Havza Koruma Alanlarının Yeraltı Suyu Kirleticilerin Taşınımı Bakımından Değerlendirilmesi

Özet

Sunulan çalışmanın amacı, bir coğrafi bilgi sistemi (CBS) yazılımı ile kısa süredeve kolay elde edilebilecek verilerle bir içme suyu havzasındaki yeraltı suyu kirliliğininherhangi bir alıcı ortama ulaşma sürelerinin karmaşık matematiksel modellerebaşvurmadan da elde edilebileceğini göstermektedir. Bu amaçla İzmir Büyükşehir bölgesininsu ihtiyacının yaklaşık %36’sının karşılandığı Tahtalı Baraj Gölünü besleyenTahtalı Çayı havzası örnek uygulama ve çalışma sahası olarak seçilmiştir. İlgili yönetmeliklerdetanımlanan koruma alanları yeraltı suyu kirletici taşınımı açısından değerlendirilmiştir.Çalışma sahasındaki kuyularda ölçülmüş yeraltı suyu derinlik verilerikullanılarak interpolasyon yöntemiyle yeraltı suyu seviye haritası oluşturulmuştur. Ayrıcabölgenin jeoloji haritası esas alınarak hidrolik iletkenlik ve etkin porozite katsayılarıbelirlenmiştir ve CBS ortamında çalışma sahasına ait veri katmanları oluşturulmuştur.Bu veri katmanları ile çalışma sahasındaki yeraltı suyu sızma hızların ve akım yönlerininkonumsal dağılım haritaları hesaplanmıştır. Daha sonra yeraltı suyunda bozunmayauğramayan bir kirleticinin Tahtalı Baraj Gölünün orta mesafeli koruma alan sınırındanitibaren yeraltı suyu akım yönünde parçacık izleme yöntemiyle ileriye doğru izlenmiştir.Parçacık izleme işlemi yine CBS ortamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucundaorta mesafeli koruma alanının ötesindeki olası bir yeraltı suyu kirlenmesinin göle ulaşmasıiçin en uygunsuz koşullar dikkate alındığında en az 110 gün geçmesi gerektiğitahmin edilmiştir. Buna ilave olarak belirli bölgelerde oluşabilecek yeraltı suyu kirliliğininçalışma bulgularına göre göle ulaşmasının pek olası olmadığı ve dolayısıyla o bölgelerdekiherhangi bir kirliliğin gölü daha az tehdit edebileceği öngörülebilmektedir.