Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı

Özet

Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli tıp, 2000’li yılların başından itibaren üzerinde çalışılmaya başlayan görece yeni bir alandır. Amerika Birleşik Devletleri ve kıta Avrupası’ndan birçok ülkede ilgi görmüş, birçok üniversitede kurumsallaşmıştır. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli tıp yaklaşımı geleneksel tıbbın uzun bir zamandır gör(e)mediği bir konuya, hastalıkların ve diğer tıbbi durumların epidemiyoloji, prognoz, koruma, tedavi ve sonuçlar açısından kadına ve erkeğe göre nasıl farklılaşabildiğini göstermeye çalışır. Araştırmalar, bu perspektifin ihmal edilmesinin özellikle kadınların sağlığı açısından ne kadar tehlikeli sonuçlarının olabileceğini açıkça ortaya koymuştur. Kardiyoloji, bu alanda en fazla öne çıkmış uzmanlıklardan biridir. Bu makale tıbbın bu özellikli alanı Türkiye akademyasına tanıtmak ve cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli tıp yaklaşımın tıbba ve halk sağlığına yaptığı temel katkıları ele almayı amaçlamaktadır. Makalede, kişiye özel tıp yaklaşımının farklarının da altı çizilecek ve yapılabilecek çalışmalarla ilgili birkaç öneri yer alacaktır.

Abstract

Sex and gender based medicine is a relatively new area of interest. Studies concerning this topic have started to emerge quite recently, only since the beginning of the 2000’s. It has become popular both in the United States and Europe and has been institutionalized in many universities. Sex and gender based medicine is an approach that attempts to show how diseases and other medical conditions differ between men and women in terms of epidemiology, prognosis, prevention, treatment and outcomes: all considerations which have been ignored or overlooked by traditional medical approaches for a long time. Research has clearly put forward how the lack of this perspective can be detrimental to the health of women in particular. Cardiology is one of the leading specialties through which this approach is epitomized. This article aims to introduce this distinct area in medicine to Turkish academia and attempts to review the basic contributions of sex and gender based approach to medicine and public health. The article also seeks to underline differences between this approach and personalized medicine and provide suggestions about research prospects.