Dergiler / Şarkiyat Mecmuası / 2023 / Sayı: 42
Antere Kıssası’nın Türkçe Tercümesi
- Dergi
- Şarkiyat Mecmuası
- Sayı
- 2023 · Sayı: 42
- Sayfa
- 1–12
- DOI
- —
Özet
İslam’dan onlarca yıl önce yaşamış olan ‘Antere bin Şeddâd el-’Absî, cesareti sayesinde özgürlüğüne kavuşmuş ve meşhur olmuştur. Hayatını ve maceralarını anlatan ‘Antere Kıssası, en önde gelen Arap halk kıssalarından biridir. Arap dünyasının sınırlarını aşarak çeviri yoluyla başka ülkelere taşınması, başka halklar tarafından büyük ilgi görmesi ve dünya edebiyatında önemli bir yer edinmesi ile Arap halk kıssaları arasında önemli bir yere sahiptir. Türk milleti, bu kıssayı kendi dillerine çeviren ilk milletlerden biridir. ‘Antere Kıssasının Türkçeye çevrisi, bu hikâyenin dünya dillerine yapılan ilk çevirisi olması, Türkçe ile Arapça arasındaki ilk edebî çevirilerden biri olması, birden fazla kez Türkçeye tercüme edilmesi ve bu tercümelerden birinin bizzat Osmanlı Padişahının emriyle yapılmış olması nedeniyle büyük önem arz etmektedir. Padişahın emriyle yapılan tercüme (H. 881 / MS 1477) yılında bitmiştir. ‘Antere Kıssası ister resmi düzeyde ister halk düzeyinde ilgi görmüş, saraylarda okunduğu gibi kahvehanelerde de okunmuştur. Ayrıca Osmanlı askerleri tarafından okunmuş ve bazı nüshalara yapılan yorumlardan onların beğenisini de kazandığı anlaşılmaktadır. Tanımlayıcı araştırma metodunu izleyen bu araştırmada Antere Kıssasının Türkçeye tercümesi, bu tercümenin şartları ve olası sebepleri ele alınarak tercümenin önemi ve Arapça-Türkçe tercüme faaliyetlerindeki yeri belirlenmiştir. Antere Kıssasının Osmanlı Türk toplumundaki telakkisi ve genelde Türk kültürü ve özelde Türk edebiyatı üzerinde bıraktığı etkisinden söz edilmiştir.
Abstract
Antarah ibn Shaddad al-Absi was a slave knight and poet who lived decades before Islam, gained his freedom, and became famous for his bravery. Sirat Antar ibn Shaddad [The Romance of Antarah] describes his life and adventures and is one of the most prominent Arab folk tales. It differs from other Arab folk tales in that it crossed the borders of the Arab world, moved to other countries through its translation and gained an important place in world literature. The translation of The Romance of Antarah into Turkish is of great importance as the first translation of this story into another language and one of the first literary translations between Turkish and Arabic. It has been translated into Turkish several times, with one of the translations having been made at the order of the Ottoman sultan Mehmet II (completed in 881 AH/1477 AD). The Romance of Antarah gained huge popularity among various groups of Ottoman society with the Turkish version of the text being read both in cafes and in palaces. This research adopts the descriptive research method to identify the translation of The Romance of Antarah into Turkish, the conditions and possible reasons for this translation, and its importance and place among Arabic-Turkish translation activities. The study also talks about the perception of The Romance of Antarah in Ottoman Turkish society and its impact on Turkish literature and culture.