فلسفة الجمال الصوفي عند أبي العباس الصنهاجي

Özet

Edebiyat tarihimizde estetik ve sanat, kuramlaştırma ve uygulamada değerli bir yer edinmiştir. Endülüs estetiği, Endülüslülerin maddi ve entelektüel bakış açılarıyla gelişmiştir. Ebu’l-Abbas el-Sinhâcî, erken Endülüs tasavvufunun en ünlü mutasavvıflarından biriydi. Kendisinden sonra gelen mutasavvıflar üzerinde derin bir etkisi oldu. Aynı zamanda tasavvuf kavramlarında –özellikle aşk ve fenâ kavramlarında- kendisine has estetik görüşü ile tanınır. Aşkı anlama konusunda kendisinden öncekilerden farklı bir yol izledi. Fenâ mertebesini tasavvufî aşkın temel amacı haline getirdi. Nitekim aşk, onun her şeydeki temel kaidesi ve fenâ fillah, her şeydeki temel amacı olmuştur. Bunun yöntemini ise aşkı, kimsenin tanımlayamayacağı kavramsallığıyla değil, mânâsıyla yaşamak şeklinde açıklar. Aşkın tanımlanabileceği en kapsamlı tanım, kişinin Allah dışındaki şeylerden fenâ bulmasıdır. Ebu’l-Abbas, aşk ve fenâ hakkındaki görüşlerini temel haline getirerek tasavvuf kavramlarını belirlemiştir. Recâ, sabır, şükür gibi kavramlar ancak onun tasavvufî felsefesine uygunluklarıyla doğru tasavvuf makamlarına ulaşır.

Abstract

Aestheticism and art obtained a valuable rank in theorization and applying in our tradition. Andalusian aestheticism had flourished in their material and intellectual viewpoints. Ibn Al-Arif was one of the most famous mystics by whom the earlier Andalusians effect on the most notable mystics who com after him. In addition to that، Ibn Al-Arif was known by his unique aesthetic view about love and loyalty، where he behaved toward love in unfamiliar attitude comparing with his ancestors، where he made loyalty as the main aim of mystical love،the love would be the foundation of everything، and loyalty to his beloved would be everything، showing that the only way to this was living the love in its meaning not in its concept which no one could define. So the most extensive description of love was loyalty to the beloved rather than anything else. So that the evidence of loyalty in love was the constant obedience to beloved and the enjoyment in its desired، whither it was a hurt or a disaster. All that was a paradise in which a lover live; because it came from his beloved. After that، Ibn Al-Arif started to institute the mysticism concepts by bringing in his view about love and loyalty as a support for all these concepts. So hope، patience، appreciation and eagerness didn't rise to the accurate mysticism states unless they agreed on the bases of love and the purpose of loyalty ،making that by an aesthetical genre which depended on poetry and prose، at the same time، concentrated on his spiritual force in showing the aesthetic of his mystical view، then his aesthetical view would become a base to the incoming mystical visions.

Anahtar kelimeler: Endülüs Tasavvufu, Felsefi Tasavvuf, Fenâ, Tasavvufî Aşk, Endülüs Edebiyatı