NÂBÎ’NİN İKİ GAZELİNDE KALB’DEN ANLAMA GİDEN YOL

Özet

Klasik Türk edebiyatı kuralları, estetik unsurları, muhtevası ve kültürel zenginlikleri ile İslam medeniyet dairesinin zemininde oluşarak altı asırlık bir süreçte gelişmesini sürdürmüştür. Bu edebiyata mensup sanatkârlar, içinde yer aldıkları medeniyetin ortak üslubunu benimserken şahsi olma başarısını da gösterebilmişlerdir. Bu itibarla; sanatçının melekesi, aldığı eğitim, yetiştiği çevre, içinde yer aldığı sosyo-kültürel ortam, toplumsal statü vb. faktörler onun şahsi üslubunun oluşmasında önemli olmaktadır. Araştırmacılar tarafından hikemî şiirin öncüsü/önemli bir temsilcisi kabul edilen Nâbî’nin sanat anlayışının oluşmasında da yukarıda ifade ettiğimiz hususların etkili olduğu bir gerçektir. Nâbî’nin şiirlerinin muhtevasına ve onun üslubuna, yaşadığı yüzyılın sorunlarının; sosyal, kültürel, siyasal, ekonomik ve ahlakî çözülmelerin damgasını vurduğunu söyleyebiliriz. Nitekim Nâbî’yi farklı kılan da çağının sıkıntılarını şiir diliyle ifade etmesidir. O, işlediği konular ve bu konuları işleyiş biçimi ile klasik Türk şiirine yeni bir soluk getirmiş, çağının sanatkârları ve kendisinden sonra gelenler için örnek alınan bir şair olmuş- tur. Bu çalışmada Nâbî’nin, “bozundısıdur” redifli iki gazeli, gazellerin her beytinde anlam ile bütünleşen kalb sanatı bağlamında incelenip değerlendirilmiştir. Çalışmada adı geçen gazellerin seçilmesinin sebebi bu gazellerin Nâbî’nin sanat anlayışını ve üslubunu birçok yönüyle yansıtması dolayısıyladır. Osmanlının gerileme döneminde yaşayan Nâbî, gazelleri için seçtiği “bozındısıdur” redifiyle kalb sanatını birleştirerek hüner vadisini parıltılı hikmet incileri ile bezemiştir

Abstract

The rules of classical Turkish literature, aesthetic elements, contents and cultural riches, on the basis of the Islamic civilization over a period of six centuries continued its development.While artists belonging to this literature were adopting a common style of civilization where they are located in, they were also able to show the distinction of being personally.In this respect, the training, environment, socio-cultural environment that the artists took place in and social rank of artists’ are important in the formation of personal style. Nabi, who is agreed as the pioneer of eracular poetry and adopted an important representative of this poetry by the researchers, was influenced issues mentioned above in the formation of the concepts of his art.We can say that, the problems experienced in the century, social, cultural, political, economic and moral disintegrations hit the mark of Nabi’s contents of poems and his style.Indeed, what makes Nabi different is that the problems of the era was expressed by Nabi in the language of poetry.He, the subjects dealth with these issues and mode of operation of these subjects, brought a new breath to classical Turkish poetry and became a sample poet for craftsmen of his era and also for those who come after him. In this study, Nabi’s two lyric that has “ bozundısıdur”’ rhyme, was evaluated in the context of ‘’ art of kalb ‘’. The reason for choosing the mentioned lyric in this study is because these lyrics reflect the understanding of art and style of Nabi’s in many aspects.Nabi, living in the Ottoman Empire during the downturn, by choosing ‘’ bozundısıdur‘’ rhyme for his lyrics and integrating them with ‘’art of kalb’’, showed his skill in this trick valley.