm sunabilme olasılıkları tartışılacaktır.