Somatoform ağrı bozukluğu: Tanımlayıcı özellikler ve diğer ruhsal bozukluklarla ilişkileri

Özet

Amaç: Somatoform ağrı bozukluğu son 20 yıl içinde tanımlanarak üzerinde çalışılmaya başlanmıştır. Tanım ve tanı ölçütleri üzerine olan tartışmalar devam etmekte olup, epidemiyolojik özellikleri yeterince bilinmemektedir. Bu çalışmada somatoform ağrı bozukluğunun yaygınlığı, tanımlayıcı özellikleri, sosyodemografik, yetiyitimi ve diğer ruhsal bozukluk değişkenleriyle ilişkileri ve bir yıllık seyri incelenmiştir. Yöntem: Dünya Sağlık Örgütü’nün planladığı uluslararası bir araştırma kapsamında, yarıkırsal bölgede bir sağlık ocağına başvuran 400 hasta çalışmaya alındı. Genel Sağlık Anketi, Uluslararası Bileşik Tanı Görüşmesi’nin Temel Sağlık Hizmetleri Uyarlaması, Sosyal Yetiyitimi Ölçeği, Kısa Yetiyitimi Anketi ve Sağlık Değerlendirme Formu uygulandı. Bir yıl sonra yapılan izleme çalışmasında 262 hasta ile görüşmeler tekrarlandı. Bulgular: Sağlık ocağına başvuran hastaların %20.4’üne ICD-10 tanı ölçütlerine göre somatoform ağrı bozukluğu tanısı kondu. Bu hastaların tanı almayanlara göre yaş ortalamaları daha yüksek olup, eğitim düzeyleri daha düşük bulundu. Tanı oranları çalışanlarda ve ev kadınlarında bir işi olmayanlara göre daha yüksekti. Somatoform ağrı bozukluğu olanların olmayanlara göre daha yüksek oranda işlevsellik kaybı olduğu görüldü. Bu hastalarda görülen en sık belirti baş ağrısı olup (%68.5), bel/sırt ağrıları kadınlarda erkeklere göre daha yaygındı (%45.7, %18.8). Hastaların %54.8’i çökkün, %58.1’i bunaltılı hissediyordu. Somatoform ağrı bozukluğu olanların %60.5’i başka bir ICD-10 ruhsal bozukluk tanı ölçütünü de tamamlamakta olup, bunların içinde %45.2 ile depresyonun başı çektiği görüldü. Somatoform ağrı bozukluğu ile birlikte olma olasılığı yüksek olan ruhsal bozukluk değişkenleri, depresyon, nevrasteni ve somatizasyon bozukluğu olarak belirlendi. Hastaların %39.5’i sadece somatoform ağrı bozukluğu tanı ölçütlerini tamamlamakta ve bu grupta da sağlıklı olanlara göre daha yüksek oranda yetiyitimi bulunmaktadır. Tanı sürekliliği bir yıl için %57.4’dür. Sonuç: Elde edilen bulgular, somatoform ağrı bozukluğunun, diğer ruhsal bozukluklar yüksek oranda eşlik etse de, depresyon ve diğer ruhsal bozukluklardan ayrı bir tanı grubu olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.