Karmaşık Kentsel Oluşumları Anlamada Fraktaller: Germir

Özet

Kendiliğinden oluşmuş yerleşimler birçok açıdan karmaşık sistemlerin en iyi örnekleri olarak kabul edilebilir. Aşağıdan yukarıya doğru gelişim gösteren bu tip karmaşık oluşumlar, parçalarına enerji taşıyan ağ yapılar olarak sanki doğanın bir ürünü gibi görünmektedir. Kendiliğinden gelişim olarak adlandırılabilecek bu süreçte alt ölçekteki ilişkiler güçlü bağlar şeklinde gerçekleşmekte ve her adımda kent sisteminin bütünlüğünü sağlamakta, işleyişini kolaylaştırmaktadır. Böylelikle zaman içinde değişen koşullara göre değişen yani ortama adapte olarak gelişen bir evrim süreci ile mekân örüntüleri ortaya çıkmaktadır. Bu örüntülerin sistemle etkileşerek problemlere cevap verebilmesi geometrisinden daha önemli olduğundan basit Öklid geometrisiyle tanımlanamayacak denli karmaşık geometriler ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle geometrileri ve ilişkileri basit düzene sahip olmasa da kullanıcı ile etkileşime girerek benimsenmeleri yaşam zenginliğine katkıda bulunmalarını olanaklı kılmaktadır. Dokunun zaman içindeki bu dinamik oluşum yapısını, karmaşıklık derecesini mekânsal ilişki özelliklerini anlayabilmek için karmaşık ve hesaplamalı bir yaklaşım olan fraktal geometriden yararlanmak mümkündür. Bu anlamda Germir yerleşimi özelinde gerçekleştirilen fraktal boyut hesaplamaları kendiliğinden gelişen yerleşimlerin karmaşık sistemler olduğunu destekler nitelikte farklı düzlemlerde kentsel mekânların yüksek fraktallik değerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum birçok farklı kültürün ve zengin doğal çevrenin etkisi ile evrimleşen dokunun yüksek bir karmaşıklık düzeyine sahip olduğunu göstermektedir.

Abstract

Self-developed settlements in many ways are the greatest exemplars of complex systems. They build from the bottom up, they grow organically, and they look as through they are created by nature in terms of the way their networks deliver energy to their parts. In this process that can be defined as self-development, the relationships in the lower scale are realized strongly and they construct the unity of urban system through better progress. Thus, according to changing conditions in time, by adapting the environment, space fractals appear along with a process of evolution. Since responding problems by interacting with the system is more important than its geometry, it reveals complex geometries unexplainable through basic Euclid geometry. Therefore, despite having no simple order of geometry or relationship, their acceptance by the users by interacting with them enables it to contribute the richness of life. In order to comprehend the spatial features, level of complexity and the structure of this dynamic formation through time, it is possible to utilize fractal geometry which is a complex and computational approach. In this respect, fractal dimension computations performed specifically to Germir settlement revealed that urban spaces in different plans have high fractal levels supporting the fact that self-developing settlements are complex systems. This shows that the texture evolving under effect of a variety of cultures and rich natural environment has a high level of complexity.

Anahtar kelimeler: Kendiliğinden Oluşmuş Yerleşimler, Karmaşıklık, Fraktaller