Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği

Özet

Öz Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, yatırım yapılanülke için bir takım sosyal ve ekonomik faydaanlamına gelmekte; istihdamın artırılması, doğalkaynakların etkin olarak değerlendirilmesi, teknikbilgide gelişme, dış ticaret açığının azaltılması ve ekonomikbüyümenin artırılmasına katkı sağlamaktadır.Yabancı yatırımcı açısından ise ucuz girdi kullanımı,hammadde kaynaklarına yakınlık ve yeni pazarlardanfaydalanma gibi fırsatlar yaratmaktadır. Ev sahibi veyatırım yapan ülkeler açısından karşılıklı fayda ve aynızamanda da bir maliyet unsuru olan doğrudan yabancıyatırımları belirleyen faktörler konusunda yazındahenüz bir görüş birliği bulunmamakta, bu akışın, ülkelerinekonomik, politik ve hatta coğrafi yapılarına göredeğiştiği genel kabul görmüş bir gerçek olarak ortayaçıkmaktadır. Bu konuda yapılan en kapsamlı araştırmalararasında yer alan Birleşmiş Milletler Ticaretve Kalkınma Konferansı Dünya Yatırım Raporu’nda(1998) doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlereilişkin bir analiz yapılmış ve söz konusu belirleyiciler;ekonomik faktörler, yatırım ortamına ait faktörlerve politik faktörler olarak üç ana başlıkta toplanmıştır.Bu çalışmada, Birleşmiş Milletler’in Dünya YatırımRaporu’nda (1998) ortaya koyduğu bu unsurlar temelalınarak, 1990-2011 döneminde, yükselen ekonomilerdenBrezilya, Çin, Hindistan, Rusya, Meksika, Endonezyave Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımlarıetkileyen faktörler panel veri analizi ile incelenmiştir.Analiz sonucunda, ev sahibi ülkelerin piyasa büyüklüğünün,dışa açıklığının ve ekonomik istikrarının doğrudanyabancı yatırımları etkilediği tespit edilmiştir.