Küçük Ağrı Krizi: Türkiye-İran İlişkilerinde bir Kriz Yönetimi Örneği

Özet

1926-1930 yılları arasında ortaya çıkan Ağrı isyanlarında İran’ın Küçük Ağrı bölgesinde bulunan Kürt isyancılar, sınırı geçerek Türkiye topraklarında saldırı gerçekleştirmiştir. Bu makale, Ağrı İsyanları süresince Türkiye-İran ilişkilerini kriz yönetimi bağlamında incelemektedir. 1926’da çıkan Ağrı isyanı ile birlikte Türkiye ve İran arasında daha önce sınır düzenlemesi ile ilgili var olan uyuşmazlığa sınır güvenliği boyutu eklenmiştir. 1930 Ağrı isyanı (Zilan isyanı) sonrasında ise sınır uyuşmazlığı dış politika krizine dönüşmüştür. Türkiye’nin İran topraklarında askeri operasyonla isyanı bastırmasının ardından dış politika krizi yumuşama sürecine girmiş ve iki ülke arasında imzalanan 1932 sınır anlaşması ile son bulmuştur. Bu makalede, Ağrı isyanları sonucu iki ülke arasında ortaya çıkan dış politika krizi (Küçük Ağrı krizi), krizin tetikleyici dinamikleri; kriz sürecinde karar alıcıların söylemleri ve kullanılan diplomatik, askeri ve hukuki araçlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.