Hemodiyalize giren ve böbrek nakli yapılan hastalarda ruhsal sorunlar, yaşam kalitesi ve tedaviye uyum

Özet

Amaç: Bu araştırmada, hemodiyalize giren ve böbrek nakli ameliyatı yapılan hastalarda, ruhsal morbidite ve yaşam kalitesi düzeylerinin karşılaştırılması; ruhsal morbidite, yaşam kalitesi ve tedaviye uyumu etkileyen risk faktörlerinin belirlenerek, literatür bilgileri ışığında tartışılması hedeflenmiştir. Yöntem: Beş yıl ya da daha uzun süredir, hemodiyaliz programında olan 34, böbrek nakli yapılmış olan 30 hastaya, geriye doğru dosya tarama yöntemiyle ulaşılarak; Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Kısa Form-36, Rotter’in İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği, Böbrek Nakli Uyum Değerlendirme Skalası ve Sosyodemografik ve Sağlık Bilgi Formu uygulanmıştır. Bulgular: Hastaların % 26.6’sı nakil ameliyatı öncesinde bilgilendirilmediğini ya da yetersiz bilgilendirildiğini, hasta yakınlarının % 46.6’sı sağlık tutumu önerilerine uyumun iyi düzeyde olduğunu belirtmiştir. Eğitim düzeyinin düşmesi depresyon alt ölçeği’nde eşik puanı geçme yönünde; böbrek nakli grubunda olma, depresyon-anksiyete düzeyinin azalması, iç kontrol odağına inancın artması ve evli olmama özellikleri de yaşam kalitesinde artış yönünde yordayıcı etkiye sahiptir. Sonuç: Ameliyat öncesi bilgilendirme ve tedaviye uyum oranlarının düşüklüğü başta olmak üzere, alınan sonuçlar, ruhsal desteği artırmaya, bilgilendirmeye, tedaviye uyumu ve yaşam kalitesini iyileştirmeye odaklanan programlar geliştirilmesine gereksinim olduğuna işaret etmektedir.