Dergiler / Tehlikedeki Diller Dergisi / 2020 / Cilt: 10 - Sayı: 17
Уяв (Вăйă) Юррисен Чăваш Халăх Пурнăçĕнчи Пĕлтерĕшĕ
- Sayfa
- 441–453
- DOI
- —
Özet
Уяв (вăйă) юррисем чăваш халăх пурнăçĕнче пĕлтерĕшлĕ вырăн йышăнаççĕ. Чăвашсем уяв-вăйă юррисенче асамлă вăй-хăват пур тесе шутланă. Вĕсене тĕлсĕр юрлама юраман. Вăййа пĕлсе пуçласа тивĕçлĕ ăсатса ямалла пулнă. Вăйă (уяв) юррисем темăпа е шухăшпа çеç мар, илемлĕх мелĕсемпе те пуян. Çурхи уяв вăхăтĕнче такмак каласа ташласси ытларах вирьялсен тата анат енчисен аталаннă. Анатрисем сăвă калаççĕ, уяв юррисене тăсарах, васкамасăр юрлаççĕ. Хальхи вăхăтра пурнăç, çынсен шухăш-кăмăлĕ улшăннă май ĕлĕкхи йăласемпе уявсенчен чылайăшĕ манăçа тухса пыраççĕ пулин те чăваш яш-кĕрĕмĕн вăййи сўнмен-ха. Авалхи юрăсемпе кĕвĕсем, вăйă-уяв паянхи кунчченех хăйсен ытарайми поэзине, илемне çухатмаççĕ.
Abstract
Bayram (eğlence) türküleri, Çuvaş halkının yaşamında önemli bir yer tutmaktadır. Çuvaşlar bayram türkülerinde büyük bir güç var diye düşünmüşlerdir. Onları yersiz yere söylemek uygun değildir. Oyunu bilerek başlayıp uygun şekilde eşlik etmek gerekirmiş. Oyun türküleri yalnızca konu ve düşünce bakımından değil, estetik teknikler bakımından da zengindir. Bahar aylarındaki bayram vaktinde takmak söylemek daha ziyade Viryaller ve Anatyençilerde gelişmiştir. Anatriler şiir söylerler, bayram türkülerini uzatarak, acele etmeden söylerler. Bugün yaşam, insanların aklını ve gönlünü değiştirdiği için eski gelenekler ile bayramlardan pek çoğu unutuluyorsa da Çuvaş gençliğinin eğlencesi silinmemiştir. Eski türküler ile ezgiler, bayramlar bugüne kadar kendi büyüleyici şiirini, güzelliğini kaybetmemiştir.