Pozitif Belirtiler ve Çocuklukta Algılanan Ebeveyn Kabul-Reddi: Sosyoekonomik Düzey ve Cinsiyetin Düzenleyici Rolü

Positive Symptoms and Perceived Parental Acceptance-Rejection in Childhood: The Moderating Roles of Socioeconomic Status and Gender

Özet

Amaç: Bu çalışmada, şizofreni hastalarının pozitif belirtileri ile çocuk-luklarında algıladıkları ebeveyn kabul-reddi arasındaki ilişkide, sosyo-ekonomik düzey (SED) ve cinsiyetin düzenleyici rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya Ankara Üniversitesi ve Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı’nda şizofreni tanısı almış olan ve ayaktan tedavisine devam edilen 20 kadın 33 erkek olmak üzere top-lam 53 kişi katılmıştır. Katılımcıların %22,6’sı düşük, %55,7’si orta ve %22,6’sı yüksek SED’e sahiptir. Katılımcıların pozitif belirtileri Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği ile çocukluklarında algıladıkları ebe-veyn kabul-reddi ise Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği/Kontrol ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Düşük SED’den gelen şizofreni hastalarının, çocukluklarında hem anneleriyle hem babalarıyla ilişkilerinde daha fazla soğuk, ihmalkâr ve reddedici davranışlar ile daha düşük kontrol algıladıkları bulunmuş-tur. Ebeveyn kabul-red alt boyutları arasından, sadece anne ihmalinin bireylerin pozitif belirtileri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Üç yönlü et-kileşim analizi ise çocuklukta algılanan anne ihmali ile pozitif belirtiler arasındaki ilişkinin, düşük ve orta SED’den gelen kadın şizofreni hasta-ları için daha güçlü olduğunu göstermiştir. Sonuç: Özellikle düşük ve orta SED’den gelen kadın şizofreni hastaları-nın çocukluklarında anneleriyle ilişkilerine dair algılarının araştırılması ve gerekli görüldüğünde travma ve/veya bağlanma odaklı müdahalelerin uygulanması, hastaların pozitif belirtilerinin şiddetinin azaltılmasında rol oynayabilir.

Abstract

Objective: The current study aimed to investigate the moderating roles of socioeconomic status (SES) and gender in the relationship between the positive symptoms of patients with schizophrenia and their recollec-tions of parental acceptance-rejection in childhood. Method: This study included 53 outpatients (20 females and 33 males) who were diagnosed with schizophrenia at the Ankara University and Ege University Faculty of Medicine Department of Psychiatry. Of the participants, 22.6% were from low SES families, 55.7% were from middle SES families, and 22.6% were from high SES families. The relationship between the participants’ positive symptoms and recollec-tions of parental acceptance-rejection in childhood were assessed by the Scale for the Assessment of Positive Symptoms and the Adult Parental Acceptance-Rejection Questionnaire/Control. Results: Compared to schizophrenia patients from middle and high SES families, those from low SES families perceived their mothers and fathers as more cold, neglectful, rejecting, and less controlling in their childhood. Among the parental acceptance-rejection subscales, only maternal indifferences/neglect was related to the participants’ positive symptoms. A three-way interaction (moderated moderation) analysis indicated that SES significantly moderated the effect of perceived ma-ternal neglect on positive symptoms for female, but not male, patients with schizophrenia. Conclusion: The severity of positive symptoms of female patients with schizophrenia, especially those from low and middle SES families, may be reduced by examining recollections of maternal neglect in childhood and, if necessary, applying trauma or attachment-focused interventions.