Kur’ân’ın Öngördüğü Dostluk

Özet

İnsan, sosyal bir varlık olarak başta hemcinsleri olmak üzere birçok varlıklarla ilişki kurmak durumundadır. İnsanların her kesimiyle barış anlayışı içinde olmak, Kur’ân’ın temel ilkesi olmakla beraber, herkesle aynı düzeyde dost veya sırdaş olmak, Kur’ân’ın prensiplerine aykırıdır. Bu nedenle bir Mü’min açısından sosyal hayatta dostluk kurmaya değer insanların nitelikleriyle dostluklarından kaçınılması gereken kişilerin nitelikleri Kur’ân-ı Kerim’in farklı yerlerinde, belirtilmiştir. Bu amaçla konuyla ilgili ayetlere ilişkin çeşitli tefsir kitaplarındaki yorumlar, ilgili hadislerle karşılaştırıldıktan sonra, bu noktadaki olumlu ve olumsuz nitelikler, iki kategoride ele alınarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda; Tefsir alanında el-Kurtubî’nin el-Cami’ li Ahkâmi’l-Kuran’ı ile ez-Zemahşerî’nin el-Keşşaf’ı; hadis alanında Buharî ve Müslim’in Sahih’leri; kelâm alanında Gazalî’nin el-Munkizu mine’d-Delal’ı; dil ve edebiyat alanında İbn-ü Manzur’un Lisanü’l-Arab’ı ile ez-Zübeydî’nin Tacü’l-Arus’u temel kaynaklar esas alınmıştır

Abstract

Human, as a social being, has to conduct relationships with other humans and many other creatures. Although being in peace with everybody is a fundamental principle of the Qur'an; on the contrary, it is against the Qur'an to have same level of relation with everybody. For this reason, features of people who are deserved to get closed and the other group's features who are deserved to get away from are mentioned in different places of the Qur'an. For this purpose, comparison of tafsir and hadith sources have been made in this regard and the issue was reviewed in two categories with regard to their negative and positive points. To study the topic, Kurtubi's el-Cami' li Ahkâmi'l-Kuran and Zemahsheri's el-Keshshaf as tafsir sources; Buhari's and Muslim's Sahihs as Hadith sources; Gazali's el-Munkizu mine'd-Delal as Kalam source; Ibn Manzur's Lisan al Arab and ez-Zubeydi's Tacu'l-Arus used as dictionary and literature sources