Arapça’nın Hevsâ Dilinin Gelişmesine Etkisi

The Contribution of the Arabic Language to the Development of the Hevsâ Language

Özet

Araplar ticaret vesilesi ile İslâm’ın Afrika kıtasına yayılmasında çaba göstermişler, bu çaba sonucunda da İslâm batı bölgelerinden Nijerya’ya ulaşmıştır. İlerleyen süreçte de Arapların ileri gelenleri kıtanın farklı yerlerinde İslâm’ın yayılması için Kur’ân’ın öğretilmesi ve ezberletilmesi gayesiyle mektep ve mescitlerden tutun enstitü ve üniversite düzeyinde kurumlar tesis etmişlerdir. Araplar ticaret işi ile uğraşırken aralarında karşılıklı anlaşma diline ihtiyaç duymuşlar ve bu ihtiyacı da Arapça ile gidermeye çalışmışlardır. Buna paralel olarak Arapça bölgede yayılmaya başlamıştır. Kuzey Nijerya’da resmî dil olarak kabul edilen Hevsâ dili, hem bu dili konuşan halk hem de bu halkın yerleşik olarak oturduğu yer için kullanılan bir isimdir. Hevsâ kabileleri ise farklı bölgelere göç edip dillerini ve kültürlerini muhafaza eden kimseler olarak kabul edilmektedir. İslâm’ın aracılığı ile Araplarla temas halinde olan Hevsâlılar Arapçaya karşı ciddî ilgi duymuşlar, zaman içerisinde Arap kültürü ile beslenmiş olan bölgenin bilim adamları bu kültürü Hevsâ diline naklederek kültürlerinin gelişmesine katkı sağlamışlardır. Hevsâ dilinin Arapçadan etkilenmesi, kullandığı Arapça kelimelerin sonundaki eklerden anlaşılmaktadır. Özellikle dînî, kültürel, sosyal ve ticarî alanlarda Arapça asıllı kelimeler çok olduğu gibi, eğitim, ilim ve teknoloji alanlarında da benzer bir durum gözükmektedir. Dolayısıyla Arapça kelimelerin Hevsâ diline hâkim olduğu görülmektedir. Ayrıca Arapça’nın korunması ve yayılmasına katkı sağlamak için nahiv, sarf, aruz vs. alanlarda Arapça kitaplar yazılmıştır.

Abstract

Arabs made an effort to spread Islam to the African continent through trade, as a result of this effort, Islam reached Nigeria from the western regions. In the following process, the notables of the Arabs established institutions such as schools and masjids, institutes and universities in order to teach and memorize the Qur'an in order to spread Islam in different parts of the continent. While dealing with trade, the Arabs needed a language of mutual agreement among themselves and they tried to meet this need with Arabic. Parallel to this, Arabic began to spread in the region. Hevsa language, which is accepted as the official language in Northern Nigeria, is a name used for both the people who speak this language and the place where this people live. Hevsa tribes, on the other hand, are considered as people who migrated to different regions and preserved their language and culture. Hevsa language, which is accepted as the official language in Northern Nigeria, is a name used for both the people who speak this language and the place where this people live. The Hevsa people, who were in contact with the Arabs through Islam, took a serious interest in Arabic. The scientists of the region, which was fed with the Arabic culture over time, contributed to the development of their culture by transferring this culture to the Hevsa language. The influence of Hevsa language from Arabic is understood from the suffixes at the end of the Arabic words used. There are many words of Arabic origin especially in religious, cultural, social and commercial fields, and a similar situation appears in the fields of education, science and technology. Therefore, it is seen that Arabic words dominate the Hevsa language. In addition, in order to contribute to the protection and spread of Arabic, nahiv, saraf, aruz etc. Arabic books have been written in the fields.