Arap Edebiyatında Melâhin Eserleri (İbn Dureyd’in Kitâbu’l-Melâhin Örneği)

Özet

Melâhin türü eserler, Arap edebiyatında dil alanında yazılmış olan eser türlerindenbiridir. Kelime ve zekâ oyunları, bilmece-bulmaca gibi kavramlarla ifade edilebilecekmelâhin kavramına yakın olarak “muhâcât, lugaz, ehâcî, ta‘miye, mugâlata,mu‘âyât” gibi isimler kullanılmıştır. Zor ifadeleri çözme alışkanlığı kazandırmak,vakti değerlendirmek, muhatabın bilgi seviyesini ölçmek, zekâyı geliştirmek veamacı gizlemek gibi gayeleri bulunan melâhinin şiir ve nesir türleri bulunmaktadır.Melâhin olgusuna olumlu yaklaşıp değerli bulanların yanı sıra faydasız ve gereksizbir alan olduğunu iddia edenler de olmuştur. Ancak kelimelerin mecâz ve kinayedekullanılması açısından belagat ilmiyle, kişiyi çok yönlü düşünmeye sevk etmesiaçısından felsefe bilimleriyle, kelimelerin birden çok manada kullanılmasıyla dadilbilimiyle olan ilişkisi, melâhini değerli kılmaktadır.* Bu makale Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde devam eden doktora tezçalışmasından yararlanılarak hazırlanmıştır.** Arş. Gör., Bingöl Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Anabilim DalıÖğretim Elemanı([email protected])BÜİFD Cilt: V Sayı: 9 Yıl: 2017/1, s. 187-196188 Selman YEŞİLİbn Dureyd, melâhin olgusuna farklı bir perspektiften yaklaşarak özgün içerik veamaca sahip bir eser ortaya koymuştur. Bu çalışmada İbn Dureyd’in Kitâbu’l-melâhinisimli eseri, içerik ve metot açısından incelenmiş ve özgün yönleri ortaya koyularakalandaki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır.