Krizden uyum bozukluğuna: Bir kavramın tıbbileştirilmesi mi?

Özet

Bu gözden geçirme yazısı, psikiyatrik yazında iki kavramı karşılaştırmayı amaçlamıştır; kriz ve uyum bozukluğu. Bu iki kavram farklı kuramsal görüşlerden köken almakta, görece zayıf da olsa farklı verilere dayanıp farklı amaçlara hizmet etmektedir. Kriz kavramı psikodinamik, insancıl (humanist) ve toplum yönelimli olarak değerlendirilebilecek bir yaklaşımdan gelmektedir. Bu yaklaşıma göre tedavi, krize müdahale olarak bilinir ve psikolojik, sosyal, insancıl ve sistemli olması ile belirlidir. Krize genel yaklaşım, psikiyatri pratiğinde alışılagelen teşhis ve düzenli görüşmelerden çok acil yardım gerektirmektedir. Diğer yandan uyum bozukluğu kavramı, daha çok hastanın fenomenolojik ve nesnel tanımına ulaşmak için çabalayan ve ilaç tedavisi gibi herhangi bir psikiyatrik tedavi ile sonuçlanabilecek olan tıbbi nozolojik bir yaklaşımdır. Biz bu yazıda her iki yaklaşım için teorik ve deneysel (ampirik) verilere önem vererek yazını gözden geçirdik. Sonuçlar her iki kavram için görece zayıf deneysel destek sağlanabildiğini göstermektedir. İki kavramı ilişkilendirme denemelerinde, şiddetinin sürekliliği gibi bazı kuramsal çözümler öne sürülmektedir. Biz hekimlerin kararlarını kendi kuramsal çerçeveleri ve kullanım amaçlarına göre vermeleri gerektiği sonucuna vardık. Bununla birlikte biçimsel psikiyatrik tanı daha kapsamlı bilimsel destek gerektirdiği ve etiketlenme gibi olası sonuçlara neden olabildiğinden, uyum bozukluğu tanısının şimdiki kullanımı daha az doğru gibi görünüyor.

Abstract

This review aimed to compare two concepts in the psychiatric literature: crisis and adjustment disorder. The two concepts stem from different theoretical perspectives, rely upon different (though relatively loose) bodies of data, and may serve different purposes. The concept of crisis originated from an approach that could be considered psychodynamic, humanistic, and community oriented. Treatment, according to this approach, is known as crisis intervention and is characterized as being principally psychological, social, humanistic, and systemic. The generic approach to crisis calls for immediate aid rather than for a diagnosis and regular appointments, as is customary in psychiatric practice. The concept of adjustment disorder, on the other hand, is a rather medical nosological approach, which strives to achieve a phenomenological and objective description of the patient, and which may lead to ordinary psychiatric treatment, such as pharmacotherapy. Herein we present a review of literature on both approaches, with an emphasis on theoretical and empirical data. The findings appear to provide rather weak empirical support for both concepts. Some theoretical resolutions are proposed in an attempt to link the two concepts, such as a continuum of severity. We conclude that practitioners should decide for themselves, according to one's own theoretical framework and purpose of usage. Nonetheless, as formal psychiatric diagnosis demands more extensive scientific support and bears further implications (such as stigma), the current use of the diagnosis of adjustment disorder may seems less justified.